Initiatieven organiseren om de buurt bij elkaar te brengen; het blijft lastig door de huidige maatregelen. Maar creatieve oplossingen zijn er genoeg. Denk aan de Zoomsessies, balkonpraatjes en geïmproviseerde wandelroutes. Wat betekent de komst van corona dan voor de sociale samenhang in de buurt? De Nieuwsredactie zocht het uit.

Door Silvijn Stokman en Maria Weers

Beter een goede buur dan een verre vriend. Maar hoe houd je dat contact gedurende een pandemie? In de Rotterdamse groene buitenwijk Schiebroek is sinds het begin van corona een Whatsappgroep opgericht, genaamd ‘Praktisch Tjaskerlaan’. Het begon als een klein groepje, maar al gauw kwamen er steeds meer mensen bij die mee wilden doen aan het virtuele feestje. Schiebroek is een wijk in het Rotterdamse stadsdeel Hillegersberg-Schiebroek en telt zo’n 16.400 inwoners.

In de groep organiseren bewoners digitale evenementen, geven ze spullen weg, delen ze lekkere recepten en af en toe is er ruimte voor een grapje. Wil je van je bureaustoel af, vraag het dan eerst even in de app. Wie weet wie je er nog blij mee kan maken – en wie je leert kennen. De bewoners geven aan dat deze manier van interactie de verbondenheid in de buurt enorm stimuleert.

De Nieuwsredactie ging op pad om deze groepsapp in kaart te brengen en de ervaringen te achterhalen:

Kennisinstituut Movisie deed onderzoek naar de sociale samenhang in buurten en wijken, vóór en na corona. Radboud Engbersen, expert Sociaal Domein bij Movisie, legt uit: “We keken vooral of het verschillende initiatieven lukt om mensen met elkaar te verbinden. Met overal dezelfde vraag: kunnen we samenleven op een bepaalde manier bevorderen of stimuleren?”

Toename in solidariteit

En ja, dat kan. “In het afgelopen jaar is onze nabije solidariteit naar een hoger niveau getild. We zijn de buurt weer gaan waarderen en zien het belang er ook weer van in. Plots konden we nergens meer heen en waren we op onze eigen wijk aangewezen. We keken vaker naar elkaar om en hielpen elkaar waar nodig”, vertelt Engbersen. Ook zegt hij dat Schiebroek een mooi voorbeeld is van dit gegeven.

‘Om te overleven in een maatschappij moet je je deel van iets voelen’

De socioloog heeft het over de termen bonding en bridging. Aan de ene kant is het essentieel dat je onderdeel uitmaakt van een bepaalde groep (bonding). Of je nu een Poolse arbeidsmigrant bent of je identificeert met de ouderen: “Om te overleven in de maatschappij moet je je deel van iets voelen.” Maar daarnaast is het verbinden (bridging) van die groepen wat een gemeenschap laat functioneren. “Lukt het mensen om een brug naar elkaar toe te slaan, dan leren ze van elkaar en leven ze beter samen.”

Niet helemaal gelukt

“Aan de andere kant moet je het verhaal niet te mooi maken”, aldus de onderzoeker. “Uit onderzoek blijkt namelijk ook dat vorig jaar de situatie voor de kwetsbare groepen verslechterd is.” Buurthuizen gingen dicht en mensen uit de risicogroep moesten extra voorzichtig zijn. “Ondanks dat we het zo goed hebben proberen op te vangen, met van die balkongesprekken en ditjes en datjes, is het toch niet helemaal gelukt.”

Er gebeurde in de Tjaskerlaan nog iets merkwaardigs: er ontstond een hyperlokaal radiostation. Een bewoner kwam op het idee om met zijn passie voor muziek en radio de buren een gezellige zaterdagavond te bezorgen, geheel coronaproof:

Maar wie betalen en leiden deze initiatieven? Sommige straten en buurten doen het volledig zelf, andere krijgen hulp. Deze hulp wordt geboden door stichting OpZoomer Mee. OpZoomer Mee zet zich in voor bewonersinitiatieven in Rotterdam. De stichting werkt naast het eigen programma, ook voor de gemeente Rotterdam. De gemeente verstrekt subsidie. De stichting stimuleert Rotterdammers die de wijken en buurten op straatniveau veiliger, groener, schoner en kindvriendelijker willen maken. Ook wil OpZoomer Mee het buurcontact versterken, vertelt projectleider Ireen van der Lem.

Activiteiten

De stichting krijgt aanvragen binnen van wijkbewoners en geeft de bewoners een potje geld mee en soms wat hulpmiddelen. Vóór corona gingen de aanvragen voornamelijk om gezamenlijke activiteiten als met elkaar eten, een kinderspeeldag of het beschilderen van elektriciteitshuisjes in de straten. Van der Lem: “Er zijn ook schoonmaakacties, die vinden bijvoorbeeld na Oudejaarsavond vaak plaats.” Ook leren bewoners de Nederlandse taal aan buren die het Nederlands nog niet onder de knie hebben.

‘In deze periode gaat er veel naar bewoners die zich alleen voelen’

Naast de activiteiten biedt OpZoomer Mee aan sommige straten wat geld om attenties te verzorgen, bijvoorbeeld kaarten en bloemen voor iemand die ziek is, of net bevallen. Van der Lem: “In deze periode zien we dat dit potje veel uitgaat naar bewoners die zich alleen voelen en door medebewoners worden gesteund.” Dit versterkt onderling de burenhulp, volgens de projectleider.

Toename in aanmeldingen

Jaarlijks doen zo’n 2500 Rotterdamse straten mee aan de campagne van OpZoomer Mee. De stichting stimuleert sinds corona meer wijken om mee te doen aan de campagne. Van der Lem: “Het aantal deelnemende straten is sinds corona alleen maar toegenomen.” Aangezien de meeste collectieve activiteiten niet met de coronamaatregelen te doen zijn, gooit OpZoomer Mee het op een andere boeg. “Het type activiteit is afgelopen jaar erg gericht op hulp. Het blijkt dan ook dat corona bij bewoners appelleert aan een gevoel dat ze iets voor een ander willen doen.”

Sinds corona zien de activiteiten er wel iets anders uit. Van der Lem: “Mensen hebben afgelopen tijd bijvoorbeeld erg veel gekookt voor elkaar en dat rondgebracht.” De stichting stuurt bewoners pakketjes met daarin kaarten en boodschappenlijstjes. Voor ouderen die alleen maar thuis kunnen zitten is ook wat bedacht: buurtbewoners maken woordpuzzels met daarin vragen over de buurt en brengen die langs.

Zat initiatieven dus, in regio Rotterdam. Hier vind je een overzicht van een aantal opvallende agendapunten voor 010: