Bevrijdingsdag 2021 wordt dit jaar door corona anders gevierd dan andere jaren. Geen grote festivals door heel Nederland, meezingen met artiesten en proosten met je vrienden. Hoe viert Nederland 5 mei de vrijheid?

Door Marieke Beekmans, Emma Roelse en Gwyneth Oomens

”Er lagen verschillende scenario’s klaar voor deze editie van Bevrijdingsdag,” vertelt Leoni Durlinger, Senior Communicatie bij het Nationaal Comité 4 en 5 mei. ”Aan het eind van de zomer leek de situatie rondom het coronavirus rooskleuriger dan het nu is. Uiteindelijk kozen we voor het huidige plan, dat veelal vanuit huis plaatsvindt.” Zo hoopt het Comité dit jaar via livestreams een jonge doelgroep te bereiken: ”We hebben gekozen voor Ambassadeurs van de Vrijheid die jongeren aanspreken, zoals Davina Michelle. Naast de optredens kunnen jongeren meedoen aan lokale activiteiten.”

”De coronamaatregelen zijn niet te vergelijken met de onvrijheid die er in Nederland was in tijden van oorlog” – Leonie Durlinger, Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Hoewel de viering dit jaar anders zal zijn dan andere jaren, is stilstaan bij vrijheid van groot belang, vindt Durlinger. ”We vieren op Bevrijdingsdag niet alleen onze vrijheid, maar ook de bevrijding van ons land na jaren van oorlog. De coronamaatregelen zijn niet te vergelijken met de onvrijheid die er in Nederland was in tijden van oorlog. Het is belangrijk om daar bij stil te staan, juist ook dit jaar.”

Waarom zijn de coronamaatregelen niet te vergelijken met de oorlogstijd? Historicus Rogier Overman legde het uit aan de Nieuwsredactie. Deze misvatting hoopt ook het oorlogsmuseum in Overloon tegen te gaan, door het doorgeven van het bevrijdingsverhaal aan de jongere generatie. De Nieuwsredactie sprak Janneke Kennis van het Oorlogsmuseum over hun bijzondere aanpak.

Nieuw plan
Een lokale organisatie die koers moest wijzigen vanwege de coronamaatregelen, is Bevrijdingsfestival Overijssel. Daar zijn de voorbereidingen van het festival al sinds 5 mei van vorig jaar aan de gang. “Op die dag begin je al te evalueren en schrijf je ideeën op voor volgend jaar. Na de zomer beginnen we met concrete plannen maken en in december beginnen onze werknemers”, vertelt Annemien Brugging, producent Bevrijdingsfestival Overijssel.

Terrein met verschillende werelden
“Na de zomer van vorig jaar hadden we al door dat het festival in 2021 weer in aangepaste vorm door moest gaan. We hebben toen ingezet op een festival in Park de Wezenlanden voor tienduizend mensen. We waren van plan een deel van het terrein in te richten in verschillende werelden, allemaal met toegangsbeleid zodat mensen binnen een tijdsslot naar binnen konden met een reservering”, aldus Brugging. In februari werd duidelijk dat ook die editie niet door kon gaan. “Dat was natuurlijk super jammer. Het hele plan hadden we al uitgewerkt en we hadden met iedereen ook al contact gehad. Gelukkig zaten onze leveranciers allemaal in hetzelfde schuitje, dus ze snapten het wel.”

”Het afgelopen jaar is een heftig jaar geweest”- Annemien Brugging, Bevrijdingsfestival Overijssel


Wie er ook van baalt dat het Bevrijdingsfestival dit jaar niet gepaard gaat met duizenden bezoekers, is de horeca. Voor hen verloopt 5 mei naar verwachting dit jaar een stuk anders dan normaal. Nieuwsredactie sprak met café Soif, Gastrocafé Santiago en eetcafé Kust.

Boodschap
Ondanks de beperkingen was de organisatie er zeker van dat het festival door moest gaan: “Wij zijn geen popfestival pur sang, wij hebben een boodschap te verkondigen. De thematiek van 5 mei gaan we dan ook dit jaar extra meenemen. Normaal staan mensen voor een hoofdpodium te dansen, nu gaan we meer naar de boodschap toespitsen.” Volgens Brugging is de boodschap belangrijker dan ooit: “Het afgelopen jaar is een heftig jaar geweest. Niet alleen door corona, maar ook door bijvoorbeeld Black Lives Matter. Juist daarom is de boodschap van 5 mei belangrijk.”

Ouderen én studenten
Het festival probeert een breed publiek aan te trekken nu alles online is. Zo kunnen ouderen via een uitzending dansen aangeleerd krijgen die ze thuis met hun partner kunnen doen, en is er voor de studenten een silent disco. “We kunnen ons voorstellen dat studenten minder zin hebben om het festival online te volgen, omdat ze normaal altijd al online zijn. Voor de silent disco kunnen ze een koptelefoon met zendertje ophalen waar op 5 mei drie dj’s live op geprogrammeerd staan. Zo kunnen ze hun feestje thuis houden binnen de maatregelen.” Deze vorm heeft een bijkomend voordeel volgens Bruggings: ”Alle festivals vormen samen één platform. Normaal moet je kiezen waar je heengaat, nu krijg je van alles wat mee. Dat zien we als een grote meerwaarde.”

”We konden ons voorstellen dat studenten minder zin hebben om het festival online te volgen”- Annemien Brugging, Bevrijdingsfestival Overijssel


Historicus Rogier Overman denkt dat jongeren dit jaar extra goed beseffen wat vrijheid is: “Door corona zijn we heel beperkt in onze vrijheid -en dat geldt zeker voor de jongeren. Ik denk dan ook dat jongeren juist door deze tijd heel goed dit jaar beseffen wat vrijheid is en wat het betekent als je vrijheid wordt beperkt. Ze zullen dit jaar hun eigen vrijheid gaan vieren.” Benieuwd wat vrijheid dit jaar betekent voor studenten? Nieuwsredactie zocht het uit.

Vrijheidslunches in Den Bosch
Ook in Den Bosch gaat de organisatie creatief om met de coronabeperkingen. Wie 5 mei normaal in Oeteldonk viert, kent de vrijheidslunches die het Bevrijdingsfestival Brabant in ’s Hertogenbosch organiseert. “Voorgaande jaren was het zo dat de vrijheidslunch op de Pettelaarse Schans plaatsvond,’ vertelt Anne Heijnders, programmamaker van de vrijheidsmaaltijd van Bevrijdingsfestival Brabant. “Dan was het echt een live lunch. Nu hebben we ervoor gekozen om de lunch als take-away aan te bieden. Of we komen het bezorgen, dat kan ook.”

De organisatie van het Bevrijdingsfestival verdubbelt dit jaar iedere bestelde vrijheidslunch. De ‘dubbele’ lunches doneert ze aan mensen in ’s-Hertogenbosch. “Met het weggeven van de maaltijden proberen we ook Bosschenaren te bereiken die normaal niet naar het festival komen. Via maatschappelijke organisaties zijn we nu mensen expliciet aan het uitnodigen om een maaltijd te ontvangen”, aldus Heijnders. “Het Bevrijdingsfestival is natuurlijk voor iedereen toegankelijk, maar toch zie je dat niet alle Bosschenaren daar dan op afkomen. Dat is best wel jammer, want we vieren iets heel belangrijks voor ons allemaal en dan is het wel zo mooi als de boodschap en de achterliggende gedachte ook bij iedereen terechtkomt.”

Dit jaar belooft door corona weer een bijzondere Bevrijdingsdag te worden. Hoe is Bevrijdingsdag geworden zoals wij hem vandaag de dag kennen?