De uitspraak van de rechter over het kort-geding tussen politicus Thierry Baudet en YouTube wordt woensdag bekend gemaakt. Thierry Baudet stapte naar de rechter nadat YouTube verschillende campagnefilmpjes van zijn partijkanaal van Forum van Democratie op het platform zou hebben verwijderd, waaronder een speech in de tweede kamer. Paddy Leerssen, promovendus in informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam, denkt dat de kans klein is dat Baudet wint op grond van het soort claim. “We hebben in Nederland eigenlijk nog nooit een succesvolle claim gezien in deze context.”

Volgens Leerssen heerst achter deze rechtszaak een grotere discussie rondom de macht van sociale mediaplatforms, een discussie die kan worden beïnvloed door de uitspraak van woensdag. Vaak wordt vrijheid van meningsuiting aangehaald als argument voor het niet verwijderen van video’s, maar volgens Leerssen zitten daar haken en ogen aan: “Vrijheid van meningsuiting was van oudsher bedoeld als bescherming van burgers tegen censuur van de overheid, niet voor privébedrijven, zoals Facebook of YouTube. De politie mag jou bijvoorbeeld niet van je mening ontnemen, maar voor sociale mediadiensten is dat niet verboden, omdat je plaatst op een private website. Dit voelt tegenstrijdig omdat sociale media tegenwoordig zo ontzettend veel macht hebben, bijna net zoveel als de overheid.”

Oplossing

Een oplossing is om mediaplatforms te verplichten elke video toe te laten op hun medium, maar Leerssen ziet hier een aantal problemen in. Andere video’s die voor meer mensen niet wenselijk zijn, kunnen dan namelijk ook niet meer door de sociale media platforms worden verwijderd. “Het is wettelijk niet verboden om te spammen en er ligt ook geen verbod op het delen van pornografie, maar je kunt je voorstellen dat op zulke mediaplatforms dat helemaal niet wenselijk is.” Facebook of YouTube hebben de verantwoordelijkheid over wat op hun websites staat en daarom wordt er gecontroleerd op onwenselijke content.

Leerssen stelt dat je niet kan verwachten dat mediabedrijven zowel vrij gebruik en het controleren op niet toegestane inhoud toepassen op hetzelfde moment. “Platforms maken onvermijdelijk fouten, dus in de praktijk is er een spanning tussen het aanmoedigen van krachtiger optreden en het beschermen van de meningsuiting.” Op de schaal waarop mensen gebruik maken van de mediadiensten is het lastig om perfect te controleren of alles in de juiste banen verloopt.

De rechtszaak

In zijn verklaring voor de rechtbank stelt Baudet dat de verwijdering van zijn video’s schadelijk is voor zowel de democratie als de volksgezondheid. YouTube verwijderde de video’s over de coronamaatregelen omdat ze desinformatie zouden verspreiden. Dit is niet de eerste keer dat een sociale media voor de rechter werd gesleept, Café Weltschmerz en Stichting Viruswaanzin verloren in hun rechtszaken. Volgens Leerssen is dit verre van voordelig voor Baudet: “De eisers staan eigenlijk al twee nul achter en door de complottheorieën die worden verkondigd in de video’s van Baudet kan hij niet op veel sympathie rekenen van de rechter.” Wat Baudet mogelijk mee heeft is het feit dat hij een politicus is. “In principe, als je kijkt naar hoe rechters vrijheid van meningsuiting toetsen, dan is het een gebruikelijk leerstuk om te zeggen dat politici een nog bredere vrijheid hebben dan de gemiddelde burger, omdat zij een functie spelen in het publieke debat.”

Voor nu zijn de ogen gericht op de uitspraak op woensdag om vier uur ‘s middags. Stel, Thierry Baudet wint toch, dan kan dat grote gevolgen hebben voor volgende rechtszaken. “Het zou een grote ontwikkeling zijn en het zou zeker ook een impuls zijn voor andere gebruikers om sociale mediaplatforms voor de rechter te slepen. Ik denk sowieso dat dit soort rechtszaken blijven, Baudet probeert het ook nadat twee andere eisers ook al verloren hebben in een soortgelijke zaak.”