grensoverschrijdend gedrag
Het scoutinggebouw van St. Lambertus Udenhout. Foto: Hanne Delbaere

Scoutinggroepen houden grensoverschrijdend gedrag weer extra scherp in de gaten na de veroordeling van een ex-scoutingleider uit Elst op donderdag. De man kreeg vijftien maanden celstraf voor het verspreiden van kinderporno. Na het interview met de ouders van een van de slachtoffers, bezoekt reporter Hanne Delbaere vandaag de Scoutinggroep St. Lambertus in Udenhout.

Scouting St. Lambertus ligt in een groene oase. Met Nationaal Park Loonse en Drunense duinen vlakbij, het bos om de hoek en het groene grasveld achter het gebouw, is er voldoende ruimte om allerlei activiteiten uit te voeren. Het is de ideale plek om er je kind respect voor de ander en de natuur te laten bijbrengen, zo luidt de hoofdmissie van Scouting Nederland. Maar ook op de mooiste plekken ontstaan soms barstjes in de muren. Afgelopen week werd het vijfkoppige bestuur en haar vrijwilligers opgeschrikt door het nieuws dat bij Scouting Elst een scoutingleider zijn positie misbruikte om aan kinderporno te komen.

Dat grensoverschrijdend gedrag een onderwerp is waar de scoutinggroep niet graag over praat, valt deels op te maken uit het feit dat Scouting St. Lambertus steeds doorverwijst naar een andere contactpersoon. Het bestuur geeft aan weinig diepgaande kennis te hebben over de protocollen en stuurt door naar de vertrouwenspersoon van de organisatie, Harrie van Gorkum.

De mazen in het net

Harrie van Gorkum is een goedlachse man. Bij het maken van een afspraak, klinkt hij in eerste instantie enthousiast over de belangstelling voor zijn geliefde scoutinggroep. Zijn stem is helder en hij is zelfs op een afstandje te verstaan zonder de telefoon op luidsprekerstand te zetten. Tijdens de afspraak lijkt echter alle energie in het gesprek weg te vallen wanneer het onderwerp op grensoverschrijdend gedrag valt. De lach verdwijnt van zijn gezicht en maakt plaats voor een mengeling tussen een grimas en een lachende boer met kiespijn. Zijn stem klinkt zwaarder en het volume gaat omlaag. Harrie zegt: “Ik ken binnen onze scoutinggroep geen gevallen of meldingen van overschrijdend gedrag. Je gaat er natuurlijk ook vanuit dat er niemand met de intentie tot grensoverschrijdend gedrag binnen je organisatie zit. Daarnaast grijp je wel alle mogelijkheden aan om eventuele zieke geesten buiten de deur te houden. Maar er kunnen altijd mazen in een net zitten.” Na deze uitspraak verwijst hij door naar vertrouwenspersoon nummer twee, Ferry Hoogedoorn, die op zijn beurt meteen doorverwijst naar het landelijke servicecenter van Scouting Nederland.

Verklaring Omtrent Gedrag

Een van de mogelijkheden waar Harrie eerder op doelde, is de vraag om een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) wanneer nieuwe vrijwilligers en stafleden zich melden. Indien een persoon al eerder in contact is geweest met justitie, is het niet mogelijk om aan de slag te gaan binnen de Scouting. Dat staat in het regelement van het landelijke servicecentrum Scouting Nederland. Zij zijn het eerste aanspreekpunt wanneer er een vermoeden is van grensoverschrijdend gedrag binnen een scoutinggroep. Ook hier wordt aan de telefoon duidelijk dat er het liefst zo min mogelijk woorden worden vuilgemaakt aan het onderwerp. Het servicecentrum deelt mede dat ‘respect voor de ander en de natuur’ hun missie is en dat grensoverschrijdend gedrag daar absoluut ‘geen plaats in kent’. Ook is er volgens hen ‘geen wondermiddel dat alle kwaad voorkomt, maar proberen zij zich constant bewust te zijn van nieuwe mogelijkheden om het toch goed als uit te sluiten’. Een lichte irritatie lijkt door de telefoon heen te stromen, het klinkt als een reactie op het vooroordeel dat er alleen maar griezels bij de Scouting zitten.

Vier paar ogen zien er meer dan twee

Iemand die wel wat dieper op die gedragscode binnen de Scouting in wil gaan, is Fleur. Zij is studente schoonheidsspecialist en in haar vrije tijd leidster bij de Kabouters, de groep meiden van 7 tot 11 jaar. “We hebben een aantal regels binnen de organisatie, en we zorgen ervoor dat iedereen die hier met de kinderen werkt die regels ook kent en uitvoert. Zo mogen er bijvoorbeeld tijdens kamp geen mannen bij de meiden op de slaapzaal liggen en ben je altijd minimaal met twee leiders in aanwezigheid van de kinderen”, zegt Fleur. Om te benadrukken dat het laatste erg belangrijk is, steekt ze twee vingers in de lucht. “Vier ogen zien er meer dan twee. Daarmee bedoelen we dat de ene persoon dan de back-up is van de andere persoon en andersom”. Op deze manier probeert de scoutinggroep meer zicht op ongewone situaties te houden. Zo kan een tweede leider in een ruimte ervoor zorgen dat er tijdig wordt ingegrepen wanneer er zich grensoverschrijdend gedrag voordoet. Of deze kan een verhaal nuanceren wanneer er een vermoeden is van grensoverschrijdend gedrag, terwijl de situatie eigenlijk anders lag. Fleur: “We houden elkaar constant attent op deze regels, want als er iets is dat je koste wat kost wil voorkomen, is dat kinderen zich niet veilig voelen, of zelfs niet veilig zijn onder jouw hoede”.