De dag begint donker, regen valt met bakken uit de hemel en de wind is guur en koud. Op een typische herfstdag zoals deze hoeven we voorlopig nog niet te rekenen volgens meteoroloog Rico Schröder. Door de opwarming van de aarde worden de herfsten steeds warmer. Zo was tussen 1971 en 1978 de gemiddelde temperatuur in de herfst 8 á 9 graden, dit jaar zal dat ongeveer uitkomen op een gemiddelde van 11,6 graden.

Volgens Schröder moet het wel heel raar lopen mocht deze herfst niet als te warm de boeken in gaan. Met een gemiddelde temperatuur van 11,6 graden zal deze herfst in de top 10 komen van warmste herfsten in Nederland. Weerdeskundigen zoals Schröder kunnen voorspellen wat een gemiddelde temperatuur gaat worden van een seizoen.

Voor meteoroloog Rico Schröder is de herfst al een tijdje bezig. Voor meteorologen begint de herfst namelijk altijd op 1 september. Schröder: ‘’Van 1 september tot nu is de herfst al een graad warmer dan gemiddeld en we zien tot nu toe ook nog geen lagere temperaturen aankomen voor oktober.’’ De gemiddelde temperatuur voor een herfst ligt op 10,9 graden. Astronomische herfsten beginnen bijna nooit op dezelfde datum. Op 22 september om 21.21 uur begon de astronomische methode van de herfst. ‘Op dit moment stond de zon recht boven de evenaar, op dat moment gaat de zon door het spreekwoordelijke herfstpunt heen. Dag en nacht zijn dan over de hele wereld nagenoeg even lang’, aldus Schröder.

Nikki Vermeer

We kunnen eigenlijk al niet meer spreken van vier aparte seizoenen

‘’Doordat de winters zo zacht worden kunnen we eerder spreken van zes maanden herfst en daarna lente en zomer.’’ Volgens Schröder kunnen we eigenlijk al niet meer spreken van vier aparte seizoenen zoals vroeger. Strenge winters komen al niet vaak meer voor. Volgens het KNMI was de gemiddelde temperatuur in januari 2001 2,6 graden en zien we dit jaar in januari een gemiddelde van 3,4 graden. 

Hogere temperaturen in de herfst en winter hebben invloed op de natuur. Zo worden bladeren aan de bomen weer eerder groen en spelen hooikoortsklachten na een warme herfst soms alweer op in december. Het positieve aan een langere herfst is dat het langer warm is en de verwarming dus minder hoog hoeft. 

‘Als we terugblikken op de laatste 25 jaar, dan zijn er maar drie herfsten écht koud geweest. In 2010 was dit voor de laatste keer. Toen was het ongeveer een graad kouder dan gemiddeld. Ook 2003 en 1998 waren koudere herfsten dan gemiddeld.’

Bomen

De herfst staat erom bekend dat de bomen hun bladeren loslaten. Maar door de opwarming van de aarde en de dus warmere herfsten gaan bomen hun bladeren later loslaten. De bomen zullen uiteindelijk wel hun bladeren verliezen. Alleen dit zou, zoals vroeger, met veel wind en herfstige stormen veel sneller gaan. 

Dat bomen hun bladeren uiteindelijk toch los zullen laten heeft te maken met de sapstroom die stopt. De dagen worden hoe dan ook korter waardoor de bomen minder licht krijgen en de temperatuur zal in vergelijking tot de hoog zomer altijd omlaaggaan. Hierdoor krijgen de bladeren geen voeding meer en hangen ze slapper aan de bomen. Door bijvoorbeeld een harde windvlaag of storm vallen de bladeren dan van de boom af.

‘Door de opwarming van de aarde kunnen na een droge zomer bijvoorbeeld eikels en beukennootjes eerder van de boom vallen tijdens de herfst. Dit heeft gevolgen voor dieren, want als de nootjes eerder vallen, moeten ze deze opsparen voor de winter die dan nog lang op zich laat wachten’, aldus Schröder.

Nikki Vermeer

Groenteteler Wiljan van der Heijden kan niet zoveel met de drieseizoenentheorie van Schröder. Hij is vooral afhankelijk van licht vertelt hij in onderstaande video.

Een lange herfst is de toekomst, volgens Schröder. Gaat de natuur hier ook last van krijgen?  Student bos- en natuurbeheer Thijs van Hofslot uit Arnhem legt uit.

‘Langdurige droogte door klimaatverandering kan echt funest zijn voor de natuur’

Volgens boswachter in spé Thijs van Hofslot zien de bossen er nog opvallend groen uit. ‘De herfst mag dan wel begonnen zijn maar dit is op het eerste gezicht nog niet terug te zien in de natuur’, aldus Van Hofslot. Ook in het bos rondom het Meeuwenven in Aalst-Waalre is het nog aardig groen, maar als je goed zoekt vind je toch de eerste sporen van een typische herfst.

  • Rondom het Meeuwenven kleurt het nog steeds groen van de bladeren
  • Maar als je goed zoekt dan zijn de eerste herfstsporen al te zien
  • Zoals: groeiende paddenstoelen
  • Tamme kastanjes die al van de bomen af zijn gevallen
  • Een naaktslak die de siroop van een paddestoel eet

‘De herfstdip zal niet later komen doordat het warmer wordt tijdens de herfst’

In de overgang van de zomer naar de herfst verandert het ritme van de mens. De dagen worden kouder en korter en er is dus minder licht op een dag dan in de maanden daarvoor. Sommige mensen belanden hierdoor in een zogenoemde ‘herfstdip’. 

De herfstdip is het terugkeren van sombere en depressieve klachten tijdens het najaar. Aangezien de herfsten steeds warmer worden en later in het jaar doorzetten, zou je je kunnen afvragen of mensen dan ook later in hun herfstdip komen. Toch is dit niet zo volgens psycholoog Vie Meiboom. ‘Ik denk dat mensen vooral last krijgen van sombere gevoelens omdat ze moeten wennen aan het seizoen. Het dag- en nachtritme ontregeld waardoor er veranderingen in slaap en stemming zijn. Hier moeten mensen aan wennen. Het daglicht doet veel voor je gemoedstoestand.’ 

Er kan dus gesteld worden dat de klimaatveranderingen, en daarmee het warmer worden van de herfst, voor de herfstdip geen directe gevolgen heeft. De dagen zullen hoe dan ook korter worden en mensen die hier gevoelig voor zijn zullen, ondanks het warmere weer, niet minder snel een herfstdip ervaren volgens Meiboom.