Door Anton Isaev

Gebruikers van Reddit zorgden deze week voor een explosieve waardegroei van Gamestop-aandelen. Op het socialmediaplatform spoorden leden van de Reddit-pagina Wallstreetbets kleine beurshandelaren aan om binnen korte tijd een grote hoeveelheid aandelen van de videospellenwinkel Gamestop te kopen. De waardestijging van de aandelen die hieruit voortkwam zorgde voor enorme verliezen bij grote beursspelers die inzetten op een koersdaling (shortsellers). In dit artikel wordt vanuit verschillende perspectieven dieper ingegaan op wat op de aandelenbeurs gebeurde tijdens deze zogeheten Gamestop short squeeze.

Op het moment dat de prijs van Gamestop-aandelen explosief begon te stijgen, zagen de shortsellers die hadden ingezet op een waardedaling van het aandeel miljarden verdampen. Om een einde te brengen aan deze “gekte”, blokkeerden verschillende handelsplatformen – waarvan Robinhood de bekendste is – de aankoop van Gamestop en een reeks andere bedrijven waaronder Nokia, AMC en BlackBerry.

Reddit-gemeenschap

Dit was een tot voorheen ongekende maatregel die veel stof heeft doen opwaaien in de aandelenwereld. ‘De grote jongens mogen de markt manipuleren en gigantische winsten maken door te speculeren op de beurs. Wanneer dezelfde tactieken worden gebruikt door de kleine man, wordt de handel stilgelegd. Veel winst maken is blijkbaar alleen weggelegd voor de superrijken’, aldus aandelen- en cryptovalutahandelaar Fethi Kus (49).

Volgens sommigen wordt het monetaire stelsel tot op de dag van vandaag in stand gehouden met het bijdrukken van geld. Zij geloven dat het een kwestie van tijd is totdat de dollar (en euro) zal crashen. Deze mensen die niet langer vertrouwen hebben in het systeem, keerden zich naar alternatieven. Fethi Kus is een van deze mensen: ‘Ik begon in 2009 te investeren in cryptovaluta. Ik kwam in contact met andere softwareontwikkelaars die online samenwerkten om de technologie (blockchain) achter de cryptovaluta Bitcoin te verbeteren. Er ontstond een subcultuur van kleine beurshandelaren op Reddit die in de laatste tien jaar enorm is gegroeid.’

Door de coronacrisis crashte de beurs in maart 2020. Tegen verwachtingen in herstelde deze zich binnen korte tijd en bleef vervolgens doorgroeien. Volgens Kus is deze groei toe te schrijven aan retail traders (kleine beleggers) die aandelen en cryptovaluta bleven kopen omdat het vertrouwen in de dollar en euro bij die groep sterk afnam: ‘Mogelijk is met het onverwachte herstel en de daaropvolgende koersstijging een basis voor een overtuiging van een nieuwe generatie traders gecreëerd – samen kunnen wij de markt beïnvloeden. Natuurlijk wil ik een pensioen bij elkaar verdienen, maar ik doe dit vooral omdat ik veel financiële wetgeving zie als legale diefstal en zo min mogelijk met overheden te maken wil hebben.’

Wat gebeurde er?

Reddit speelde een belangrijke rol in de Gamestop short squeeze. Dit is wat er gebeurde: bij het analyseren van orderboeken (aankopen en verkopen op de beurs die voor iedereen inzichtelijk zijn) zag Reddit-gebruiker Roaring Kitty dat een groot beleggingsfonds inzette op een koersdaling van Gamestop. Dit bedrijf maakte al een tijd verlies en had vorig jaar een lage aandelenkoers van rond de 10 dollar. Verschillende analisten voorspelden de neergang van het bedrijf, wat mogelijk mee heeft gespeeld in de strategie van beleggingsfondsen om te shortsellen.

Wanneer de koers daalt, verdienen shortsellers dus geld. Het tegenovergestelde geldt wanneer de koers stijgt. Dit is dan ook waar de Redditers op aanstuurden, zij spoorden miljoenen gebruikers aan om aandelen van Gamestop op te kopen. Sommigen geloven dat de retailtraders van Reddit deze actie uitvoerden om winst te maken. Anderen, zoals Fethi Kus, denken dat zij het deden om openbaar te maken dat de markt wordt gemanipuleerd door financieel slagkrachtige partijen die speculeren op koersdalingen.

NASDAQ grijpt in

Op 22 januari steeg de koers van Gamestop explosief. De winsten voor retailtraders die op tijd waren om mee te liften op de stijging waren in sommige gevallen immens. Alsook de verliezen voor de shortsellers. Het handelsplatform Robinhood, dat bekend staat als een commissievrij platform waarop veel Redditers actief zijn, blokkeerde vervolgens in opdracht van de Amerikaanse handelsbeurs NASDAQ de mogelijkheid tot kopen van meer aandelen van Gamestop.

De opgegeven reden was dat de volatiliteit (beweeglijkheid) op de aandelenmarkt vroeg om ingrijpen. De optie tot aankoop van aandelen van een reeks andere bedrijven werd om dezelfde reden geblokkeerd. ‘Kennelijk zijn zij van mening dat shortsellen alleen mag worden gedaan door de beurselite. Het gaat hier namelijk om de inkomsten waarmee hun privéjets en jachten worden volgetankt, en tal van betrokken partijen van worden betaald. Het was een ongekende en onwettige maatregel’, aldus Kus.

.

De meningen over het aan banden leggen van de short squeeze – waarbij speculerende beleggingsfondsen worden gedwongen om aandelen terug te kopen wanneer de koers boven een bepaald niveau stijgt – zijn verdeeld. Lennart Zandbergen is Redacteur Financiële Markten bij het Financieel Dagblad. Hij denkt niet dat het hier ging om een onwettige maatregel waarmee grote hedgefondsen in bescherming worden genomen:

‘Wanneer wij kijken naar de historie van Gamestop was de lage waarde van de aandelen van het bedrijf voordat de short squeeze plaatsvond realistisch. Het is een bedrijf waar weinig toekomst in zat totdat de Reddit-gemeenschap er bovenop dook. Ik denk dat de hype komt door de crash aan het begin van de coronacrisis en de lockdowns die daarop volgden. Veel mensen zaten thuis en begonnen met beleggen omdat de beurskoersen stegen. Dit waren in het algemeen geen serieuze beleggers met kennis van zaken. Velen van hen hadden geld over om mee te “spelen” op de beurs. Toen zij kennisnamen van de ontwikkelingen omtrent Gamestop, investeerden zij massaal relatief kleine bedragen in deze aandelen.

David vs. Goliath

‘Ik denk dan ook niet dat de beleggers die meeliften op de short squeeze dit deden uit idealistische overwegingen om een vuist te maken tegen grote hedgefondsen. Ook denk ik niet dat de meeste Redditers een gecalculeerde beslissing maakten om maximale winsten te boeken. Het was voor veruit de meesten een kwestie van gewoon proberen.’

Verschillende media vergeleken de Gamestop short squeeze met een heus David-versus-Goliath-scenario waarin grote hedgefondsen op de knieën werden gedwongen. Zandbergen vindt dit geen goede vergelijking: ‘Dit scenario klopt niet als we kijken naar wie hier geld aan over heeft gehouden. Het bedrijf Gamestop is er beter van geworden, alsook de handelsplatformen waarop het traden plaatsvond. Het zou te simplistisch zijn om te zeggen dat de kleine belegger won en de shortsellers zijn aangepakt. Er waren veel kleine beleggers die, ondanks de harde koersstijging, achter het net visten. Ook waren er hedgefondsen die enorme winsten boekten.’

Shortsellen is nodig

Ook ziet Zandbergen shortsellen niet als een vorm van marktmanipulatie die aan banden moet worden gelegd. ‘Shortsellers maken analyses van bedrijven. In sommige gevallen komt aan het licht dat bedrijven minder veelbelovend zijn dan zij investeerders willen laten geloven. Zo zijn veel beleggers in het verleden beschermd tegen het maken van een verkeerde investering. Er is natuurlijk een risico dat de markt onterecht naar beneden wordt gepraat door shortsellers, maar ik denk dat de markt er slechter aan toe zou zijn zonder deze partijen’, aldus Zandbergen.

Wallstreet reageerde verontwaardigd op de short squeeze. De CEO van NASDAQ, Adena Friedman, spoorde de waakhond van de Amerikaanse beurs (SEC) aan om nieuwe regelgeving te creëren die marktmanipulatie via socialmediakanalen onmogelijk maken. Zij wordt hierin bijgestaan door verschillende spelers op Wallstreet.

Strijd tegen Wallstreet

Een collectief uit de Reddit-groep spant een rechtszaak aan tegen de firma Citadel (beleggingsfonds van Robinhood). Zij beschuldigen de partij van marktmanipulatie, een aantijging waar volgens de Reditters op het eerste gezicht meer dan voldoende bewijs voor is. Fethi Kus is van mening dat deze rechtszaak weinig verschil zal maken: ‘Deze zaak zal waarschijnlijk een langdradig verhaal worden en op den duur uit de aandacht verdwijnen. Echter kan het ook anders lopen. Deze keer staat onze gemeenschap tegenover de andere partij, en wij zijn doorbijters. Ook is het een grote overwinning geweest dat wij in staat waren om een machtig hedgefonds op de knieën te dwingen.’

Lennart Zandbergen ziet dit anders: ‘Ik denk niet dat er sprake was onwettig ingrijpen. Wanneer er grote volatiliteit is in een aandeel, wil het platform dat de aankopen van het aandeel verwerkt meer onderpand zien voor de transacties om hun risico te minimaliseren. Er zijn strikte regels wat betreft het onderpand. Het handelsplatform Robin Hood kon deze niet naleven. Daarom werd de handel stilgelegd. Hier werden veel complotten in gezien, maar ik zie hier geen onrechtmatigheid in. Informatie op internetfora is lang niet realistisch. Ik vind dan ook dat de Wallstreetbets-gemeenschap voornamelijk bestaat uit mensen met relatief weinig kennis over beleggen die onder de veronderstelling zijn dat zij Wallstreet kunnen verslaan. Ik denk dat hier sprake is van overmoed.’

Winnaars en verliezers

Of je de situatie rondom de Gamestop short squeeze nu bekijkt vanuit het perspectief van een Reddit-retail trader of vanuit een meer objectieve kant, is het een feit dat aan beide kanten winnaars en verliezers zijn. Dit event creëerde binnen enkele dagen meerdere nieuwe multimiljonairs en miljardairs.

Op internet en elders zijn oneindig veel analyses en voorspellingen te vinden over hoe het nu verder zal gaan met Gamestop-aandelen. Kleine beleggers die het nieuws op de voet volgden vielen voor wat in de tradingwereld fomo (fear of missing out) wordt genoemd. Ook zij wilden een graantje meepikken van de in hoog tempo stijgende koers. Dezelfde Reddit-gemeenschap die retail traders adviseerde om zo veel mogelijk Gamestop-aandelen te kopen, spoort gebruikers van het forum nu aan om de gekochte aandelen vast te houden in de hoop dat de waarde opnieuw zal stijgen. De verliezen van traders die tijdens de short squeeze instapten zullen namelijk alleen verder oplopen naarmate de waarde van het aandeel zakt.

Hoe verder met Gamestop?

Gezien de geschiedenis van shortselling is het advies om te wachten op een nieuwe koersstijging gebaseerd op ijdele hoop. Nu volgt een stapsgewijze analyse die dit bevestigt. Om een duidelijk beeld te scheppen, wordt een vergelijking gemaakt tussen de Gamestop-squeeze en de beroemde Volkswagen-squeeze in 2008. Ervaren traders bevestigen dat bij vrijwel alle short squeezes de initiële piek in aandeelwaarde niet opnieuw wordt bereikt.

In de twee grafieken hieronder wordt de huidige situatie met Gamestop weergegeven, alsook de toenmalige short squeeze van Volkswagen-aandelen:

.

De gekleurde vlakken in de grafieken geven het tijdsvenster weer waarin de short squeeze begint. In het geval van Volkswagen is de short squeeze te wijten aan een vergroting van het belang van Porsche in Volkswagen. De shortende beleggingsfondsen werden door dit nieuws verrast. Door hun posities op te geven omdat zij uit de short wilden stappen, werden zij gedwongen om massaal Volkswagen-aandelen te kopen. Aan het einde van de handelsdag was de waarde van het aandeel 149 procent hoger.

In het geval van Gamestop werd de short squeeze geïnitieerd door Wallstreetbets nadat bekend werd dat een groot beleggingsfonds short ging op het aandeel.

.

Nadat de squeeze is voltooid, beginnen traders meestal rond hetzelfde moment te verkopen waardoor de waarde van het aandeel sterk daalt. De snelle stijgingen en dalingen zijn typisch bij een short squeeze. Tegen deze tijd heeft de short squeeze veel stof doen opwaaien, en trekt beleggers aan die onder de veronderstelling zijn dat de piek nog moet komen. Dit resulteert in een nieuwe, ditmaal veel kortere, stijging. De gekleurde vlakken in de grafieken hieronder geven dit tijdsvenster weer. In de aandelenwereld heet dit the dead cat bounce. De naam zegt het al: de squeeze lijkt voor sommigen nog gaande terwijl er geen leven meer inzit.

.

Na de dead cat bounce keert de koers terug naar de oorspronkelijke prijs (ook wel fundamental price genoemd) zoals hieronder te zien. De kans dat beleggers die tijdens de squeeze instapten hun geld terug krijgen, is daarom minimaal.

.

Business as usual

Nadat de koers opnieuw is gestabiliseerd, hangt het toekomstige koersverloop vooral af van het bedrijf. Gamestop heeft qua verkoopcijfers zware jaren achter de rug. Echter kan het volledig overstappen op online verkoop – zoals Netflix daar ook op inspeelde en de DVD ver achter zich liet – een uitkomst bieden voor een doorstart. Overigens steeg begin maart de waarde van Gamestop-aandelen wederom aanzienlijk (naar ca. 265 USD per aandeel). Al is de prijs nog altijd ver verwijderd van de historische piek die wij zagen in januari. Na het inmiddels afgevlakte tumult rondom Gamestop, is het business as usual op de aandelenbeurs.