Amerika werd de afgelopen maanden wederom opgeschrikt door meerdere ‘mass shootings’. In Boulder (Colorado) vielen in maart tien doden bij een schietpartij in een supermarkt. In een massagesalon in Atlanta (Georgia) werden in diezelfde maand acht mensen vermoord. De Amerikaanse president Joe Biden onderneemt nu de eerste stappen om wapengeweld in te perken.

President Biden kondigde namelijk maatregelen aan tegen de verkoop van ‘assault rifles’ (aanvalswapens) en ‘ghost weapons’ (spookwapens). De situatie zoals die op dat moment was kon niet langer, stelde hij. Hij ging zelfs zo ver door de huidige situatie en epidemie een internationale schande te noemen. “Vandaag nemen we maatregelenom niet alleen de wapencrisis te beteugelen, maar ook tegen iets wat eigenlijk een volksgezondheidscrisis is”, aldus Biden. De maatregelen moeten een eerste stap zijn tegen het grootschalige bloedvergieten, zelfdoding en massale schietpartijen.

Mass shootings

Amerika heeft al decennia lang last van grootschalige schietpartijen. Volgens CNN hebben er sinds de schietpartij in Atlanta nog eens 50 ‘mass shootings’ plaatsgevonden. Zo schoot in Indianapolis (Indiana) een man op 16 april acht mensen dood. Het bloedbad vond plaats bij een locatie van het postbedrijf FedEx. De dader wist aan twee semi automatische wapens te komen terwijl er vorig jaar nog een jachtgeweer bij hem in beslag is genomen. De moeder van de dader had toen zelfs haar zorgen geuit over zijn mentale gesteldheid, schrijft CNN. Destijds had hij vermoedelijk het doel om de politie uit te lokken zodat ze hem dood zouden schieten.

Door de bekendmaking van sappige details als deze, laait de discussie weer op. Want hoe kan het dat een man met zo’n achtergrond tóch aan twee semi automatische wapens weet te komen?

President Biden bagatelliseert de ernst van zulke schietpartijen ook niet, maar blijft op dit moment met hoop spreken tegen het volk. ‘’Er zal een dag komen dat de herinnering hieraan eerder een lach dan een traan op je gezicht zal toveren, ook al lijkt dat nu nog ondenkbaar. Het zal ook een tijd duren voor het zover is, maar dat moment zal komen. En als dat zover is, weten we zeker dat we het gaan redden.’’ Hoopvolle woorden, maar de Amerikaanse samenleving lijkt op dit moment steeds meer behoefte te hebben aan daden, in plaats van woorden.

Heel verrassend is het overigens niet dat Biden zich al relatief snel na zijn aanstelling als president van Amerika wendt tot deze kwestie. Tijdens zijn campagne kondigde hij namelijk al aan het wapengeweld in de VS aan te willen pakken. Nu lijkt de kogel definitief door de kerk en wordt er actie ondernomen. Op 7 april bericht de BBC dat er een eerste aantal maatregelen genomen worden, waaronder een verbod op aanvalswapens voor particulieren en een strengere aanpak ten opzichte van de zogeheten spookwapens.

 Sinds jaar en dag komt Amerika met regelmaat in het nieuws vanwege een schietpartij. Dit zijn Amerika’s grootste schietpartijen sinds 1990.

 Karlijn van Houwelingen is correspondent in de Verenigde Staten voor het algemeen dagblad. Ze woont in New York en werkt daarnaast ook als freelance journalist voor zeven regionale kranten. Van Houwelingen heeft meerdere keren met eigen ogen de nasleep van massaschietpartijen gezien en spreekt regelmatig Amerikaanse inwoners dit onderwerp.

Second Amendment

Om een totaal verbod op de verkoop van wapens te krijgen, zou de Amerikaanse grondwet gewijzigd moeten worden. In die grondwet staat namelijk het voor vele heilige Second amendment (tweede amendement). Volgens het Amerikaanse Hooggerechtshof geeft het tweede amendement een burger namelijk het recht om een vuurwapen te bezitten voor legale doeleinden. Echter heeft de Amerikaanse regering, volgens ‘the Supreme Court’, het recht om wapenbezit te reguleren. Dat is iets waar de Amerikanen welwillend tegenover staan als ze dat moeten afwegen tegen het verbannen van specifieke wapens.

Politicoloog Aron Karp is van mening dat het wijzigen van het second amendment niet de juiste stap is in de zoektocht naar verbetering. “Het is überhaupt niet eens een punt waarover gespeculeerd wordt. Iedereen weet hoe ontzettend moeilijk het is om de Amerikaanse grondwet te wijzigen. Iedere wijziging aan de grondwet vereist goedkeuring van een aanzienlijk aantal republikeinse leden van het congres én door republikeins gecontroleerde regeringen. Dat is op dit moment gewoon onvoorstelbaar”, aldus Karp.

Volgens Emma Rowland, policy associate van de Amerikaanse anti-wapengeweld organisatie March For Our Lives, is het tweede amendement ontzettend verouderd. ‘De ‘Bill of Rights’ werd ruim 200 jaar geleden geschreven door een groep slavenhoudende, witte mannen. Bovendien zaten ze op dat moment in een oorlog. Tegenwoordig hebben we wapens die meer dan dertig kogels per minuut kunnen vuren, terwijl je in die tijd een musket had die maximaal drie kogels per minuut kon afvuren. Hoewel je de grondwet moet respecteren is het tweede amendement echt niet meer van deze tijd.’

Ondanks dat Rowland beweert dat het second amendment niet meer van deze tijd heeft hechten de Amerikanen er enorm veel waarde aan. Deze wet veranderen blijkt volgens Karlijn van Houwelingen heel moeilijk. ‘Het second amendment is voor de Amerikanen iets heel fundamenteels en het staat in de grondwet. Het is heel moeilijk om dat aan te passen. Je hebt er onder andere twee derde van de staten voor nodig. Dat maakt het voor Biden erg lastig’, vertelt ze. ‘Het zit gewoon te diep verankerd in de Amerikaanse cultuur. Amerikanen vinden het prima om de zogeheten background checks te verstevigen maar wapens verbieden gaat ze simpelweg te ver’, aldus van Houwelingen.

De ‘Federal Assault Weapons Ban’ van 1994

Het is niet de eerste keer dat Joe Biden het initiatief neemt bij het indammen van wapengeweld. In de jaren negentig speelde Biden, toen nog senator van Delaware, volgens NPR een centrale rol in het debat omtrent aanvalswapens. In 1994 werd er een verbod op aanvalswapens ingevoerd door toenmalig president Bill Clinton. Het was toen niet meer mogelijk voor particulieren om wapens te kopen die geclassificeerd waren als assault rifle.

Iedereen die bij aanvang van de wet een aanvalswapen legaal in bezit had, hoefde deze niet in te leveren. Het aantal misdrijven met daalde vervolgens, maar daartegenover stond een stijging van misdrijven met andere vuurwapens. Deze vuurwapens hadden bijvoorbeeld grotere magazijnen, maar vielen buiten de categorie aanvalswapen. Toen de wet in 2004 afliep werd hij door toenmalig president Bush niet verlengd.

Of het verbod echt gewerkt heeft is moeilijk te zeggen. Christian Heyne, vice-president beleid bij de wapenveiligheidsorganisatie BradyUnited, zei daarover dat de vuurwapen branche destijds wellicht onderschat is. ‘’Ik denk dat een van de problemen die met het oorspronkelijke Assault Weapons Ban van ’94 naar voren kwam, was dat wetgevers misschien de creativiteit onderschatten van een wapenindustrie die puur de intentie heeft om deze wetten te omzeilen.’’

ABC news schreef hierover in de 2019 dat het verbod in essentie goed was, maar dat er teveel regels waren die omzeild konden worden. ‘’Een dozijn werd verboden, inclusief een aantal varianten daarvan. Maar wapens zijn door kleine specificaties zo te veranderen dat ze niet meer onder het verbod vallen, terwijl het ze nog steeds in de categorie ‘volautomatisch’ vallen.’’

‘’De grootste van de verschillende addertjes in het wetsvoorstel was dat het alleen van toepassing was op de gespecificeerde soorten wapens en magazijnen met een grote capaciteit die werden gemaakt nádat het wetsvoorstel wet werd, wat betekent dat er niets illegaals was aan het bezitten of verkopen van een dergelijk wapen of tijdschrift dat was gemaakt voordat de wet werd ondertekend.’’

Echter, uit een onderzoek van het nationaal instituut van justitie bleek dat in de periode van de het wapenverbod het gebruik van machinegeweren tijdens een misdrijf in zes steden met 17% daalde. Het rapport wees op een vermindering van het gebruik van vuurwapens, maar merkte op dat er geen duidelijke afname was in het gebruik van aanvalsgeweren. Als conclusie stelden zij dat het voorbarig was om écht goede conclusie over de ban te kunnen trekken.

Maar dit was niet de enige keer dat Biden in opspraak kwam vanwege een prominente rol in de anti-wapenlobby campagne. In 2013 kreeg hij als vice-president van Barack Obama de taak toebedeeld om het wapengebruik en bezit tegen te gaan. Maar zoals wel vaker hielden de republikeinen voet bij stuk, en dus gingen zijn wetsvoorstellen over een onder andere een achtergrond check voor wapen kopers niet door.

Wát wel zeker is, is dat ook Biden voet bij stuk houdt in zijn strijd tegen grootschalig wapengebruik en bezit. Desalniettemin zal Amerika altijd een land blijven wat gelinkt zal worden aan wapens. Maar hoe ziet dat er nou precies uit in cijfers?

De argumenten van de voor- en tegenstanders

Het is voor veel mensen nog altijd moeilijk voor te stellen; mensen en organisaties die fel  voorstander van zijn om legaal wapenbezit te handhaven. Toch zijn er grote groepen die zich hard maken voor het behoud van rechten als wapenbezit. Een van de grotere organisaties die zich hiermee bezighoudt, is Gun Owners of America, ofwel GOA.

In een reactie van deze ‘pro-gun organisatie’, halen ze vooral cijfers aan die hun standpunten om wapens in bezit te houden meer body geven. Al deze cijfers en onderzoeken die zij gebruiken vallen samen in de boodschap dat wapens meer en juist redden, in plaats van doden.

Ze halen aan dat wapens 16 tot honderd keer vaker worden gebruikt om levens te redden, in plaats van levens te nemen. ‘’De Obama-regering gaf toe dat wapens vaker worden gebruikt om levens te redden dan om te doden, ‘met schattingen van het jaarlijkse gebruik van [defensieve wapens] variërend van ongeveer 500.000 tot meer dan 3 miljoen per jaar.’

Voor dit onderzoek van GOA worden cijfers gebruikt van het Centers for Disease Control samen met het instituut van medicijn en de nationale onderzoeksraad, overheidsorganisaties die zich onder andere bezighouden met het opsporen, behandelen en voorkomen van ziekten.

Rowland spreekt hier echter van onbegrijpelijke argumenten. ‘’Het probleem ligt bij wapengebruik, wat uit de hand loopt, en dat zou je dan willen oplossen met meer wapengebruik? Als ik dit zo hardop uitspreek hoor je toch meteen waarom dit juist niet de oplossing is.’’

Desalniettemin blijft de GOA cijfers en benoemen, die volgens hen zouden uitwijzen dat wapengebruik écht niet altijd nadelig hoeft te zijn. Ze stippen aan dat in 1982 het aantal inbraken in Atlanta met liefst 89% daalde bij huishoudens die verplicht werden minimaal één wapen in bezit te hebben. ‘’Deze cijfers komen uit de hoofdstad van de staat Georgia, Atlanta. In de staat zelf daalde het aantal inbraken in dezelfde tijdspanne met maar 10.4%.’’

De organisatie gaat verder dat het ook in verhouding tot andere landen erg meevalt wat betreft ongevallen. ‘’Terwijl de Verenigde Staten nummer een zijn in het bezit van wapens, is het dodental als gevolg ervan niet hoog genoeg om in de top honderd wereldwijd te staan.’’

‘’Waar het om draait is dat wapengebruik en de gevolgen ervan vaak maar aan één kant belicht worden, terwijl er in werkelijkheid veel meer positieve kanten zijn.’’

Sterke cijfers, gekoppeld aan sterke conclusies. Zo brengt GOA haar cijfers en bijkomende redenen. Politicoloog Karp laat zich echter behoudend over uit conclusies van zulk soort onderzoeken. ‘’Er zijn altijd voorbeelden te vinden om iets te illustreren. Het is veiliger om vast te houden aan door vakgenoten beoordeeld statistisch onderzoek.’’ Karp waakt voor het gebruik van de uitkomst van onderzoeken, omdat die vaak niet zo eenzijdig zijn als een cijfer doet vermoeden. Wél ziet hij een trend in het gebruik van wapens. ‘’Multinationale correlaties van eigendoms niveaus en criminaliteit, en studies van trends binnen afzonderlijke landen in de loop van de tijd, laten een kleine maar statistisch significante positieve correlatie zien; meer wapens, meer criminaliteit, vooral meer moordzaken.’’

Eén ding blijft vaststaan, de partijen voor en tegen wapens blijven lijnrecht tegenover elkaar staan. Rowland vertelt in onderstaande video over de veranderende ontwikkelingen rondom de situatie die er wel degelijk zijn.

De toekomst

President Biden laat zien dat hij het wapenprobleem anders wil gaan aanpakken dan zijn voorgangers. De maatregelen van april zijn, als we zijn verkiezingsprogramma mogen geloven, nog maar het begin. Maar buiten kijf staat natuurlijk dat de anti-wapen beweging alles behalve nieuw is, en dat Biden niet de eerste persoon is die wapengeweld en gebruik wil tegengaan. Hoe simpel en logisch de principes namelijk zijn en lijken, in praktijk liggen de kaarten heel wat lastiger geschut.

De pro-wapen organisaties zullen net als altijd hun geliefde schietgeweren niet zomaar laten afnemen, en met man en macht gaan bouwen op wetten die er al zijn en onderzoeken die hun in het gelijk stellen. Desalniettemin lijkt de lokroep naar een samenleving waarin het minder normaal is om wapens in bezit te hebben steeds groter te worden.

Veelzeggend zijn de uitspraken van Shannon Wats, oprichter van Moms Demand Action For Sense in America. Zij vertelt in The Guardian  over maatregelen van de Amerikaanse regering, zoals het beschikbaar stellen van liefst één miljard dollar in de hoop wapengebruik te reduceren. ‘’We zijn enorm opgewonden over wat er gebeurd is. Dit is een enorme overwinning voor de wapen veiligheids-beweging. Petje af voor president Joe Biden en zijn sterke leiderschap.’’

Maar of het gaat komen tot een kantelpunt wat daadwerkelijk omslaat, blijft nog maar de vraag. De kwestie sluimert natuurlijk niet voor niets al een enorm lange tijd. Maar als Biden daad bij woord kan voegen, zal de Amerikaanse burger die tegen het gebruik van wapens is, in ieder geval een stuk rustiger kunnen slapen.

Het onderstaande stuk tekst is aanvulling over wat ‘ghost weapons’ en assault rifles precies zijn. 

Assault rifles en ghost weapons; wat bedoelen we daar nou precies mee en wat is het probleem?

Er moet dus een verbod komen op aanvalsgeweren én spookwapens. Maar wat zijn dat nou precies? Voor een aanvalsgeweer lopen de criteria her en der uiteen, maar over het algemeen moet een AR voldoen aan de volgende criteria:

          Kolf en getrokken loop

          Gekamerd in een intermediair patroon af (krachtiger dan een pistoolkaliber, minder krachtig dan een geweerkaliber)

          Mogelijkheid tot selectief vuur (volautomatisch of een vuurstoot)

Zoals gezegd lopen de opvattingen over wat nou precies een AR is wat uiteen, zo had Biden het bijvoorbeeld over wapens met een magazijn van minimaal honderd kogels. Waar het echter om draait is dat het wapens zijn waarmee aanzienlijk meer schade in een kort tijdsbestek aangericht kan worden dan met normale, kleinere vuurwapens.

Een spookgeweer is een wapen die je op het internet als bouwpakket koopt en vervolgens zelf in elkaar zet. Vaak is dit binnen een half uur gebeurd. Het probleem van spookwapens is dat er geen serienummers op staan waardoor bij crimineel gebruik de eigenaar niet te traceren is.