Steeds meer kinderen hebben moeite met begrijpend lezen. Zo kan 24% van de jongeren niet goed lezen meldt Pisa in een onderzoek uit 2018 en ook het leesplezier van deze doelgroep is erg gedaald. Vroeger lazen kinderen boeken op school en voor het slapen gaan maar met de komst van mobiele telefoons en tablets gaat hun tijdsbesteding uit naar iets anders. Ze Tik Tokken en liken foto’s op Instagram, zelfs peuters kunnen er al mee overweg, maar wat betekent het voor je als je slecht leest?

Weinig leesplezier leidt tot een lage leesvaardigheid

Als het gaat om het leesplezier van Nederlandse jongeren staan we op de allerlaatste plek wereldwijd. De jongeren lezen minder omdat ze er geen plezier uithalen, ze kiezen liever voor hun Playstation of telefoon. Dan ontstaat er een kettingreactie, hoe minder plezier we uit lezen halen, hoe minder we gaan lezen en hoe lager de leesvaardigheid wordt. Uit nog een onderzoek van Pisa blijkt dat we in 2012 nog op de zesde plek stonden als het ging om de leesvaardigheid van jongeren. In 2018 staan we ineens op de dertiende plek, een grote daling dus.

Er komen steeds meer technologische producten op de markt die jongeren kunnen gebruiken in hun vrije tijd. Dit leidt tot het minder lezen van boeken onder jongeren, maar er is nog een factor. Volgens de University Groningen besteden scholen 60% van de tijd aan leesvaardigheid en begrijpend lezen, jongeren ervaren dit als saai waardoor ze niet kiezen om te lezen in hun vrije tijd. Aan literatuur wordt maar 9% van de tijd besteed, terwijl dit in 1996 nog 35% was. Jongeren zijn dus veel langer bezig met de opbouw van tekst te begrijpen, dan hem echt te lezen voor plezier. Dit kan leiden tot laaggeletterdheid.

Een nieuwe actie om het taboe bespreekbaar te maken

Een nieuwe actie van het Oranje servicepunt gaat vandaag van start. Ze spreken mensen aan bij de inlogzuilen in ziekenhuis Rivierenland als ze zien dat ze veel moeite hebben bij het inloggen en lezen van de vragen op de schermen. Zo houden ze een gesprek met hen en kunnen door bepaalde vragen te stellen, erachter komen of ze moeite hebben met lezen of schrijven. Dan laten ze hen een formulier invullen met hun hulp en uiteindelijk, als ze het vertrouwen hebben gewonnen, branden ze toch los. Dan komt het eruit dat ze inderdaad een probleem hebben. Het Oranje servicepunt begeleidt ze dan verder of verwijzen ze door naar taalcursussen.

Anoniem wil iemand die is aangesproken tijdens de proefperiode van de actie zijn verhaal vertellen: “Ik vind het een goed initiatief, ik voelde me altijd een beetje dom en durfde het niemand te vertellen. Maar door het servicepunt weet ik dat je niet dom bent als je last hebt van laaggeletterdheid. Ik ben goed geholpen en doorverwezen. Ik ga nu wekelijks even langs bij een taalcursus op anderhalve meter afstand”.

Laaggeletterdheid in Nederland

Laaggeletterdheid is niet hetzelfde als analfabetisme als veel mensen denken. Bij laaggeletterdheid is het zo dat men wel kan lezen en schrijven, maar daar ongelooflijk veel moeite mee heeft. Zo lukt het niet lange en moeilijke woorden te lezen, ook kunnen ze een tekst niet ‘scannen’. Met scannen bedoelen we het snel opzoeken van woorden en begrippen in bijvoorbeeld een medicijnenbijsluiter, boodschappenlijst en menukaarten in een restaurant. Daardoor beïnvloedt het je dagelijks leven erg.

Christl Foekema, is oprichter van het Oranje servicepunt in ziekenhuis Rivierenland in Tiel. Het Oranje servicepunt helpt mensen met laaggeletterdheid en verwijst ze desnoods door naar een taalcursus .
“Waarom het erg belangrijk is dat laaggeletterdheid meer bekendheid moet krijgen in Nederland, is omdat het ook effect kan hebben op de persoonlijke hygiëne en de gezondheid. Vandaar dat het Oranje servicepunt zich ook in het ziekenhuis vestigt. Men kan teksten lezen, maar het echt snappen en toepassen lukt hen niet. Zo maken ze vaak fouten bij het gebruik van medicijnen omdat ze de bijsluiter niet kunnen scannen”, vertelt Foekema.

“Mensen met laaggeletterdheid hebben een flinke trukendoos om hun probleem te maskeren. Het taboe is er zeker onder deze mensen, het is voornamelijk schaamte en het gevoel van falen. Het is vreemd voor anderen om te begrijpen dat mensen zo veel moeite hebben met het lezen van teksten. Het is tegenwoordig ook een ‘must’ om alles maar snel te kunnen opzoeken op internet”, voegt vrijwilliger van het Oranje servicepunt Marjon eraan toe.