Vanwege de huidige lockdown is het voor musea niet mogelijk bezoekers te ontvangen, geplande tentoonstellingen lopen gewoon door. Omdat veel voorwerpen worden geleend of moeten doorreizen naar een volgende locatie, zit het verlengen van een tentoonstelling er niet altijd in. “Als wij een tentoonstelling verlengen, komen heel veel andere musea in de problemen.”

Het Groninger Museum werd onlangs het levende voorbeeld met de tentoonstelling Unzipped, over de legendarische rockband The Rolling Stones. Het museum moest drieënhalve week na de start van het evenement haar deuren sluiten en kon daardoor veel te weinig bezoekers ontvangen. Het verwachte aantal bezoekers was groot, het museum leed een enorm omzetverlies. 

Noodgedwongen opbouwen

Het Groninger Museum is echter niet de enige locatie die te maken heeft met een dergelijk probleem. Musea door heel Nederland planden tentoonstellingen in voordat de lockdown van start ging. Sommige musea konden tentoonstellingen uitstellen of verlengen maar dit lukt lang niet iedereen. Kunstmuseum Den Haag heeft vele tentoonstellingen tegelijkertijd op de planning, sommigen hiervan worden noodgedwongen opgebouwd tijdens de lockdown en ontvangen geen publiek. Persvoorlichter Astrid Hulsmann reageert: “Er zijn meerdere tentoonstellingen waarvan nu een einddatum staat in mei of juni. We hopen zo erg dat we nog open kunnen voor die tijd. Als we de deuren niet mogen openen, moeten we goed gaan kijken of we de tentoonstellingen kunnen verlengen, maar daar zitten een hoop haken en ogen aan. Als wij een tentoonstelling verlengen, komen heel veel andere musea in de problemen.”

Musea zeggen geen keus te hebben in het wel of niet opbouwen van tentoonstellingen. Ook bestuursvoorzitter Herold Boertjens van Musiom Amersfoort liet tijdens de lockdown een nieuwe tentoonstelling opbouwen: “We hebben afspraken met kunstenaars en we hebben het publiek al heel lang warm gemaakt voor deze expositie. Als we open mogen gaan we toch wel exposeren dus er is geen enkele reden om tentoonstellingen niet op te bouwen.”

Verschuivende einddatum

Daarnaast speelt ook het gebrek aan duidelijkheid over de lockdown een rol in de keuzes van musea. Hulsmann vertelt dat Kunstmuseum Den Haag alleen maar kan hopen op versoepelingen: “Telkens verschuift de lockdown met twee of drie weken. Op dit moment is er helemaal geen duidelijkheid. We krijgen keer op keer een nieuwe datum die een paar weken verderop valt. We hebben steeds weer hoop gehad, in januari, februari en maart, maar de lockdown werd alsmaar verlengd. Als we in december hadden geweten dat we nu nog steeds gesloten zouden zijn, hadden we bepaalde tentoonstellingen even laten liggen. Helaas was dit geen mogelijkheid.”

Online alternatieven

Kunstmuseum Den Haag heeft zoals vele andere musea een online alternatief; rondleidingen door het museum die thuis vanaf je telefoon of laptop te bekijken zijn. Voor kleinere musea zoals Musiom is dit echter geen optie, vertelt Boertjens: “Ik heb geen enkel museum gesproken dat enthousiast is over de resultaten daarvan. Los daarvan is voor ons, als klein museum, de impact al heel groot. Zowel qua inspanning als financiën. We werken uitsluitend met vrijwilligers en we zijn een particulier museum, wat betekent dat wij geen recht hebben op subsidies. Voor het maken van een online rondleiding zouden we een bedrijf moeten inhuren. Dat is een investering die we er op dit moment niet bij kunnen hebben.”

Politieke steun 

Voor beide musea blijft de impact groot. Inkomstenbronnen zoals entreekaartjes, zakelijke evenementen en entreekaartjes vallen weg, waardoor eigenlijk alleen de reserves en eventuele steun overblijven. Kunstmuseum Den Haag noemt de impact behoorlijk. Musiom Amersfoort zegt in gesprek te zijn over een project waarbij de gemeente een handje wil helpen maar: “Dan praat je over een paar honderd euro, terwijl we tienduizenden euro’s missen. Iedereen leeft wel mee maar zowel de lokale als de landelijke politiek heeft naar mijn gevoel geen idee wat een museum op dit moment doormaakt,” aldus Boertjens. Kunstmuseum Den Haag hoopt vooral dat de overheid inziet dat zij veilig open kunnen vertelt Hulsmann: “Het is jammer dat het zo lang duurt. Natuurlijk hebben wij alle begrip voor de ernstige situatie, maar als het gaat om nieuwe openstellingen zouden musea vooraan moeten staan.”