Dutch is negatief
De nieuwe betekenis van Double Dutch. Foto: Marco Verch // Creative Commons

Engelsen en Amerikanen voegen vaak Dutch aan hun taal toe als ze iets negatiefs willen uitdrukken. Taaljournalist Gaston Dorren dook in de wereld van de Dutch-uitdrukking en vulde zo zijn boek The Dutchionary, dat donderdag uitkomt. “Als een God in Frankrijk is iets positiefs, dat kun je van going Dutch niet echt zeggen”.

Door Hanne Delbaere, 10-9-20

Nederlanders staan in het buitenland bekend als gierig. Going Dutch betekent hier dan ook dat de rekening precies zo gesplitst wordt, zodat iedereen zijn eigen drankje betaalt. Voor velen is going Dutch waarschijnlijk wel een bekend fenomeen, zeker sinds de invoering van het betaalverzoek. “Over andere nationaliteiten zijn in de Nederlandse taal eigenlijk weinig negatieve uitdrukkingen terug te vinden”, zegt Gaston Dorren, “Misschien komt dat wel doordat we altijd al reislustig ingesteld zijn geweest en zo een positiever beeld hebben van andere landen en culturen”.

Taaloorlog

In zijn boek geeft Gaston een verklaring voor de vele negatieve Dutch-uitdrukkingen, die vooral in de Engelse taal voorkomen. “In de 17e eeuw wilden Engeland en Nederland allebei de grootsten zijn, letterlijk. Hoe meer grondgebied je had, hoe beter. Al die negatieve uitdrukkingen met Dutch erin waren eigenlijk gewoon een Engelse manier om Nederland mooi even terug te pakken in die strijd”, zegt Gaston.

Double Dutch

Sommige uitdrukkingen hebben tegenwoordig wel een andere betekenis dan tijdens die oorlogen tussen Engeland en Nederland. Zo staat Double Dutch nu voor het dubbele gebruik van anticonceptie (een condoom en de pil). In de 17e eeuw was het condoom echter nog een linnen zakje en bestond de pil überhaupt nog niet. Het betekende toen ‘onverstaanbaar praten’, iets totaal anders dus.

Er komen nog steeds Dutch-uitdrukkingen bij, – met zowel een positieve als negatieve lading. “Het is door de jaren heen zo gegroeid”, zegt Gaston Dorren, “Een spreekwoord heeft vaak niet eens meer te maken met Nederland. Maar omdat er al zoveel uitdrukkingen zijn waarbij Dutch als vies of afwijkend wordt gezien, wordt het overal aan vastgeplakt. Waar je eerst alleen een heerlijk gerecht klaarmaakte in een Dutch Oven, staat de uitdrukking nu ook voor het laten van een scheetje onder de dekens. Zodra je vervolgens de dekens over je bedpartner heentrekt en het door jou geproduceerde aroma zich een weg baant naar de neus van je lief, heb je dus een heel ander soort Dutch Oven.

Deutsch

Zijn we dan echt zo’n vies, afwijkend volk? Stiekem kunnen we ook onze oosterburen een deel van de schuld geven. Gaston: “Die gingen in de 19e eeuw massaal naar de Verenigde Staten. De bevolking daar kon maar moeilijk wennen aan al die Deutsche mensen, iets wat in het Engels meer als Dutch klinkt”. Het foutje was geboren. Al die negativiteit kwam zo op ons bordje terecht.

“Taal blijft natuurlijk steeds in verandering. Een paar jaar terug zag je op sociale media – of in Whatsapp berichten – heel veel afkortingen voorbij komen. Nu zie je bijna niemand meer die ‘w8 ff’ typt”, zo geeft Gaston aan. Wie weet veranderen ze alle negatieve Dutch begrippen ooit nog in Deutsch, zoals het hoort.