De 23-jarige Lys van der Zeeuw besloot ruim drie weken geleden, ondanks het steeds verder verspreidende coronavirus, toch te gaan reizen. Ze had haar vriend Chris, die in Kenia woont, al een half jaar niet gezien. Inmiddels is het luchtruim boven het land gesloten en wacht ze in de hoofdstad Nairobi op een repatriëringsvlucht terug naar Nederland. Met Lys gaat het prima, maar ze maakt zich zorgen om de lokale bevolking.

‘Ik twijfelde of ik wel moest gaan. Er was in Kenia pas één coronageval en ik had al zo lang naar de reis uitgekeken. Mijn moeder zei: “Je gaat nu óf drie weken thuis zitten balen dat je reis niet doorgaat, óf je gokt het erop”. Toen besloot ik om te toch gaan. Op 16 maart vertrok mijn vlucht naar Kenia. Op het vliegveld in Nederland was alles rustig en normaal, maar eenmaal aangekomen in Nairobi veranderde dat. Keniaanse reizigers mochten door naar de paspoortcontrole, alle witte en Aziatische mensen werden door medewerkers apart genomen om uit voorzorg de temperatuur op te nemen. Doordat ik zo zenuwachtig was, schoot die van mij omhoog. Ik werd meegenomen en na een tijdje maten nog eens drie personen mijn temperatuur. Gelukkig was het gezakt en mocht ik het land in.’

Tien agenten

‘De eerste dagen was er, op gesloten scholen na, niets van het coronavirus merkbaar in de stad. Na enkele dagen gingen toch alle restaurants en cafés dicht. Op dag vijf maakten we een uitstapje naar Kenol, het dorp waar Chris woont. Op de bovenverdieping van een kroeg mochten we stiekem een biertje drinken, we kennen de eigenaar goed. Toen we daar een tijdje zaten, werd Chris plotseling gebeld. Het bleek de politie te zijn. Mensen in de omgeving hadden Chris met een wit persoon gezien. Of hij wilde vertellen waar hij was. Hoe de politie aan zijn nummer kwam, weten we nog steeds niet.’

‘Omdat hij de kroegeigenaar niet in de problemen wilde brengen – de kroegen moesten immers gesloten zijn – zei Chris dat we iets verderop bij de bakker waren. De politie kwam poolshoogte nemen. Met tien agenten tegelijk kwamen ze op me af. Ze praatten Swahili waardoor ik nauwelijks begreep wat er aan de hand was. Ze vroegen me waar ik de afgelopen dagen was geweest en met wie, het was allemaal best eng. Ik moest veertien dagen in thuisquarantaine. Uiteindelijk bleek dat ze alleen de mensen in de omgeving gerust wilden stellen. In Nairobi viel het mee, maar in het kleinere dorp Kenol waren de bewoners vanwege het coronavirus bang voor alle witte mensen en Aziaten. En angst kan gevaarlijk zijn.’

Coronavrij

‘Na twee dagen quarantaine bracht een kennis ons terug naar Nairobi, waar ik nog eens twee dagen binnen bleef. Ineens werden we uit bed getrommeld: de politie had een klacht ontvangen dat er een wit persoon in het gebouw was. Ik moest direct mee naar het bureau en me daarna laten ‘testen’ in het ziekenhuis. Nadat ik daar enkele vragen had beantwoord kreeg ik een formulier waar op stond dat ik geen corona had. Vanaf toen ben ik dus ook gewoon weer de straat op gegaan. We hebben zelfs nog mijn verjaardag gevierd en een uitstapje gemaakt naar Nairobi National Park.’

‘Op 25 maart sloot het luchtruim. De ambassade regelde een vlucht naar Nederland, maar een ticket daarvoor bleek drieduizend euro te kosten. Dat was voor mij geen optie. Sindsdien zit ik hier ‘vast’ en wacht ik op een repatriëringsvlucht. Het is een dubbel gevoel: ik vind het fijn om hier met Chris te zijn, maar ik heb in Nederland een nieuwe baan waar ik deze week eigenlijk zou beginnen.’

Het uitzicht vanuit Lys’ wooncomplex in Nairobi

Avondklok

‘Inmiddels komen er steeds meer maatregelen bij en is er een avondklok ingesteld. Van zeven uur ’s avonds tot vijf uur ’s ochtends mag je niet op straat zijn. De politie handhaaft hardhandig. Vooral de vele daklozen krijgen het zwaar te verduren. Ze kunnen nergens heen, er is hier niet zoiets als een daklozenopvang. Sommigen worden in elkaar geslagen of zelfs neergeschoten. Er zijn al mensen omgekomen die zich niet aan de avondklok hielden. Ook straatkinderen worden niet gespaard. Als je niet binnen bent, heb je een probleem.’

‘Overdag is het wel druk op straat. Je moet overal je handen ontsmetten, ook als je bijvoorbeeld in de bus stapt. We vrezen voor de volgende maatregel. Dat zou een complete lockdown zijn, maar dat is hier eigenlijk helemaal niet mogelijk. Mensen werken op straat, ze verkopen hun groenten en poetsen schoenen. Ze verdienen er hun geld. Thuiswerken is geen optie. Men leeft met de dag: als er overdag geen geld wordt verdiend, is er in de avond geen eten. Ze hebben geen buffer of spaarpotje. Ik denk dat een complete lockdown tot meer doden zou leiden dan het coronavirus zelf.’

Sloppenwijk

‘Geen inkomen, geen eten, dat leidt weer tot onrust. We bevinden ons in een goed wooncomplex, maar het is slechts vijf minuten rijden van de grootste sloppenwijk van Oost-Afrika. Ik weet niet wat er gebeurt als de bewoners van de sloppenwijk echt honger krijgen. Misschien komen ze dan wel hier naartoe, om winkels en gebouwen te plunderen. Dan wordt het echt gevaarlijk. Kun je het ze kwalijk nemen? Er is niemand die ze helpt, de overheid doet vrijwel niks.’

‘De overheid verspreidt de maatregelen, net als in Nederland, via persconferenties. De toon is gespannen en dreigend en de voertaal is Engels. De ongeschoolde en laagopgeleide mensen spreken alleen Swahili. Het grootste deel van de bevolking begrijpt de persconferenties dus helemaal niet. Bovendien heeft lang niet iedereen toegang tot de persconferenties of het nieuws, omdat je er een smartphone en ruime internetbundel voor nodig hebt.’

Sloppenwijk Kibera, vlakbij Lys’ wooncomplex – Google Streetview

Ziekenhuizen

‘Er zijn hier weinig intensive care-bedden. De overheid beweerde dat er twaalfhonderd zijn in het hele land, maar niemand gelooft dat. Niet dat veel mensen in zo’n bed terecht komen, want er bestaat hier wel een zorgverzekering, maar bijna niemand kan die betalen. Alle zorgkosten moeten dus uit eigen zak betaald worden. Mocht ik ziek worden dan is dat vervelend, maar niet onoverkoombaar. Voor de lokale bevolking, en de bewoners van de sloppenwijken in het bijzonder, is het onbetaalbaar. Daarom gaan de meesten ook niet naar de dokter met corona-gerelateerde klachten. Ik denk dat het werkelijke aantal corona-besmettingen daardoor vele malen hoger ligt dan dat er gezegd wordt.’

Vergelijking Nederlandse en Keniaanse cijfers over het Coronavirus op 9 april 2020. Bron: John Hopkins University

Naar huis

‘Als het virus hier in Kenia net zo zou uitbreken als in Nederland, dan hebben ze echt een heel groot probleem. We wachten af. Tot de volgende repatriëringsvlucht, want ik moet toch een keer terug naar Nederland. Ik heb maar een bezoekersvisum, die is drie maanden geldig. Bovendien wil ik heel graag aan de slag bij mijn nieuwe baan. Mocht ik die nog hebben tenminste, tegen de tijd dat ik weer terug ben in Nederland.’