Het leven van topsporters gaat niet altijd over rozen. Zo liet wielrenner Tom Dumoulin onlangs weten dat hij de fiets even laat staan, omdat hij de druk en hoge verwachtingen te veel vond. Dumoulin is niet de enige topsporter die het mentale aspect van sport onder de aandacht brengt, dat deden topvoetballers Ricardo Kishna en Gregory van der Wiel ook al. De nieuwsredactie zocht uit of druk ook een ding is in de voetbalwereld. “Die druk bij NAC merk je echt.”

Als je aan sporten en druk denkt, denk je waarschijnlijk aan prestatiedruk, maar de redenen kunnen behoorlijk verschillen. Het is belangrijk om je als topsporter bewust te zijn van het mentale aspect van sport. Sportpsycholoog Joost Pluijms vertelt: “Ik duid druk altijd aan als afleiders. Die kunnen extern zijn, maar ze kunnen ook intern zijn. Externe afleiders zijn dingen zoals het weer of een wedstrijd die niet lekker gaat. Interne afleiders zijn gedachten. De redenen waarom sporters druk ervaren verschillen heel erg per sporter. Iedereen is wel eens nerveus voor een wedstrijd, maar mensen kunnen ook zaken uit hun privéleven hebben die doorwerken in de sportprestaties”, vertelt Pluijms.

Resultaten

Druk komt niet alleen voor bij topsporters. Normale sporters en mensen die niet sporten ervaren in bepaalde mate ook druk. Waar het bij niet-sporters door zaken zoals werk of school kan komen, komt het bij (top)sporters voornamelijk door de hoge verwachtingen die bij de sport komen kijken. Pluijms: “Topsporters moeten vaker en beter presteren en daar komt dan ook nog bij kijken dat er erg veel op het spel staat. Als je dan nadenkt over wat dat allemaal betekent en je kan daar niet goed mee omgaan, kan dat afleiden.”
Druk bij sporters kan invloed hebben op hun prestaties, aldus Pluijms. “Als je iets graag wil, is het vrijwel zeker dat daar spanning bij komt kijken. Dat is heel menselijk, maar als je aandacht daardoor voornamelijk gaat naar dingen die fout kunnen gaan, kan dat slecht uitpakken. Toch hoeft druk niet altijd verkeerd uit te pakken, omdat ieder mens anders reageert op druk. Waar de ene wat stiller wordt, gaat de ander juist meer praten en waar sommige mensen erg in hun hoofd gaan zitten, gaan anderen juist bewegen.”

Gespannen? Eigen schuld

Spanning is dus heel normaal, maar iedere voetballer ervaart dit anders. Thijs van Pol en Kaj de Rooij hebben beiden kennis gemaakt met de wereld van het topvoetbal. Van Pol heeft in het verleden in de KeukenKampioen divisie gespeeld en De Rooij speelt momenteel bij NAC Breda. Zij vertellen over hoe zij druk ervaren.

Tom Dumoulin had op tijd door dat hij even een pauze moest nemen van de topsport, maar de signalen van overbelasting herkennen is niet voor iedereen even makkelijk. Soms komt iemand er te laat achter dat ze ergens mee rondlopen. Dit was het geval bij voetballer Gregory van der Wiel. In een artikel van het AD vertelt hij dat hij als profvoetballer altijd de druk voelde om zichzelf van zijn beste kant te laten zien. Uiteindelijk kreeg hij last van paniekaanvallen. “Sommige sporters kunnen heel lang onder druk doorgaan, maar uiteindelijk gaat het dan toch mis. Als je als sporter weet dat je in bepaalde situaties meer last hebt van prestatiedruk kan je je op mentaal vlak voorbereiden. Op dat gebied is mentale training eigenlijk net zo essentieel als fysieke training”, vertelt Pluijms.

Jong geleerd is oud gedaan

De sportpsycholoog geeft aan dat sporters de druk bijvoorbeeld kunnen nabootsen tijdens trainingen. Als een sporter dat doet, weten ze beter hoe ze op bepaalde situaties reageren. Voor sommige sporters begint die voorbereiding al vroeg. De jongens die de top halen, voetballen vaak al hun hele leven. Jeugdtrainers Rudy Wetzel – Van der Kooij en Martin de Laat vertellen over de druk die jonge sporters ervaren.

Thuisvoordeel

De Rooij gaf het al aan in de audio: spelen voor publiek brengt de nodige druk met zich mee. Maar waar sommige voetballers het zo ervaren, zien andere voetballers de supporters als een twaalfde man. Door de coronacrisis kunnen er momenteel geen supporters aanwezig zijn bij wedstrijden. Kunnen voetbalclubs in de eredivisie nu nog profiteren van thuisvoordeel?

Een productie van Tigo van der Heijden en Dagmar Pluijm