Het vertrouwen van Nederlanders in de politiek is het afgelopen jaar flink gedaald. Zes op de tien Nederlanders heeft weinig of heel weinig vertrouwen in de landelijke politiek. Vorig jaar was dat aantal een stuk lager, toen het ging om vier op de tien Nederlanders. Dat blijkt uit een enquête van Ipsos.

Door Pascal Lenstra & Pim Takkenkamp

In het begin van de coronacrisis in 2020, nam het vertrouwen in de Nederlandse politiek nog toe. Net als in het kabinet en in demissionair premier Rutte. Zij werden toen nog beoordeeld met een 6,0, terwijl dat cijfer nu is gedaald naar een 4,9. Volgens Ipsos is het vertrouwen voornamelijk gedaald door het beleid op het gebied van gezondheid, de woningmarkt en de stroeve kabinetsformatie. Andere thema’s die slecht uitpakten voor het vertrouwen in de politiek zijn de toeslagenaffaire, het immigratie- en asielbeleid, de ouderenzorg, de aanpak van de coronacrisis en het klimaatbeleid.

In 2018 en 2019 schommelde het percentage Nederlanders dat weinig vertrouwen had in de politiek tussen de 54 en 46 procent. In 2020 was dat nog maar 38 procent, terwijl dat percentage in 2021 steeg naar 61 procent.

Helemaal geen groot probleem
Tom van der Meer, hoogleraar Political Science aan de universiteit van Amsterdam, verklaart dat het helemaal niet zo’n groot probleem is dat het vertrouwen in de politiek is gedaald: “In 2020 zorgde de coronacrisis ervoor dat het vertrouwen van de meeste mensen in de politiek steeg, mede door de aanpak van het virus. Het vertrouwen ligt nu weer rond de percentages uit 2018 en 2019. Weliswaar iets hoger, maar het is vaak juist helemaal niet erg dat er een bepaalde scepsis heerst ten op zichte van Den Haag. Hierdoor blijft men kritisch en nemen ze niet zomaar iets voor waarheid aan.”

Bron: Ipsos

Toch is het opmerkelijk dat de drie hierboven genoemde hoofdthema’s, die voornamelijk het vertrouwen in de politiek hebben geschaad, in 2020 nog geen ‘big issue’ waren. Politici waar de bevolking nog wel vertrouwen in heeft zijn Pieter Omtzigt, Caroline van der Plas en Gert-Jan Segers. Zij zijn een van de weinige politici die op een steun van de meerderheid kunnen rekenen. Zo vertrouwt 77 procent van de 20.000 ondervraagden erop dat Pieter Omtzigt zijn werk als kamerlid goed doet, blijkt uit een onderzoek van EenVandaag. Ook van der Plas en Segers (55 en 58 procent) kwamen positief uit de bus.

“De politieke partijen hebben zelf ook wel door dat er werk aan de winkel is om het vertrouwen te herwinnen”, zegt politiek verslaggever Xander van der Wulp tegen de NOS. “Ze kunnen feilloos de problemen benoemen, maar voor een oplossing moet je samenwerken. Op dit moment heerst er angst in Den Haag om te onderhandelen, men is bang om afgerekend te worden bij de volgende verkiezingen. In deze week van Prinsjesdag en de Algemene Beschouwingen willen partijen zich bovendien vooral profileren. Dus als je je vertrouwen in de politiek kwijt bent, is dit niet een week waarin je dat vertrouwen snel terug zult krijgen.”

In het onderstaande interview hebben we het met Caroline van der Plas, partijleider van de Boeren Burger Beweging, over het gedaalde vertrouwen in de politiek. 

Grotere kloof in de samenleving
Tom van der Meer, beaamt dat er een kloof lijkt te zijn tussen een deel van de bevolking en de politiek, wat het vertrouwen niet ten goede komt: “Er is gewoon een groep burgers (ongeveer 16 tot 25 procent) die de politiek verregaand wantrouwt. Dat zijn groepen kiezers die niet gaan stemmen, niet op een ‘kamerpartij’ stemmen, lager opgeleid zijn of het moeilijk hebben in hun leven. Zij zijn vaak degene die zich minder goed gehoord voelen door de politiek en dus niet vertegenwoordigd voelen.” Tijdens de verkiezingen van 17 maart dit jaar stonden er 37 partijen op de lijst, waarvan zeventien partijen na de verkiezingen minimaal één zetel hebben behaald. “Meer partijen, of meer kleine partijen in de Tweede Kamer zullen niet een hele grote invloed hebben op een toenemend vertrouwen bij deze groepen. Als burgers beter vertegenwoordigd worden zal het vertrouwen stijgen, maar iedereen heeft wel een partij waardoor hij of zij goed vertegenwoordigd wordt. Alleen de kans dat het vertrouwen stijgt wanneer je wordt vertegenwoordigd door nog een extra partij acht ik klein, want nog meer partijen in de Tweede Kamer zal weer leiden tot nog meer ‘gehakketak’”, aldus van der Meer.

Het vertrouwen in de politiek neemt af vanwege verschillende beleidskeuzes. Hieronder een overzicht van het vertrouwen van de Nederlander over verschillende onderwerpen.

Bron: Ipsos

Tom van der meer beschrijft hoe de politiek het vertrouwen kan herstellen. “Zorg dat je goed luistert naar de burger. Kabinet balkenende ‘vier’ tourde honderd dagen lang door het land. Dat was hartstikke goed voor het vertrouwen.”