Het is ramadan, voor veel moslims de belangrijkste tijd van het jaar. Deze vastenmaand is een van de rituelen die de islam kent. Van zonsopgang tot zonsondergang mogen de gelovigen niet eten en drinken. Ook moskeebezoeken zijn in deze periode extra waardevol. Maar hoe vieren moslims de ramadan in coronatijd?

Door Jennifer Smit & Irene van Oosten

In de Koran, het heilige boek van de islam, is het vastenritueel voorgeschreven. De moslims geloven dat hun God (Allah) hierin direct tot de mensen spreekt. Volgens islamdeskundige Enis Odaci is de ramadan de maand waarin de Koran voor het eerst geopenbaard is, de negende maand van de Arabische kalender. “De moslims vieren tijdens de ramadan dus de openbaring van de Koran”, vertelt Odaci. “Het bijbehorende ritueel is de algehele onthouding van eten, drinken en seksuele omgang.”

Hij legt uit wat het doel daarachter is: “Hiermee willen de moslims een bepaalde fysieke staat van reinheid bereiken. In die staat geloven zij dat zij zichzelf beter kunnen bezinnen op hun relatie met God, de geestelijke dimensie. Deze periode gaat gepaard met gebeden, het steun geven aan hulpbehoevenden, het aanhalen van familierelaties en ruzies bijleggen bijvoorbeeld.”

Gezondheidsvoordelen
De 27-jarige Abdeljalil uit Venlo doet al een aantal jaar mee aan dit ritueel. “Tijdens de ramadan wil ik mijn minder goede punten verbeteren en dichter tot Allah komen”, vertelt de masterstudent Klinische Psychologie. “Deze maand zie ik als een ‘zelfbeheersingtraining’. Zo moet ik mijzelf van toegestane zaken, zoals eten en drinken weerhouden. Hierdoor kan ik mijn doelen nastreven, zoals om meer te lezen uit de Koran. Ook levert het gezondheidsvoordelen op.”

Die gezondheidsvoordelen heeft Maikel Peppelenbosch, Hoogleraar Maag-, Lever- en Darmziekten van het Erasmus MC, ook ontdekt. De afgelopen jaren heeft hij internationaal onderzoek gedaan naar de vastenmaand. Zijn recent geplaatste resultaten in het tijdschrift The American Journal of Clinical Nutrition verbaasden hem. De ramadan kent een aantal sterke, positieve effecten op het lichaam. In de onderstaande audioreportage vertelt Peppelenbosch meer over zijn onderzoek.

Band met God versterken
Waar Shabir van plan is om deze ramadan af te vallen, heeft de 25-jarige Imad uit Leiden andere doelen: “Ik probeer mijn ziel te voeden door de Koran te lezen. Zo wil ik mijn band met Allah versterken.” Ondanks de huidige pandemie, is de ramadan voor deze student niet anders dan normaal. “Ik vier het ook dit jaar hetzelfde als altijd: samen met mijn familie”, legt hij uit.

Wat een verschil is met de coronamaatregelen die vorig jaar tijdens ramadan van kracht waren, is dat de moskeeën nu weer toegankelijk zijn. Imad: “Ik vind het juist in deze coronatijd belangrijk om daar naartoe te gaan. Hierdoor hoop ik mijn band met God te versterken om zo energie te vragen dat deze crisis snel voorbij is.” Volgens student Julaybib kent een gezamenlijk gebed in de moskee zelfs een grotere beloning in zijn geloof dan op zichzelf het gebed verrichten.

Ramadan in coronatijd
Yeni Cami moskee in Maassluis Jennifer Smit

Moskeebezoek
Nu de avondklok sinds deze week niet meer van kracht is, kunnen ook de avondgebeden weer plaatsvinden in de moskee. Maar wat wel belangrijk is, is dat de gelovigen de vooraf opgestelde coronaregels in de gebedshuizen opvolgen. “Dat betreft de 1,5 meter afstand, mondkapjesverplichting, het meenemen van een eigen gebedskleed en de reiniging van de handen vooraf”, legt Rasit Bal uit van het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO).

Ook vertelt hij dat moskeeën de leden adviseren om niet vijf keer per dag, wat het gebruikelijke aantal is, naar het gebedshuis toe te komen. Maar dat heeft wel gevolgen: “Hierdoor merken we dat vooral kwetsbare gelovigen zich terughoudend opstellen om naar de moskee te komen. Dat vergroot hun eenzaamheid.”

Ondanks dat proberen de moskeeën hun best te doen om ook deze groep mensen veilig te kunnen ontvangen. Zo ook in de Yeni Cami moskee in Maassluis. Hier zijn de leden vijf keer per dag welkom om hun gebed uit te mogen voeren, uiteraard met de coronaregels in acht nemend. In de onderstaande videoreportage legt voorzitter Nazim Fakili uit hoe dit eraan toe gaat.

Eid ul Fitr
De maand van het vasten en de dagelijkse gebeden sluiten de moslims af met Eid ul Fitr, het ‘Suikerfeest’ genoemd. Op deze dag vieren de gelovigen het einde van de ramadan. “Het Suikerfeest betekent veel voor mij. Alles waar ik mij tijdens de ramadan bewust van ben geworden, ben ik dan extra dankbaar voor. Daarnaast ben ik dankbaar dat ik weer mag eten”, vertelt Imad.

Ook de 29-jarige Laila uit Maarssen verheugt zich op deze dag: “Het is altijd gezellig met familie om je heen. Het is een tijd om op de voorbije maand te reflecteren: nieuwe doelen stellen, behaalde doelen bespreken en vooruitkijken naar wat beter kan.”

Ramadan in coronatijd
Baklava Jennifer Smit

Op deze feestelijke dag is het gebruikelijk om in familieverband allerlei hapjes klaar te maken voor de gasten. In onderstaande visual staat een aantal traditionele gerechten uitgelegd en afgebeeld. Welk hapje zou jij willen proberen?

Gebruikelijke gerechten tijdens het Suikerfeest
Infogram

Meer weten over de ramadan in coronatijd? Bekijk onderstaande producties of klik hier!

Maaltijdproject voor minderbedeelden tijdens ramadan

Topsport en ramadan: kan dat wel?