Medicijn tegen corona?
Afbeelding van Steve Buissinne via Pixabay

‘Hydroxychloroquine & Azithromycin, taken together, have a real chance to be one of the biggest game changers in the history of medicine’ – Donald Trump over corona

Donald Trump komt wel vaker in het nieuws met spraakmakende tweets op Twitter, net als met deze. In de tweet hint Trump sterk op een medicijn voor COVID-19: de stoffen hydroxychloroquine en azitromycine samen kunnen een belangrijke rol spelen in de strijd tegen corona. Maar klopt deze uitspraak wel?

Addertjes onder het gras

Laten we de volledige tweet eerst beter bekijken:

Trump verwijst in zijn tweet naar International Journal of Antimicrobial Agents, een tijdschrift dat meer informatie geeft over antimicrobiële middelen. Dit zijn geneesmiddelen voor behandeling van infecties van micro-organismen als bacteriën en virussen. De president doelt op het onderzoek van de Franse Didier Raoult dat in het Journal verscheen op 20 maart 2020. De conclusie van dat onderzoek is inderdaad dat een behandeling met hydroxychloroquine sterk samenhangt met de vermindering van (de hoeveelheid) virus en zelfs het volledig verdwijnen daarvan. Azitromycine versterkt dat effect nog eens.

Toch betekent dit niet dat die twee stoffen samen het medicijn voor corona zijn, of een grote verandering zijn in de geschiedenis van medicatie, zoals Trump het zegt. Het is belangrijk verder in te zoomen op het onderzoek. Hoe is er precies te werk gegaan? Daar blijken de addertjes onder het gras te zitten. In totaal zijn er namelijk maar twintig corona-patiënten die regelmatig hydroxychloroquine toegediend kregen. De controlegroep bestond echter ook uit minder patiënten en verder verschilde de gemiddelde leeftijd tussen de twee groepen zo’n tien jaar. Het is juist belangrijk dat de controlegroep zo sterk mogelijk overeen komt met de geteste groep, om andere factoren uit te sluiten.

Kritiek op studie

Het onderzoek stuit op aardig wat kritiek. Ook de organisatie die het International Journal of Antimicrobial Agents publiceert, de International Society of Antimicrobial Chemotherapy (ISAC), maakte een statement: “Hoewel ISAC erkent dat het belangrijk is de scheikundewereld te helpen door snel nieuwe data te publiceren, mag dit niet ten koste gaan van nauwkeurig onderzoek en optimale werkwijzen” (Andreas Voss, ISAC President, 3 april 2020).

Er is nog geen wetenschappelijk bewijs dat de twee stoffen hydroxychloroquine en azitromycine op grote schaal een remedie kunnen zijn tegen COVID-19. SWAB, Stichting Werkgroep Antibioticabeleid, zegt daar het volgende over:  “Chloroquine en hydroxychloroquine hebben in vitro activiteit tegen SARS-CoV-2 en kunnen in de standaarddosering waarschijnlijk antivirale activiteit bereiken. Goede klinische data uit grote gerandomiseerde studies ontbreken echter nog. In een vroeg stadium van infectie zouden chloroquine en hydroxychloroquine bij opgenomen patiënten mogelijk klinisch effect hebben. Of ze in een vergevorderd stadium […] nog effectief zijn, is onbekend” (SWAB, 3 april 2020).

De FDA, de U.S. Food and Drug Administration, die Trump ook bedankt in zijn tweet, geeft aan dat grootschalige onderzoeken naar het gebruik van chloroquine nog volop in gang zijn. “We begrijpen en erkennen de urgentie waarmee we allemaal zoeken naar preventie- en behandelingsopties voor COVID-19. De FDA werkt snel op dat gebied”, vertelde FDA-commissaris en arts Stephen Hahn in het statement van de FDA.

Gezondheidsrisico’s

De kunnen stoffen daarnaast bij een te hoge dosis tot grote problemen leiden. In het Farmaceutisch Kompas van Zorginstituut Nederland staat dat langdurig gebruik van chloroquine onder andere kan leiden tot zeldzame hartritmestoornissen. Daarom is goed onderzoek ernaar erg van belang.

In Nederland verschaft het RIVM, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu veel belangrijke informatie over corona. Ook op de website van het RIVM, bij de vragen en antwoorden, staat de vraag: werkt chloroquine tegen het nieuwe coronavirus?

“Er is geen specifieke behandeling tegen het nieuwe coronavirus. De behandeling van ernstig zieke mensen bestaat uit het behandelen van de symptomen. Zo kunnen artsen bijvoorbeeld extra zuurstof toedienen bij patiënten die erg benauwd zijn. Er wordt geëxperimenteerd met verschillende medicijnen, zoals chloroquine, een medicijn dat gebruikt wordt tegen malaria. Er zijn aanwijzingen dat chloroquine helpt bij de behandeling tegen COVID-19, maar dat moet nog wetenschappelijk vastgesteld (bewezen) worden” (RIVM, 14 april 2020).

Conclusie?

Klopt de uitspraak van Trump?

“HYDROXYCHLOROQUINE & AZITHROMYCIN, taken together, have a real chance to be one of the biggest game changers in the history of medicine”

De uitspraak klopt niet helemaal, maar is ook niet een en al verzinsel. De twee stoffen kunnen een rol spelen bij het ontwikkelen van een medicijn voor corona, maar daar is nog geen grootschalig wetenschappelijk bewijs voor. Kortom, de uitspraak zit tussen juist en onjuist in.