Supermarkten zijn hun belofte om voeding gezonder te gaan aanbieden, niet nagekomen. Dit blijkt uit onderzoek van Stichting Questionmark. De conclusie van het onderzoek is dat er bij iedere supermarkt nog verbetering mogelijk is.

De belofte maakten de supermarkten in het Nationale Preventie Akkoord in 2018. Het onderzoek werd gehouden door Stichting Questionmark, in samenwerking met het Diabetesfonds; de Hartstichting; de Nierstichting en de Maag, Darm en Lever Stichting. Deze supermarkten maken tachtig procent van het marktaandeel uit. Er waren vier punten waarop werd gelet: de winkelinrichting, aanbiedingen, het assortiment en of ze een doelstelling hadden opgesteld en behaald. Ze onderzochten acht verschillende supermarkten: Albert Heijn, Ekoplaza, Plus, Jumbo, Dirk, Coop, Aldi en Lidl.

Gevaren
“Al ruim dertig jaar is er in Nederland een groei te zien in mensen met overgewicht, en zelfs obesitas”, legt Charlotte Linnebank, persvoorlichter bij Stichting Questionmark, uit. “Daaraan verwant zie je ook groei in leefstijl gerelateerde ziektes diabetes type 2, hart- en vaatziekten en chronische nierfalen.” Omdat mensen zeventig procent van ons dagelijkse eten bij de supermarkt halen, is het volgens Linnebank belangrijk dat supermarkten zichzelf sterk verbeteren.
De Maag, Darm en Lever Stichting is een van de stichtingen die mee heeft gedaan met het onderzoek van Questionmark. Volgens Zoë Verdaasdonk, woordvoerder van de stichting, hebben supermarkten toch echt een grote invloed op wat consumenten kopen in winkels. “Het grootste deel van de mensen kiest in de winkel pas wat ze willen gaan eten. Als je dan de keuze hebt uit gezonde producten, leidt dat dus tot een gezonde keuze”, legt Verdaasdonk uit. Daarbij zou het volgens Verdaasdonk ook reuze helpen als supermarkten in de schappen al zouden aangeven wat wel en niet tot de Schijf van Vijf behoort. “Mensen denken namelijk vaak gezond te eten door bijvoorbeeld pasta te kopen, maar omdat er allemaal toegevoegde suikers in zitten, behoort het nog niet tot de Schijf van Vijf”, vertelt Verdaasdonk.
In de audio gaat Zoë Verdaasdonk verder in op de gevaren van ongezond voedsel in supermarkten.

De Consument
Marlies Förster, voedingsdeskundige bij Förster Vitaliteitscentrum, vindt niet dat het alleen maar de schuld is van supermarkten dat mensen minder gezond eten. “Het ligt ook heel erg aan de mens zelf”, vertelt zij, “Als het goed zou verkopen, zouden supermarkten het denk ik veel meer aanbieden. Veel mensen vinden gezond eten niet zo lekker en kopen het daarom ook niet zo snel.” Volgens Förster kijken supermarkten heel erg naar het financiële aspect, want wat goed verkoopt bieden ze veel aan.
Zoë Verdaasdonk, woordvoerder van het Maag, Lever, Darmfonds, is het daar niet mee eens. Volgens haar maken de supermarkten het de klant nog te moeilijk om een goed overwogen keuze te maken. Zo lees je in dit onderzoek hoe de supermarkt, de klant manipuleert om bepaalde keuzes te maken en zo meer te verdienen.
In onderstaande audio hoor je acht verschillende mensen antwoord geven op de vraag of zij wel eens verleid worden tot ongezonde aankopen in de supermarkt.

Verbeterpunten
Volgens Linnebank moeten de supermarkten zich in eerste instantie gaan richten op de Schijf van Vijf. “Ze moeten ervoor zorgen dat er meer producten uit de Schijf van Vijf verkrijgbaar zijn in hun assortiment. Niet alleen van huismerken, maar van alle producten die ze verkopen”, vertelt Linnebank. Een tweede maatregel die supermarkten kunnen nemen is om een doelstelling te stellen en deze openbaar te maken. “Daarbij kunnen supermarkten ervoor zorgen dat ze in aanbiedingen meer gezonde dan ongezonde producten aanbieden”, geeft Linnebank aan. Als laatste kunnen supermarkten vermijden ongezonde producten bij de kassa te leggen.

Samengestelde pakketten van stamppot zijn volgens Förster de toekomst. Het is makkelijk te maken en daarom een makkelijkere keuze voor consumenten. “Hier betaalt de consument een hoge prijs voor omdat ze niet hoeven na te denken en het zo gemaakt is. Dit is dus juist typisch zo’n product waar de supermarkt zich in verbeterd heeft”, geeft Förster aan. Op deze manier maakt de supermarkt een gezonde keuze dus veel gemakkelijker.

Marc Janssen, directeur van het CBL (Centraal Bureau Levensmiddelen), uitte zijn kritiek op het onderzoek in de Volkskrant. Volgens hem is er de afgelopen vijftien jaar wel degelijk vooruitgang geboekt. In de video zie je wat deze supermarkten al doen om de consument gezondere keuzes te laten maken.

Of het onderzoek de ogen van de supermarkten heeft geopend, is niet duidelijk. Wel zal Stichting Questionmark over twee jaar weer met nieuwe cijfers komen. Tot die tijd is er nog een hoop werk aan de winkel voor de supermarktenbranche.