“De enige die broodfok kan stoppen is de consument”, dat zegt Benjamin Loison van Bite Back, een dierenrechtenorganisatie. Ook de Nederlandse dierenbescherming is van mening dat kopers een belangrijke rol spelen in het in stand houden van broodfok. 

Broodfok is: het kweken en verkopen van dieren met als doel daar geld aan te verdienen.  Het wordt echter vaak geassocieerd met een gebrek aan dierenwelzijn. Iets wat niet helemaal klopt.

“Er worden in Vlaanderen jaarlijks ongeveer 90.000 honden geregistreerd”, zo zegt Michaël Devoldere, Woordvoerder van Vlaams minister van dierenwelzijn Ben Weyts. “De term ‘broodfok’ wordt te pas én te onpas gebruikt. Er is niets inherent verkeerd of verdacht aan ‘fokken om den brode’ zolang dit gebeurt met respect voor alle geldende regels. Dat moet an sich ook niet verboden worden.”

“De enige die broodfok kan stoppen is de consument”, begint Benjamin Loison van Bite back vzw. “Het aanbod wordt gecreëerd door de vraag. Mensen moeten zich daar bewust van zijn. Er zit een hele industrie achter die je als consument niet ziet. Als koper zie je enkel die schattige puppy.”

We hebben het dan over malafide broodfok waarbij dierenwelzijn ondergeschikt is. Zo krijg je honden waarvan men de afkomst niet kan achterhalen. Pups die te vroeg bij de ouderdieren zijn weggehaald waardoor socialisatieproblemen ontstaan. Moederteefjes die bijna permanent zwanger zijn. Gesjoemel met leeftijden en vaccinaties. Genetische defecten door doorfokken en ga zo maar door.

Business

De illegale puppyhandel is een keiharde business dat vertelt Dik Nagtegaal van het Dierenbescherming Service Centrum. “Precieze bedragen weet ik niet, maar miljoenen kun je wel vanuit gaan. De handel in honden wordt gezien als de grootste illegale handel na drugs.” Ook Loison vermoedt dat het om enorm veel geld gaat. “Het is een miljardenbusiness.”

Het winstbejag doet volgens hem afbreuk aan het dierenwelzijn. “Het is niet normaal dat als je een chihuahua wil, je die dezelfde dag kan gaan halen. Beroepsfokkers werken met wachtlijsten en gaan hun dieren niet aan iedereen meegeven. Bij een broodfokker kan je bij wijze van spreken een puppy kopen en die op de parking de kop inslaan, zolang die zijn geld heeft maakt het hem niets uit.

Volgens de woordvoerder is Vlaams Dierenminister Weyts zich bewust van de problemen in de hondenkweek en -handel. “Dat is dan ook van de speerpunten van zijn beleid”, zegt hij. Nagtegaal laat weten dat niet alleen broodfok een probleem is. “Aan alle vormen van hondenfok kleven risico’s waarbij het welzijn van de dieren in gevaar kan komen. Bij broodfok is dat extra groot door de omvang.”

Bite Back ziet het ook zo. “Als dierenrechtenorganisatie zijn wij in principe tegen alle kweek en handel van dieren. Wij vinden niet dat dieren koopwaar of dingen zijn. Het zijn individuen en personen. Mensen verkoop je normaal gezien ook niet op de markt.”

Bekijk de infographic om te zien waar je op moet letten wanneer je een nieuwe viervoeter in huis haalt.

Wetgeving

In Vlaanderen moet elke kweker die meer dan twee nesten per jaar kweekt, erkend zijn. De Inspectiedienst Dierenwelzijn oefent controles uit bij erkende kwekers en bij mogelijke zwartkwekers. “Dit gebeurt naar aanleiding van klachten of indien uit andere gegevens blijkt dat iemand te veel nesten kweekt”, vertelt Devoldere.

“De controles gebeuren onaangekondigd en worden aangevuld met een administratief onderzoek, bijvoorbeeld op basis van de gegevens in de hondendatabank.” Wanneer overtredingen worden vastgesteld, kan een waarschuwing of een proces-verbaal het gevolg zijn. Bij erge of herhaalde overtredingen zal de Inspectiedienst Dierenwelzijn desgevallend voorstellen om de erkenning in te trekken.

Broodfokkers zoeken de grenzen van de wet op wat het moeilijk maakt om ze op overtredingen te betrappen en dit te bewijzen. “Een deel van de broodfokkers is al illegaal bezig, maar bewijs dat maar eens”, zegt Nagtegaal. “Strengere regels kunnen helpen, maar alleen als je toezichthouders de mankracht en middelen geeft om te handhaven. Daarnaast moet je de kans dat foute fokkers dan nog meer onderduiken niet onderschatten, dan heb je helemaal geen zicht meer op wat er gebeurt.”

Illegaal maken zal de problematiek rond broodfok niet oplossen. ”Wat ga je dan net illegaal maken?” vraagt Loison zich af. “We hebben vrijhandel in Europa dat kun je zomaar niet gaan verbieden en dan nog, wat nu legaal is, is ook niet helemaal in orde.” Ook het verbieden binnenlandse kweek of verkoop zou geen gegarandeerde oplossing zijn. “Een verbod op professionele kweek in Vlaanderen zou mensen alleen maar naar buitenlandse kwekers duwen, en dan hebben we minder controle dan vandaag”, aldus Devoldere.

Wil je weten hoe een broodfokker hier over denkt? Beluister dan hier een interview met een Vlaamse handelaar die liever anoniem wenst te blijven (naam bekend bij redactie).

Oplossing

De Dierenbescherming is betrokken bij het initiatief: Fairdog, om samen met fokkers, dierenartsen en dierenwelzijnsorganisaties tot afspraken te komen om foute praktijken te voorkomen. Ze blijven ook potentiële kopers informeren en voorlichten. “Zij spelen een belangrijke rol bij het in standhouden van broodfok. Ons advies: doe daar niet aan mee, koop geen pup van een broodfokker.”

De Vlaamse regering stimuleert toekomstige huisdiereigenaars om in eerste instantie te kiezen voor een asieldier. “In tweede instantie verkiezen we Vlaamse kwekers boven buitenlandse kwekers, want de Vlaamse kwekers weten we zeker dat ze onderhevig zijn aan de strenge Vlaamse dierenwelzijnsregelgeving.

Ook Bite Back benadrukt het belang van blijvende sensibilisering en een goede overweging voor je een nieuwe viervoeter in huis haalt. “De verantwoordelijkheid ligt grotendeels bij de consument, dus bezint eer ge begint en ga eerst in het asiel zien.”

Factcheck: worden dieren in het asiel ingeslapen na een te lang verblijf?

Photo by Piotr Makowski on Unsplash

Een vaak gegeven reden om geen puppy te kopen maar te adopteren is dat: dieren die te lang in het asiel verblijven worden geëuthanaseerd. Onrechtstreeks zou je dan verantwoordelijk zijn aangezien je geen dier redt maar een nieuwe metgezel koopt. Maar is dat ook echt zo?

Bij de Belgische Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn (BLID) geloven ze dat er iets van waar is. “Tja… wij hebben daar geen cijfers van, of zicht op, maar als je logisch nadenkt dan weet je dat het niet mogelijk is om tot in het oneindige dieren te blijven opvangen. Asielen hebben maar zoveel plaatsen en dieren die dan, om wat voor reden dan ook, niet geplaatst worden kunnen niet levenslang verzorgd worden.”

Elke Boeve van het Blauwe kruis, een dierenasiel, zegt dat het gebeurt maar niet omdat de dieren er te lang verblijven. “Als dat een lieve hond is dan is dat een lieve hond, dan mag die hier een jaar zitten dat maakt niet uit.” Het is dus enkel bij dieren waarbij ook agressieproblemen of onderliggende ziektes zijn, dat er wordt gekeken naar inslapen.