België is op dit moment één van de koplopers in Europa als het gaat om het aantal coronabesmettingen en ziekenhuisopnames. Ook in de Belgische hoofdstad Brussel roken ze op dit moment een zware pijp door het virus. Daarnaast hebben de Belgen te maken met een ingewikkelde overheidsstructuur die zorgt voor een wirwar aan maatregelen die in ieder gewest verschillen. Wat voor invloed heeft deze politieke versnippering op het aantal coronabesmettingen in Brussel?

Versnipperde maatregelen
België heeft dus te maken met een geregionaliseerde overheidsstructuur. Dit zorgt ervoor dat de maatregelen in België in vrijwel ieder gewest verschillen. Het is bijvoorbeeld in het Brussels hoofdstedelijk gewest verplicht om in het openbaar een mondkapje te dragen, terwijl je in Gent alleen in openbare gebouwen een mondkapje op hoeft. Je zou denken dat dit beleid goed doordacht is, maar toch stijgen de Belgische coronacijfers ver boven het Europese gemiddelde uit. Met Brussel als Belgische coronahaard.

Melissa Miranda Lucero is freelance viroloog en houdt zich bezig met het coronavirus in België. Zij denkt niet dat de verschillende maatregelen de directe hoofdoorzaak zijn voor het hoge aantal besmettingen in Brussel. “Het virus verspreidt zich toch wel, of de maatregelen nou wel of niet verdeeld zijn.” Lucero vergelijkt de situatie met hun noorderburen. “In Nederland, waar ze wel alleen landelijke maatregelen hebben opgesteld, zie je ook dat de coronabesmettingen de lucht in schieten. De hoge cijfers hebben dus zeker niet alleen te maken met de Belgische beleidsvorming.”

Toch denkt Lucero dat de versnipperde maatregelen weldegelijk een negatieve invloed hebben op de besmettingen en ziekenhuisopnames. “Het creëert een hoop onduidelijkheid. Ik woon bijvoorbeeld zelf in Brussel en hier moet ik te allen tijde een mondkapje dragen. Zodra ik Brussel verlaat moet ik steeds bij mezelf te raden gaan welke maatregelen er in die desbetreffende regio gelden. Ook veranderen de regels zowat iedere week wat het er ook niet makkelijker op maakt”, zegt ze. “Door deze onduidelijkheid wordt de kans ook groter dat mensen de maatregelen niet correct naleven. Dit zorgt uiteraard voor meer besmettingen.”

Onduidelijkheid
Jan Vleugels, inwoner van Brussel, bevestigt de onduidelijkheid die bestaat onder de burgers over de verschillende maatregelen. Hij vertelt onder andere over de situatie in Brussel en hoe het voor hem als Nederlandstalige Belg is om in deze crisisperiode in de voornamelijk Franstalige hoofdstad te wonen.

Overvolle ziekenhuizen
“Het gaat heel snel”, Zucht Edgard Eeckman, communicatiemanager van het Universitair Ziekenhuis Brussel. “Er worden steeds meer Covid-patiënten in hoog tempo opgenomen in ons ziekenhuis”, zegt hij terwijl hij verontrustend op zijn lip bijt. “De afdelingen liggen bomvol waardoor we iedere dag weer hopen op een vermindering van het aantal besmettingen”, vertelt hij. “Als we, zoals op dit moment, ook nog de niet-corona patiënten moeten behandelen lijkt het wel alsof er een walm van stress boven het ziekenhuis hangt.”

Eeckman denkt dat de versnipperde maatregelen zeker bijdragen aan het hoge aantal besmettingen en ziekenhuisopnames, vooral in Brussel. “In de eerste coronagolf bestond heel erg de overtuiging dat je rekening moest houden met lokale situaties”, zegt hij. “Die overtuiging is in de tweede golf volledig verdwenen. Mensen denken alleen nog maar in hun eigen belang. Als in Brussel de winkels gesloten zijn gaan mensen naar Oostende om daar te winkelen. Dat is in coronatermen waanzin.” Ook aan de patiënten ziet Eeckman dit terug. “We zien dat er veel patiënten die bijvoorbeeld in Brussel wonen het virus ergens anders in België hebben opgelopen. Dat laat eigenlijk precies zien hoe het menselijk gedrag in elkaar zit.”

Ook het communiceren tussen ziekenhuizen onderling is een belangrijke factor nu veel corona-afdelingen vol beginnen te raken en patiënten overgeplaatst moeten worden. Volgens Eeckman is dit een moeizaam proces. “Het communiceren zelf gaat goed. De problemen ontstaan pas bij het overplaatsen zelf. Allereerst duurt het proces om één patiënt over te plaatsen naar een ander ziekenhuis minimaal drie uur”, vertelt Eeckman. “Ten tweede stribbelen patiënten vaak tegen omdat ze bijvoorbeeld naar een ziekenhuis worden overgeplaatst aan de andere kant van België waar de cultuur volledig anders is.”

Het moet anders
Op dit moment is viroloog Lucero alles behalve te spreken over het coronabeleid van onze zuiderburen. “Vrolijk word ik er niet van. Het is al vanaf midden september duidelijk dat de cijfers sterk aan het stijgen zijn, maar de politiek luistert liever naar economische lobbygroepen dan naar experts”, zegt ze. “Ik denk dat Brussel hier het beste voorbeeld van is. Brussel is de grootste stad van België en toch lijkt het naar mijn mening, als je naar de maatregelen kijkt, alsof het virus pas in zijn beginfase is. Als je als land dan toch je maatregelen per gewest opstelt wees dan wel geloofwaardig.”

Volgens Lucero is het evident hoe het anders moet in België. “Ten eerste moet er duidelijkheid komen. Op dit moment is het versnipperde maatregelensysteem een rommeltje en niet te volgen voor de Belgen. Naar mijn mening zou er een eenduidig beleid moeten komen waarbij het hele land zich aan dezelfde maatregelen dient te houden”, vertelt Lucero. “Daarnaast moeten we een duidelijk streefdoel hebben. Het moet bijvoorbeeld helder zijn voor de burgers op welk aantal besmettingen we volgende maand willen zitten en wat we daarvoor moeten doen. Dit motiveert mensen om zich extra goed aan de maatregelen te houden.”

“Wat de toekomst brengt lijkt mij erg moeilijk te voorspellen”, zegt Lucero. Ze denkt dat het volledig aan de politici ligt. “Zolang ze de experts zullen negeren zie ik het somber in. Ik neem aan dat men het niet voor de derde keer tot een variant van een lockdown wil laten komen.”

Door: Mees van Roosmalen en Nadia Maas