Van 18 tot en met 27 september is het de Jongerenboekenweek. Auteurs gaan langs op middelbare scholen in Nederland om scholieren te stimuleren om een boek op te pakken en dat is hard nodig, want jongeren lezen steeds minder, de kans op laaggeletterdheid is een op de vier.

Tekst gaat na audio verder.

Middelbare scholen staan in het thema van de Βoekenweek voor Jongeren. Van 18 tot en met 27 september worden zij gestimuleerd om meer te lezen in een gedigitaliseerde wereld. ‘’Doordat jongeren minder lezen, kan de leesvaardigheid afnemen’’, aldus Christel Dood van het Expertisecentrum Nederlands.

Motivatie

Dood werkt als onderzoeker en ontwikkelaar en doet momenteel onderzoek naar de leesvaardigheid onder jongeren. Ook ontwikkelt zij met het Expertisecentrum materialen voor docenten en leerkrachten, die ervoor moeten zorgen dat jongeren meer gaan lezen en een grotere leesvaardigheid ontwikkelen. Samen met de Radboud Universiteit en het ITTA, het kennisinstituut voor taalontwikkeling, heeft het Expertisecentrum een toolbox ontwikkelt. Deze toolbox kunnen docenten gebruiken om leerlingen te motiveren om te lezen of om te blijven lezen. Hierbij wordt rekening gehouden met de verschillende eigenschappen van leerlingen. ‘’Degene die bijvoorbeeld meer moeite hebben om zich te concentreren krijgen andere tips dan leerlingen die leesproblemen hebben. Wij doen ook onderzoek naar leesvaardigheid, met dat soort onderzoeken kunnen wij laten zien aan schoolleiders wat op dit moment de stand van zaken is. De schoolleiders krijgen hieruit handvaten om te kijken wat de situatie bij hun op school is. Wellicht kunnen ze dan stappen richting verbetering zetten’’, aldus Dood.

De Boekenweek helpt

PISA-Nederland onderzoekt sinds 2000 elke drie jaar de vaardigheid van 15-jarige in (begrijpend) lezen. Ηet meest recente onderzoek komt uit 2018 en daaruit blijkt dat een op de vier leerlingen risico loopt op laaggeletterdheid. ‘’Daarom is het belangrijk dat jongeren meer gaan lezen of in ieder geval blijven lezen. Bij mensen die weinig lezen zie je, zeker naar mate ze ouder worden, dat de leesvaardigheid zelfs afneemt , waardoor het voor hen moeilijker wordt om mee te komen in de maatschappij. Met de jongerenboekenweek kun je goed laten zien welk leesmateriaal voor jongeren beschikbaar is. Al is het natuurlijk het beste om dit het hele jaar te doen,’’ legt Dood uit. Goede ondersteuning van de docent is hierbij essentieel.

Lezen is erg dus erg belangrijk voor jongeren, maar het moet ook nog interessant en leuk zijn voor hen om een boek open te slaan, vindt Dood. ‘’Lezen weer interessant maken kan je doen door gericht te variëren in activiteiten en daarbij te zorgen voor gesprekken tussen leerlingen. Op de middelbare school maak je boekverslagen, dit is meestal niet heel motiverend.  Er zijn ook scholen die ervoor kiezen om het lezen te koppelen aan andere activiteiten, zoals dat je zowel een film als een boek bekijkt en dat je dat gaat analyseren. Schrijven is ook erg effectief om beter te gaan lezen, dan leer je ook beter hoe een verhaal in elkaar zit. Dat is ook goed voor het leesbegrip. Op het moment dat je leesmateriaal aanbiedt dat jongeren daadwerkelijk interessant vinden, draag je ook bij aan de motivatie.’’ 

 “Geen verplichting”

Ook bibliotheken doen er alles aan om jongeren meer te laten lezen. Sanne Tegelaar, woordvoeder van Bibliotheken Midden-Brabant, vertelt dat ze het dit jaar anders aanpakken. In plaats van leerlingen naar de bieb te brengen, brengen ze de bieb naar de scholieren. Auteurs komen naar de klas om voor te lezen. “Οp die manier hopen we dat leerlingen de bieb gaan zien als een leuke activiteit, en niet als een schoolverplichting. Laat die leeslijst links liggen, en heb pret met boeken die je zelf wil lezen”, geeft Tegelaar mee. Bibliotheken in Midden-Brabant hebben zeventienduizend biebpassen geschonken aan de jongeren, zodat de drempel om boeken bij de bieb te lenen lager wordt.