Om elke Nederlander een jaar lang van voedsel te voorzien, is per persoon een kwart van een voetbalveld nodig. Dat blijkt uit een publicatie van het Planbureau voor de Leefomgeving. Daarin staat ook dat met een combinatie van verschillende keuzes de productie veel beter kan én moet. Minder voedselverspilling en meer vleesvervangers zijn bekende initiatieven voor een duurzamere productie, maar ook een andere, unieke manier drijft naar boven. Aquaponics: een systeem om efficiënt en duurzaam voedsel te verbouwen.

Aquaponics combineert het kweken van planten op water (hydrocultuur) met het kweken van vissen (aquacultuur). De vissen krijgen voedsel en produceren daardoor ammoniakrijk afval. Dit afval is belangrijk voor plantengroei dus wordt het naar de kweekbedden van planten gepompt. Waar je normaal bij planten zelf kunstmest moet toedienen, zorgen de vissen daar nu voor. Die handeling wordt je dus bespaard. De wortels van planten filteren het water dat nu de voedingsstoffen voor de vissen bevat. Deze komen weer terecht bij de waterdieren. Dan herhaalt de cyclus zich weer.

Milieuvriendelijker
Wat maakt aquaponics dan duurzaam? Omdat alleen het water wat de planten opnemen bijgevuld moet worden, wordt er 90% minder water gebruikt dan bij tuinieren in volle grond en is het niet afhankelijk van vruchtbare aarde. Daarnaast komen er geen grote landbouwmachines aan te pas en worden er geen stoffen gebruikt die schadelijk kunnen zijn voor vissen en planten. Middels het gebruik van ledlampen, de meest duurzame vorm van verlichting, kunnen groenten het hele jaar door verbouwd worden. De voordelen lijken groot en om de duurzaamheid kan men niet heen. Toch wordt het voedsel dat in de Nederlandse schappen ligt niét op deze manier gemaakt.

Geen supermarktproducten
Bij Duurzame Kost in Eindhoven worden aquaponics-gekweekte producten geleverd aan lokale horecaondernemers en restaurants. De reden dat deze producten niet in de supermarkt te vinden zijn, is volgens eigenaar Jos Hakkennes eenvoudig te verklaren: ‘’Als voedselleverancier zijn wij een kleine speler. Het voedsel in de supermarkt is goedkoop vanwege lage kostprijs door schaalgrootte. Zij hebben hectares, wij hebben 500 vierkante meter. Dat staat niet in verhouding. Onze producten krijg je dus nooit bij een supermarkt binnen. Zo wel, dan zou dat tegen een prijs moeten waar wij het niet voor kunnen maken.’’

Restaurant en stadsboerderij in een
Aquaponics-vis en groenten liggen dan niet in de supermarkt, wel staan ze op de kaart bij lokaal restaurant Phood Kitchen. In de kelder van het restaurant bevindt zich, zichtbaar voor de gasten, de ‘urban farm’ met de overgekochte spullen van Duurzame Kost. Zij zijn nu namelijk zelf aan de slag gegaan met het duurzame proces van aquaponics en zijn tevens de enigen in Nederland die hun eigen voedsel verbouwen. ‘’We oogsten in de middag, serveren diezelfde avond. We krijgen daardoor altijd te horen dat de smaak zo lekker vers is. Normaal gaan er in restaurants zeker twee dagen overheen voordat een krop sla op tafel ligt. Dat zul je hier niet meemaken’’, aldus Tim Elfring, eigenaar Phood Kitchen.

Toekomstbeeld
Als het voor nu geen supermarktproduct kan worden, heeft het dan een toekomst? Dat is een vraag waar de producenten zelf ook over peinzen. Toch zijn zowel Hakkennes als Elfring optimistisch. Hakkennes: ‘’Kunstmest is een veel gebruikt product in de voedselindustrie en dat wordt ooit schaars. De voorraad kalium gaat ooit opraken volgens onderzoekers en dan kun je het niet meer gebruiken. Aquaponics heeft geen verspilling van kunstmest: daar zit voor ons dus een toekomst.’’ Volgens Hakkennes zullen er wel meer systemen moeten komen dan alleen het kweken met vis en groenten: ‘’Mensen bevatten ook voedingsstoffen waar planten goed op kunnen groeien. Wie weet kweken we planten in de toekomst met stoffen van mensen.’’

Zien hoe Duurzame Kost gebruik maakt van het aquaponics systeem? Klik dan hier.