Een eeuwenoude discussie die laatst ineens weer oplaaide: de positie van vrouwen in de politiek. De jongerenafdeling van SGP (SGPJ) is het onderling niet eens of vrouwen in de politiek thuishoren. Desondanks werd er tijdens de afgelopen verkiezingen juist veel aandacht besteed aan het belang van een representatief kabinet. Vrouwen hebben jarenlang gevochten voor hun plek en geven deze niet zomaar op.

Door Marie-Julie Engel, Demi van Rooij en Isa Martens

Rondom de uitspraak van de jongerenorganisatie van de SGP ontstond veel ophef. Het landelijke bestuur van de SGP-jongeren deed afstand van deze uitspraak. Volgens SGPJ-raadslid Jurian van der Ree is er meer nodig dan dat. “Je kan niet met een bijbel in je hand een halve bevolkingsgroep uitsluiten van de politiek.”

Lees er hier meer over.

Ondertussen stellen steeds meer Nederlandse vrouwen zichzelf verkiesbaar. Momenteel is 39 procent van de Tweede Kamerleden een vrouw. In de Eerste Kamer is dat 33 procent. Tijdens de afgelopen verkiezingen zijn er positieve stappen gezet, aldus politicoloog Zahra Runderkamp, maar we zijn er nog lang niet. “We zitten nog steeds onder de 50 procent dus het is niet in balans. Cijfermatig is er zeker nog werk aan de winkel.”

Dit jaar had een recordaantal partijen een vrouwelijke lijsttrekker. Ook werden voor het eerst een zwarte vrouwelijke partijleider, een vrouw met een hoofddoek en een transvrouw gekozen. Momenten die ervoor zorgen dat de kamer steeds representatiever wordt en helpen bij het herstellen van de achterstand.

Jarenlange ongelijkheid
“Historisch gezien hebben vrouwen namelijk een 1-0 achterstand”, legt Runderkamp uit. “Veel mensen vonden dat vrouwen zich niet mochten uitspreken. Ken je functie, en dat is niet politica.” Politiek werd lange tijd alleen aan mannen overgelaten. Zelfs de wetten waren daarop gemaakt.

Zelfs na het verkrijgen van het algemeen kiesrecht was het voor vrouwen moeilijk om een functie in de politiek te behouden. Tot 1960 werden vrouwen door de wet gezien als handelingsonbekwaam, net als kinderen en zwakzinnigen. Wanneer ze trouwden, werden ze ontslagen uit ambtelijke functies.  De impact van dit soort wetten werkt nog altijd door op het huidige politieke systeem.

Vier generaties
Volgens voormalig politica en schrijver Julia Wouters heeft er een verschuiving plaatsgevonden in hoe vrouwen in de politiek behandeld worden. Er lag een taboe op het behartigen van vrouwenbelangen. “Vroeger werd er gedaan alsof er geen vrouwen in Nederland woonden, daardoor zijn vrouwen zichzelf meer gaan uitspreken.”

Wouters onderscheidt vier generaties vrouwen in de politiek: “De eerste generatie waren vrouwen die in de kamer kwamen ondanks dat ze een vrouw zijn. Ondanks alle vooroordelen bekleedden ze toch een politieke functie. De tweede generatie waren vrouwen die in de kamer kwamen, omdat ze een vrouw zijn. Met hun feministische agenda wilden ze de cultuur te veranderen. De derde generatie waren vrouwen die in de kamer kwamen niet omdat ze een vrouw zijn. Ze voelden zich gelijk aan de man waardoor ze niet solidair waren aan het vrouw zijn. De toekomstige generatie vrouwen erkent dat ze niet gelijk zijn aan mannen, maar vindt dat iedereen daar maar aan moet wennen.”

Volgens Wouters hebben alle generaties te maken met seksisme. Vroeger was seksisme een enorme muur, tegenwoordig zijn het allemaal hele kleine hoopjes die samen een berg vormen. Altijd heel subtiel en dus moeilijk om te herkennen. Het zit al in onbewuste associaties. “Bij een man in een pak denk je aan een leider. Bij een vrouw denk je: zou ze dit wel kunnen?”

De ongelijke behandeling van mannen en vrouwen in belangrijke posities is een internationaal probleem. “We zouden een voorbeeld moeten nemen aan Finland. Zij lopen in Europa voorop als het gaat om emancipatie in de politiek”, aldus Zahra Runderkamp.

You can’t be what you can’t see

Wat Finland uitzonderlijk maakt in dit opzicht, is dat de belangrijke politieke figuren allemaal vrouw en jong zijn. Volgens Runderkamp gaan zij als rolmodellen hele generaties inspireren. “Hier is dat nog niet zo.” En dat terwijl representatie zo belangrijk is. “Stereotypen houden vrouwen uit de politiek, rolmodellen erin.”

Runderkamp: “Het duurde honderd jaar om te komen waar we nu zijn. We bevinden ons momenteel in een grijs gebied. De afgelopen decennia is gendergelijkheid een beetje op z’n beloop gelaten. Men wil er wat mee, maar we blijven nu hangen rond die veertig procent. Het is tijd voor actie. We weten wat werkt: quota en financiering op voorwaarde. Politieke partijen moeten stemlijsten representatiever maken. Minder dan dertig procent vrouwen? Geen geld!”