Door Yann Jansen en Noah King

Voor je vijftigste verjaardag met pensioen. Wie wil dat nou niet, zou je zeggen. Door een aantal jaar zuinig te leven en je geld slim te besteden is het mogelijk. Voor Fire-aanhangers is financiële onafhankelijkheid en een vroeg pensioen het ultieme doel, maar hoe verloopt de weg daar naartoe?

‘Financial independence, retire early’ (Fire). De naam zegt het al: door vroeg financieel onafhankelijk te worden, kun je ook vroegtijdig met pensioen gaan. Deze filosofie is overgewaaid vanuit de Verenigde Staten en Canada, waar het al jarenlang een bekend begrip is. Hoewel Fire relatief nieuw is in Nederland, stijgt de populariteit erg hard.

Fire

Een essentieel element van Fire is financiële onafhankelijkheid. In principe is het best simpel. Je probeert elke maand zoveel mogelijk geld over te houden door minder uit te geven of meer te verdienen. Het geld dat je overhoudt gebruik je om te sparen en te beleggen. Het geld dat je verdient met beleggingen gebruik je – mits je het goed doet – om een passief inkomen op te bouwen. Door bijvoorbeeld vastgoed aan te schaffen en het vervolgens te verhuren, heb je als het ware een maandelijks inkomen zonder dat je er echt voor hoeft te werken.

Financiële problemen

Het is niet gek dat Fire in trek is bij Nederlanders. Uit onderzoek van het Nibud (2018) blijkt namelijk dat meer dan 5,5 miljoen Nederlanders last hebben van financiële problemen in verschillende soorten en maten. Arbeids- en loopbaanpsycholoog Joke van den Berg* ziet ook dat veel mensen worstelen met hun financiële situatie. “Geldproblemen kunnen leiden tot stress-, angst- en depressieklachten. Deze mensen zijn niet per se bang dat ze niet meer voor zichzelf kunnen zorgen, maar juist dat ze geld tekort komen voor hun kinderen bijvoorbeeld.” Ook wijst Van den Berg op de maatschappelijke druk die financiën met zich meebrengen. “Sommige mensen zijn bang om door hun omgeving ‘uitgelachen’ te worden wanneer ze in een minder dure auto moeten gaan rijden of in een kleiner huis moeten gaan wonen. Ze zijn vaak bang dat hun status wordt aangetast.”

*Gefingeerde naam op verzoek van bron. Echte naam is bekend bij de redactie.

Ratrace

Een andere beweegreden is dat Fire-aanhangers niet willen worden meegezogen in de zogenoemde ratrace. Zij zien het ‘normale’ negen-tot-vijf leven als een rat die in een tredmolen rent: je werkt hard, maar gaat er nauwelijks op vooruit. ‘Ik moet er niet aan denken om tot m’n 70e te moeten werken’ wordt vaak op Fire-forums geschreven. Daarom willen zij zo vroeg mogelijk financieel onafhankelijk zijn, waardoor ze minder moéten werken en meer dingen kunnen doen die ze écht leuk vinden.

Verschillende soorten

De Fire-gemeenschap bestaat uit verschillende groepen en stijlen. Zo zijn er mensen die extreem zuinig leven door bijvoorbeeld theezakjes te hergebruiken, het toilet minder vaak door te spoelen of kleding volledig af te dragen. Lieke Danenberg, mede-eigenaar van Fire For Women, een organisatie die vrouwen helpt financiële onafhankelijkheid te bereiken, vertelt echter dat de Fire-levensstijl niet altijd zo extreem hoeft te zijn. “Er zijn twee kanten: ‘minder uitgeven’ en ‘meer verdienen’, ik plaats mezelf in de tweede categorie. Ik wil namelijk ook nu kunnen genieten van het leven. Ik wil bijvoorbeeld reizen met mijn kinderen, omdat ik daar niet op wil wachten totdat ik 55 jaar oud ben.” Danenberg merkt dat veel mensen die zich aanmelden voor Fire For Women hetzelfde zijn als haarzelf. “Ze willen vaak gewoon meer controle hebben over hun geldzaken. Uiteindelijk zien zij in dat een vakantie of reis gerust mogelijk is binnen de Fire-levensstijl.”

Fire leven

Ook de 23-jarige Christa Grönbech behoort tot die tweede categorie. Ze noemt zichzelf geen echte diehard, maar is wel actief bezig om financieel onafhankelijk te worden. “Ik ben vooral gefocust op het verhogen van mijn inkomsten”, vertelt ze. “Ik werk in een fysiopraktijk, beleg in cryptomunten en heb samen met mijn zus een passief inkomen door de verhuur van vastgoed.” Dat neemt niet weg dat Grönbech op een redelijk zuinige manier leeft. “Ik woon bijvoorbeeld nog bij mijn ouders en spaar een groot deel van mijn inkomsten. Verder ga ik vaak naar thrift shops om tweedehands kleding te kopen, want dat is een stuk goedkoper én beter voor het milieu.”

Levensgeluk

Maar word je nou daadwerkelijk gelukkiger van zo’n vervroegd pensioen? Volgens Van den Berg verschilt dat per persoon. “Het ligt er maar net aan. De een vult zijn vrije tijd in met dingen die diegene leuk vindt en de ander weet niet wat ‘ie met al die tijd aan moet.” Van den Berg denkt wel dat mensen in het algemeen gelukkiger worden van de mogelijkheden die financiële onafhankelijkheid biedt. “Wel is het heel belangrijk om na je vervroegde pensioen bezig te blijven met dingen die je écht leuk vindt, bijvoorbeeld aan motoren sleutelen of reizen. Anders zou je zomaar in een zwart gat terecht kunnen komen.”

Jongeren

Fire is dus vooral aantrekkelijk voor jongeren. “Hoe vroeger je begint met beleggen, hoe meer geld het uiteindelijk op kan leveren”, vertelt financieel adviseur Paul van Marrewijk. “Soms blijkt uit het hypotheekadviesrapport dat het verstandig is om pensioen op te gaan bouwen omdat er pensioentekorten zijn ten opzichte van het huidige inkomen. Ondanks het inzicht in het pensioentekort schuiven starters het pensioenvraagstuk veelal voor zich uit.”

Risico

Het feit dat je meer kunt verdienen door eerder te beginnen, betekent niet dat jongeren doorgaans succesvollere beleggers zijn dan volwassenen. “Integendeel zelfs”, zegt student bestuurskunde Simon Baauw, die met zijn YouTube-kanaal probeert jongeren beter met hun geld om te laten gaan. “Jonge beleggers nemen veel meer risico dan volwassenen. Soms horen ze iemand iets zeggen over een ‘geweldig aandeel met veel groeipotentieel’ waardoor ze geneigd zijn om veel geld in dat aandeel te stoppen. Vaak verliezen ze dan veel geld omdat het aandeel tóch niet zo goed was als dat ze dachten.”

Realistisch

Hoewel de weg naar financiële onafhankelijkheid niet zonder slag of stoot gaat, denkt Baauw dat het realistisch is voor mensen om bijvoorbeeld voor je vijftigste verjaardag met pensioen te gaan. “Dat kan alleen als je echt de discipline en het geduld hebt.” Ook wijst Baauw op het feit dat je je geld goed moet beleggen om onafhankelijk te worden. “Een veelgemaakte fout is dat mensen denken binnen een paar jaar financieel onafhankelijk te zijn, terwijl dat – mits je veel geluk hebt – niet realistisch is. Het duurt vooral gewoon heel lang.”