BREDA-  Het kunstwerk ‘Destroy my Face’ van kunstenaar Erik Kessels heeft een stormvloed van kritiek achtergelaten. Het kunstwerk dat werd tentoongesteld op de vloer van skatepark Pier15 in Breda, moest na enkele dagen al worden weggehaald. Het kunstwerk zou volgens critici vrouwonvriendelijk en niet van deze tijd zijn. 

Gemaakt door Niels Verdaasdonk & Iris Boelens

Tijdens BredaPhoto 2020, een festival waar fotokunst centraal staat met een bepaald maatschappelijk thema, staat Pier15 skatepark in het teken van ‘Destroy my Face’. Het kunstwerk bestaat uit zestig portretten van niet bestaande personen die zijn ontwikkeld vanuit een algoritme van ruim achthonderd portretten. Het kunstwerk kenmerkt zich door het gebruik van cosmetische chirurgie. Door het gekras van de skater wordt de vloer langzaam kapot gemaakt, waardoor het gezicht net zo snel weer wordt vernietigd als het werd gemaakt. Maar door alle kritiek is het kunstwerk uiteindelijk weggehaald. De actiegroep ‘WE ARE NOT A PLAYGROUND’ startte direct na de opening van het evenement met de petitie om het kunstwerk weg te halen. Inmiddels is de petitie al drieduizend keer ondertekend. Het kunstwerk zou vrouwengeweld aansporen.

Erik Kessels

De actiegroep is niet te spreken over het gigantische kunstwerk. ‘’We zijn ervan op de hoogte dat het kunstwerk bestaat uit een algoritme van achthonderd portretten”, vertelt een woordvoerder van de  actiegroep. ”Alsnog zijn deze portretten van echte bestaande mensen. Wie heeft de kunstenaar om toestemming gevraagd om deze foto’s te mogen gebruiken? Dat hoort niet te kunnen. Het is enorm kwetsend voor deze mensen. Dit kunstwerk heeft natuurlijk veel tijd en geld gekost met veel betrokken mensen. We snappen daarom niet dat er niet eerder werd ingezien dat dit kunstwerk echt niet kan. Ons doel is niet alleen het weghalen van het kunstwerk, maar het nemen van verantwoordelijkheid.’’

                                                           Eigen grenzen

Erik Kessels, de maker van het kunstwerk, had de ophef niet verwacht. “Ik was totaal overdonderd van de reacties. Het doel van het kunstwerk was een weerspiegeling maken van de maatschappij. Zijn mensen wel gelukkig met hoe we er aan de buitenkant uitzien.’’ Erik wilde graag in contact komen met de actiegroep, maar zij blijven liever anoniem. ‘’Ik wilde een dialoog creëren. Maar als alle reacties eén kant opgaan, kan je geen dialoog aangaan.  Alle ophef gaat voorbij het originele doel. De titel is ironisch bedoeld en als we ironie niet meer begrijpen, waar blijven we dan?”

Kessels vindt dat er geen grens is voor kunst. “Een kunstenaar bepaalt zelf zijn eigen grenzen. Kunst is bedoeld om een emotie op te wekken of een dialoog te creëren.’’

In een statement maakt de actiegroep nogmaals duidelijk dat ze niet open in debat gaan met de kunstenaar. ‘’We zien deze petitie niet als een manifestatie van cancel culture, we wijzen slechts op het probleem van het werk dat is gefinancierd en goedgekeurd door het bestuur, directeuren en beheerders van BredaPhoto. We verzoeken hen om de verantwoordelijkheid te nemen en hun werk te doen.’’

De Nederlandse kunstenaar heeft al eerder te maken gekregen met kritiek. Bekijk hieronder de meest controversiële kunst van de afgelopen jaren:

Konden kunstenaars vroeger meer controversiële kunst maken? Een gesprek met Anne Wenzel en Myriam Grass. 

Controversiële kunst zet de mens aan het denken. Maar wat nu als mensen je kunstwerk weg willen helpen? Wie helpt ons dan om kritisch te denken? We spraken met kunstenaars Anne wenzel, een beeldend kunstenaar uit Rotterdam en Myriam Grass, een foto- en videokunstenaar in Tilburg.

De Skatescene 

De Skatescene zou volgens actiegroep We Are Not A Playground, vrouwonvriendelijk zijn. BONK is een skate-winkel in Breda die veel samenwerkt met Pier15. Ruben Bonk vindt het jammer dat er geen discussie kan plaatsvinden: “kunst mag een reactie opleveren, tuurlijk. Voor- en tegenstanders zouden hierover moeten kunnen discussiëren. Helaas werd het een grote chaos omdat mensen niet naar elkaar willen luisteren. Misschien is er later wat tijd voor nuance.

Bekijk hieronder de video over de reacties van de Skatescene.

‘’Cosmetische ingrepen kunnen ook iets moois zijn en het kan mensen helpen.” 

Destroy my Face kreeg naast het kritiek dat het vrouwenhaat aanmoedigt ook de beschuldiging dat mannen niet genoeg werden vertegenwoordigd in het kunstwerk. Uit onderzoek van Eenvandaag en LINDA uit 2018 gaf één op de drie vrouwen onder de vijfendertig jaar aan ooit cosmetische chirurgie te willen nemen.

Uit onderzoek van de NOS blijkt dat er jaarlijks 400.000 cosmetische ingrepen worden gedaan. In het jaar 2018 werd maar liefst 250.000 keer botox gebruikt en 140.000 keer de lippen opgespoten. Het aantal vrouwen dat cosmetische chirurgie ondergaat is veel groter dan het aantal mannen. Ook het percentage jongeren dat een cosmetische ingreep doet wordt hoger. In 2008 bedroeg het percentage jongeren van 18 tot 25 jaar dat wel eens een cosmetische ingreep heeft gedaan 3,1 procent. In 2017 was dat 8 procent. Steeds meer jongere mensen kiezen dus voor een cosmetische ingreep. Puck Vink (20) heeft het ook gedaan. “Ik heb er voor gekozen om mijn lippen te doen, omdat ik het ontzettend mooi vind. Ik voel me nu een stuk zelfverzekerder.” Puck begrijpt de kritiek op het kunstwerk wel. “Ik snap dat sommige vrouwen die botox/fillers hebben gedaan zich hier rot door voelen. Veel mensen vinden fillers niet mooi, maar dat is dan ook hun mening. Ik vind wel dat sommige vrouwen soms doorslaan in hun ingrepen.”

                                                    Verslechterd zelfbeeld 

Actiegroep ‘We Are Not A Playground’ denkt dat het kunstwerk ervoor kan zorgen dat vrouwen een kwetsbaar zelfbeeld ontwikkelen. ‘’De vrouwen op dat schilderij worden eigenlijk gewoon monsters van de samenleving genoemd. Waarom zouden al die andere vrouwen dat dan niet zijn? Dat vinden wij als actiegroep een van de ergste oorzaken van dit kunstwerk. Het is enorm kwetsbaar.’’

“Ik begrijp de kritiek wel, maar ik ben het er niet mee eens’’, zegt Monique Oomen (19). Zij heeft zelf lipfillers. “Ik heb gekozen voor lipfillers omdat ik verdrietig werd als ik foto’s van mezelf zag. Ik durfde nooit te lachen omdat mijn lippen dan weg vielen.” Monique vindt het kunstwerk wel iets moois hebben. “Ik vind dat mensen bewuster mogen zijn over plastische chirurgie. Het hoeven niet altijd strak getrokken gezichtjes en ‘duckface lippen’ te zijn. Cosmetische ingrepen kunnen ook iets moois zijn en het kan mensen helpen.”