De paashaas, beschilderde eieren en chocolade in overvloed: dat is voor de meeste Nederlanders de betekenis van Pasen. Maar voor het christendom zijn de feestdagen veel meer dan dat. “Pasen is voor mensen een extra dag vrij, lekker eten, chocola, de paashaas, eieren en met zijn allen naar de meubelboulevard. Daar is Jezus toch niet voor gestorven”,  vertelt rooms-katholiek cultuurtheoloog Frank Bosman.

Bij Pasen vieren de christenen dat Jezus, drie dagen na zijn overlijden, opgestaan is uit de dood. Het feest duurt in Nederland twee dagen, op een zondag en maandag. 45% van de Nederlanders denkt bij Pasen niet gelijk aan een christelijke feestdag, blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau NAWplus uit 2009. “Ik noem het een religieuze analfabetisering”, vertelt Bosman. “Als je onze geschiedenis en onze cultuur van het heden wilt begrijpen, zul je iets van de christelijke traditie af moeten weten”. De christelijke geschiedenis heeft onze samenleving voor een deel gemaakt hoe we nu zijn. “Of je nu in die christelijke god gelooft of niet. Het hoort bij de algemene kennis om te weten dat Pasen niets te maken heeft met eieren zoeken, maar dat het een christelijk verhaal is over iemand die uit de dood is opgestaan.”

Packagedeal

Maar waarom weten mensen wel de verhalen rondom de paashaas en eieren verzamelen, maar is het christelijke verhaal vaak niet bekend? “Het christendom is een packagedeal. Als je Pasen viert, moet je ook aan witte donderdag en goede vrijdag denken. Als je een leuk feest wilt hebben met bier en wijn en geroosterde varkens, moet je ook die veertig dagen vasten erbij nemen. Het christendom is een ingewikkelde religie waar veel haken en ogen aan zitten. Als je christen bent, staat de religie centraal in je leven en ben je er continue mee bezig.”

“Wij willen geen ingewikkeld moreel systeem, we willen gewoon leut, vermaak, zoals ze het in Brabant zeggen”, aldus Bosman. “En die paashaas is natuurlijk alleen maar leut. Hij komt een paar dagen per jaar en gaat dan weer weg.” De haas staat niet voor je hele leven een religie naleven. “Pasen is voor mensen een extra dag vrij, lekker eten, chocola, eieren, de paashaas en met zijn allen naar de meubelboulevard. Daar is Jezus toch niet voor gestorven.”

Tekst gaat verder onder afbeelding

Waar komt de paashaas vandaan?
Waar komt de paashaas vandaan? DemivanOpstal

“De enige leesbare geschreven bron van de tijd voordat de christenen hier waren, hebben we gekregen van christelijke geschiedschrijvers. Zij maakten daar verslag van. Het is mogelijk dat we in de tijd van de Germanen ooit aan iets deden wat nu een paashaas is geworden. De hele lentesymboliek zou toegepast kunnen zijn op het idee van Jezus die levend uit zijn graf opstaat. En nu hebben we de paashaas weer ontdekt. Dat kan, maar we weten het niet”, geeft Bosman aan. De informatie die we hebben is vanuit de lens van die christelijke geschiedschrijvers. “En zij wilden graag laten zien dat het christendom superieur was aan die Germaanse cultuur. We weten niets van de voor-christelijke rituelen. Dat geldt voor de paashaas, maar bijvoorbeeld ook voor kerstbomen en kerstballen.”

Toch zijn die tradities van Pasen niet zomaar ontstaan. Bosman: “Het christendom is niet uit het niets ontstaan, maar is in een bestaande cultuur gerold en heeft daar bepaalde elementen van overgenomen en er bepaalde nieuwe betekenissen aan gegeven. Dat geldt ook voor Pasen en de paashaas.”