Verschillende regio’s in Frankrijk hebben een tekort aan imkers en bijenkasten op één regio na: Auvergne-Rhône-Alpes. Volgens het onderzoek van ADA, de Nationale Federatie van Bijenteelt, is het gebied Auvergne-Rhône-Alpes een van de weinige regio’s waar veel imkers en bijenkasten staan. En dat terwijl ze niet meer of minder maatregelen nemen om de bijen te beschermen in vergelijking tot andere regio’s.

Door Ananda Cobussen en Marie Frenay

De bijensterfte is al jaren een groot probleem in heel Europa. Uit onderzoek van het Europese Parlement blijkt dat een derde van de bijen- en vlinderpopulatie uitsterft, terwijl vier van de vijf wilde bloemen en gewassen afhankelijk zijn van deze bestuivende insecten. Het is daarom niet verrassend dat het aantal bijenkasten en imkers sinds 1994 is afgenomen, volgens onderzoek van ADA. Toch is er een gebied in Frankrijk dat het dus wel goed doet. Kijk maar naar onderstaande kaart:

Bron: ADA France ADA France

In bovenstaande foto staat beschreven hoeveel bijenkasten en imkers een regio telt. Je ziet dat Auvergne-Rhône-Alpes de meeste imkers en bijenkasten telt en zelfs op nummer één staat op dit gebied. Auvergne-Rhône-Alpes is het rode gebied op de kaart.

De Franse krant Le Monde schreef ook een artikel over de daling van het aantal Franse imkers. De beweringen hierover bleken niet helemaal te kloppen. In onderstaande artikel kun je hier meer over lezen.

Factcheck: minder Franse imkers te wijten aan vergrijzing

Waarom zijn er zoveel imkers in Auvergne-Rhône-Alpes?

In Auvergne-Rhône-Alpes leven 242516 imkers en samen hebben deze imkers 12.820 bijenkorven, volgens het onderzoek van ADA. Het grote aantal imkers in deze regio houdt vooral verband met de grote biodiversiteit van het gebied. Naast een perfect klimaat speelt het grote aanbod aan stuifmeel, verschaft door landbouw, een grote rol in dit hoge aantal bijen en imkers. Dankzij het zachte zeeklimaat zijn de winters niet te koud en de zomers niet te warm.

Landbouw

Volgens La Chambre d’agriculture France en Groupe Mercure is Auvergne-Rhône-Alpes een regio die het vooral moet hebben van diverse vormen van landbouw. Denk daarbij aan: bomenteelt, graanproducten, wijnbouw, enz.. Deze sectoren zijn afhankelijk van de bijen. Als er geen bijen zijn, dan zijn er ook geen appels voor de export of druiven voor de wijnbouw. De gevleugelde insecten zijn dus van uiterst belang voor de landbouwsector, volgens Médéric Tampellini, medewerker van CR Agriculteurs Responsables.

Frédérique Mauret en haar man zijn professionele imkers in de Alpen. Ze bezitten 400 bijenkasten en leven van de honing die ze verkopen. Ze vertelt ons waarom zij bijen houden in de bergen en hoe imkers een locatie uitkiezen. Frédérique: “Onze oogst hangt af van de bloemen. Bloemen bloeien drie weken in de lente en dan is het klaar. Na die drie weken verhuizen we onze bijen naar een nieuw veld met bloemen, tot die drie weken weer voorbij zijn.”

De bloemen achterna

Imkers gaan dus op de bloemenvelden af en sommige bloemen bloeien het hele jaar door. “Sommige imkers kiezen ervoor om hun bijenkasten naast een veld industriële bloemen of gewassen te zetten. Deze bloemen en gewassen groeien en bloeien het hele jaar door en worden hier speciaal voor gekweekt,” vertelt Frédérique. Auvergne-Rhône-Alpes is wegens de vele diverse gewassen bij uitstek een van de beste regio’s om je bijenkasten neer te zetten.

Natuurlijke vijanden en onnatuurlijke vijanden

Imkers en bijen doen het in Auvergne-Rhône-Alpes beter dan in de rest van Frankrijk, toch sterven daar ook enorm veel bijen. Volgens Olivier Martel ging het om een bijensterfte van 30% in heel Frankrijk en dus ook in hun eigen regio. Hoe kan het toch dat bijen en imkers het dan nog steeds zo goed doen in Auvergne-Rhône-Alpes?

Bijen hebben veel natuurlijke en onnatuurlijke vijanden van pesticiden tot padden, ze zijn constant in gevaar. Kijk maar naar onderstaande tool.

Genoeg stuifmeel

Volgens Tjeerd Blacquiere, onderzoeker aan de universiteit van Wageningen, doen bijen het beter in de regio wegens de inrichting van de landbouw. “In een gebied zoals Auvergne-Rhône-Alpes hebben bijen genoeg stuifmeel en is het aanbod stuifmeel ook divers. De omgeving in de bergen is ook heel natuurlijk, waardoor ze niet constant geconfronteerd worden met pesticiden,” aldus Tjeerd.

In de buurt van steden zoals Parijs hebben ze weinig landbouw en ook weinig diversiteit. Daarnaast worden de gewassen besproeid met pesticiden. “Pesticiden zijn niet de grootste boosdoeners. In veel gevallen kunnen bijen dit snel uit hun systeem krijgen, maar een te grote hoeveelheid kan wel dodelijk zijn,” Tjeerd. Als de bijen alleen maar kunnen afgaan op gewassen die zijn bestreden met pesticide dan kan dat ervoor zorgen dat ze sneller uitsterven.

De omgeving van de bijen in Auvergne-Rhône-Alpes is dus beter dan dat in de rest van Frankrijk. Dit zorgt er ook voor dat de bijen wat sterker zijn en minder snel verzwakt zullen raken en opgepeuzeld zullen worden door bijvoorbeeld een pad, volgens Tjeerd. En door het ideale klimaat in de regio hongeren de bijen minder snel uit en dat is belangrijk.

“Als er geen bijen meer waren, dan zou 10% van de voedselvoorziening verdwijnen. Dit is een groot probleem. De wereldbevolking neemt juist toe, dus moet er juist meer eten komen. We zouden gelukkig niet verhongeren, maar we zouden wel lijden aan enorme vitamines tekorten. Ook zouden veel dierensoorten uitsterven,” vertelt Tjeerd. De imkers zorgen ervoor dat er meer bijenvolken in Frankrijk zijn en daarom zijn zij van levensbelang voor het voortbestaan van de bij.

Hieronder kun je kijken naar een korte video over de varroamijt. Deze mijt verricht de meeste ravage en is een van de grootste oorzaken voor de bijensterfte.

Scholing

Imkers moeten net als de rest van de wereld ergens beginnen. In Auvergne-Rhône-Alpes zullen veel imkers cursussen en lessen volgen aan de Syndicat d’Apiculture du Rhône. Dit is niet alleen een imkervereniging, maar ook een school. Volgens de vicevoorzitter van de organisatie, Olivier Martel, biedt de school drie verschillende soorten opleidingen aan. Ze leiden ieder jaar 120 studenten op tot imker. Zowel amateurs als professionele bijenhouders kunnen zich inschrijven voor deze opleidingen.

In de regio zijn er maar weinig imkerscholen, vertelt Olivier. Ook al is de honingindustrie enorm groot in deze regio, toch zijn er maar weinig opleidingen op dit gebied. Volgens Olivier bestaan er een paar scholen voor hobby-imkers en één professionele school. Hoe dit mogelijk is? Heel simpel, imkers zijn niet verplicht om een diploma te behalen of überhaupt een studie te volgen. “Veel imkers lopen gewoon met iemand mee van wie ze het vak leren en zo komen ze terecht in deze business,” vertelt Olivier.

In Auvergne-Rhône-Alpes hebben ze dus niet veel meer scholen dan in de rest van Frankrijk. Het is dus niet zo dat hier meer imkers worden opgeleid door scholen en cursussen. Het is wel zo dat het makkelijker is om een imker te vinden die jou wilt hebben met het starten van een nieuwe bijenkolonie volgens Olivier. Gewoon om de simpele reden dat daar veel imkers wonen en werken.

In onderstaand audiobestand vertelt Olivier over het belang van de cursussen en de studies, ook al zijn ze geen verplichting in Frankrijk.

Regelgeving

Hoewel imkers niet verplicht zijn om een opleiding te volgen, zijn er wel degelijk regels die in acht genomen moeten worden om honing te verkopen of om toegang te krijgen tot medicatie voor de bijen. Michael Judd is een Engelse imker uit de regio en vertelt wat meer over het onderwerp in onderstaande audio.

Conclusie

Uit interviews en bronnen blijkt dat er eigenlijk niet zo veel verschillen zijn tussen de regio’s wat betreft wetten en scholing. Het enige grote verschil bleek echt de omgeving van de bij en dus de imker te zijn. Klimaat en landschap spelen de grootste rol in dit verhaal, terwijl wetten en scholing een bijrol lijken te spelen, maar deze bijrol blijkt absoluut niet onbelangrijk te zijn.