Nederlanders hebben minder contant geld op zak en betalen steeds vaker met de pinpas of creditcard. De coronacrisis zorgt er ook nog eens voor dat consumenten en ondernemers voorzichtiger omgaan met fysiek geld. Experts hebben verschillende meningen over of een economie zonder geldmunten en bankbiljetten in zicht is.

Leden van Betaalvereniging Nederland moeten er niet aan denken om volledig over te gaan op een cashvrije samenleving. De leden bestaan uit aanbieders van betaaldiensten, waaronder betaal- en elektronisch geldinstellingen. ,,Op korte termijn zal het in ieder geval niet gebeuren”, legt voorlichter Berend Jan Beugel uit. ,,Je ziet wel dat het aantal contante betalingen jaarlijks terugneemt, maar contant geld is onmisbaar in iedere samenleving en zal dus niet zomaar verdwijnen.”

Om te snappen waarom contant geld niet zomaar verdwijnt, moet eerst begrepen worden waar het eigenlijk vandaan komt. Hoe geld wordt gedrukt en waar het allemaal naartoe gaat, wordt uitgelegd in onderstaande filmpje:

‘Geld is onmisbaar’

,,Cash is een relatief duur en onveilig betaalmiddel”, vertelt Beugel verder. Toch neemt Nederland allerlei maatregelen om chartaal geld te behouden. ,,Zoals tenminste één geldautomaat binnen een straal van maximaal 5 kilometer van iedere woonwijk. Ook stak de overheid een stokje voor een volledig verbod van contant betalen in apotheken. Wij zijn met Scandinavië de landen met de minste contante betalingen.”

En dat klopt, aldus een rapportage van De Nederlandsche Bank. Zo leek Zweden op weg om de eerste cashloze samenleving te worden. Zonder succes. De Zweedse regering zag in dat contant geld nodig is om de ouderen en kwetsbare groepen in de samenleving te beschermen. Banken daar zijn nu verplicht om contant geld te gebruiken en 99% van de bevolking moet van een geldautomaat binnen 25 kilometer beschikken. ,,Geld is dus onmisbaar in iedere samenleving”, benadrukt Beugel.

Maar hoe is de balans tussen contant geld en pinnen in Nederland? En wat zijn de visies van jongeren en ouderen op het gebruik van cash? Bekijk het in onderstaande visual.

Pincode vergeten

Leden van belangenorganisatie KBO-PCOB zien genoeg redenen waarom ouderen afzien van digitaal betalen, zo stelt beleidsadviseur Jan Brinkers. De organisatie komt op voor de belangen van senioren. ,,Onveilig, geen vertrouwen in digitale betaalsystemen, bang voor ‘shouldering’ bij het invoeren van een pincode, de cijfercombinatie vergeten en budgetbeheer. Met een pinpas of creditcard weet je vaak niet wat je uitgeeft.”

Het is een bepaalde vaardigheid om je pincode te onthouden, zo legt Brinkers verder uit. ,,Het komt helaas nogal eens voor dat ouderen hun pincode op een briefje moeten schrijven om het te onthouden. Met contant geld in je portemonnee is dat niet nodig én weet je precies wat je hebt. Maar ook contactloos betalen, waarbij je geen pincode nodig hebt, is een mooie oplossing hiervoor.”

,,Digitale vaardigheid lijkt heel makkelijk. Er wordt vanuit gegaan dat in de toekomst iedereen digitaal vaardig is. Maar er blijven gewoon kwetsbare groepen die niet over kunnen gaan op digitalisering.”  Als voorbeeld noemt Brinkers ouderen die nu wel vaardig zijn. ,,Zij kunnen bijvoorbeeld door vernieuwde systemen of lichamelijke achteruitgang niet meer digitaal zijn en dan is contant geld ene uitstekend alternatief.”

“Het is niet een kwestie van geen contant geld willen gebruiken, maar van niet kunnen.”

Babyboom

,,Senioren kunnen niet zonder contant geld”, dat stelt voorzitter Jaap van der Spek van Koepel Gepensioneerden. De grootste seniorenorganisatie van Nederland heeft ruim 150 organisaties van gepensioneerden en ouderen als leden. Hij denkt niet dat contant geld zomaar zal verdwijnen, maar het in de toekomst wel kan voorkomen.

,,Er is nog altijd een groep ouderen die niet kan pinnen. De groep wordt wel steeds kleiner, want de babyboom gaat de oudere generatie op een gegeven moment vervangen.” Van der Spek ziet nog andere redenen bij zijn leden waarom contant geld boven pinnen wordt gekozen. ,,Vaak heeft een emotionele of praktische reden. Het is heel moeilijk voor die mensen om van het contant geld af te stappen.”