Het aantal gebruikers van social media-app TikTok is het afgelopen jaar flink gestegen. Die stijging brengt niet alleen positieve bijdragen maar ook negatieve ontwikkelingen met zich mee. Door het grote aantal gebruikers begonnen instanties als de Consumentenbond en Autoriteit Persoonsgegevens zich zorgen te maken over het privacybeleid. Het blijkt nu dat TikTok niet goed met privacy en persoonsgegevens is omgegaan. Het gevolg? Een eis van miljarden euro’s aan schadevergoeding. 

TikTok schond afgelopen jaren meerdere malen rechten omtrent privacy en is hiervoor door verschillende instanties voor de rechter gedaagd. Deze organisaties eisen soms schadevergoedingen van miljarden euro’s. TikTok laat weinig van zich horen, maar zegt wel te werken aan verbeterde privacy-instellingen.

Loes Kok is werkzaam binnen het ‘Trust & Safety Team’ van TikTok Nederland. Dit team zorgt er onder andere voor dat gebruikers van de app zich veilig en bevoegd voelen om content te bekijken en te creëren. 

Nieuwe boete wegens privacybeleid

Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft besloten TikTok een boete van € 750.000,- op te leggen wegens het schenden van de privacy van jonge kinderen. AP startte in mei 2020 een onderzoek naar de app omdat er zorgen waren over de privacy van kinderen. 

Uit dit onderzoek van AP blijkt dat gedurende de periode van 25 mei 2018 tot en met 28 juli 2020 TikTok haar privacybeleid slechts in het Engels heeft verstrekt. Voor jonge gebruikers met Nederlands als moedertaal zou de Engelse informatie van het privacybeleid te ingewikkeld zijn geweest. Hierdoor zou het voor kinderen niet duidelijk (genoeg) zijn wat er met hun persoonsgegevens gebeurt, en dit is in strijd met de privacywetgeving.  De app heeft bezwaar gemaakt tegen de boete, meldt AP. 

TikTok is de eerste social media app uit China die het goed doet in het westen. De app is voornamelijk onder kinderen en tieners populair. Zij worden in de privacywet beschouwd als een kwetsbare groep. De boete van 750.000,- is een van de hoogste boetes die toezichthouder Autoriteit Persoonsgegevens ooit heeft uitgedeeld. 

TikTok verbetert eigen instellingen

Naar aanleiding van het onderzoek dat AP uitvoerde heeft TikTok een aantal functies omtrent privacybeleid verbeterd. Via de zogeheten Family Pairing-functie kunnen ouders tegenwoordig de privacy-instellingen van hun kind beheren. “TikTok Nederland probeert via leeftijdsgrenzen kinderen onder de 13 jaar sowieso van de app weg te houden”, vertelt Kok. 

Volgens AP zijn er nog steeds manieren voor kinderen om de strengere regels bij het aanmaken van een account te omzeilen. Zo zou het mogelijk zijn om gewoon een hogere leeftijd in te vullen. 

TikToks Europese hoofdkantoor verhuisde onlangs naar Ierland. De AP heeft daardoor besloten het onderzoek over te dragen aan de Ierse Autoriteit Persoonsgegevens. Of er iets aan de bovenstaande constatering wordt gedaan is nog onduidelijk. Dat zoekt de Ierse AP op dit moment uit. 

Volgens Kok heeft TikTok Nederland wel een ideaalbeeld als het aankomt op privacy en veiligheid. “Ten eerste wil TikTok er uiteraard voor zorgen dat er zo min mogelijk tot geen slachtoffers meer zijn van privacyschending. Daarnaast moet content met een potentieel negatieve invloed zo snel mogelijk verwijderd worden.”

Voor de rechter

Dit jaar juni eisten de Consumentenbond en stichting Take Back Your Privacy dat alle jonge, Nederlandse Tiktokgebruikers een schadevergoeding krijgen. Deze schadevergoeding zou in totaal 2 miljard euro moeten bedragen, wat uitkomt op  minstens 1000,- voor alle minderjarigen tussen de 13 en 17 jaar. Volgens de twee organisaties heeft TikTok jarenlang illegaal persoonsgegevens van kinderen verzameld en verhandeld. Met deze data zou de app gericht advertenties hebben kunnen verkopen aan bedrijven. 

Vorig jaar maakte TikTok in totaal 37 miljard dollar winst. Volgens de Consumentenbond en de stichting is een deel van deze winst dus te danken aan de persoonsgegevens die de app illegaal bezat. Als TikTok niet op de eis om de vergoeding te betalen in zou gaan, zouden de  organisaties naar de rechter stappen. Gesprekken met TikTok draaiden uit op niets. Daardoor besloot de Consumentenbond om samen met de stichting de app eind augustus te dagvaarden. 

Stichting Massaschade & Consument sleept TikTok nu opnieuw voor de rechter voor het verzamelen en doorverkopen van persoonsgegevens  op onrechtmatige wijze. In tegenstelling tot de Consumentenbond en stichting Take Back Your Privacy zet deze stichting zich in voor alle Nederlandse gebruikers van wie privacyrechten zijn geschonden. In totaal wordt een schadevergoeding van 6 miljard geëist. 

Britt Messing is mede-eigenaar van For You Agency: een TikTok agency. For You Agency brengt bedrijven in contact met creators binnen de agency voor het promoten van producten en diensten. Britt legt de marketingtechniek achter TikTok uit.

@brittmessingReply to @marjolijnejosephineboeke dus we zijn eigenaresses van For You Agency 💜 @tessscholten♬ original sound – Britt Messing

TikTok en mentale gezondheid

Uit veel, vooral Chinese, onderzoeken blijkt dat TikTok een slechte invloed kan hebben op de mentale gezondheid van jonge gebruikers. Zo zouden veel kinderen of tieners het gevoel hebben dat ze moeten blijven presteren op de app. Kok vertelt: “Het is en blijft een vorm van sociale media en het is een feit dat tieners hierop het meest beïnvloed worden. Het verschil is dat TikTok echt probeert om creatieve content te creëren. De vorm van content op bijvoorbeeld Instagram wordt in mijn opinie mogelijk gebruikt om online een fake beeld te creëren. Dat is bij TikTok niet het geval.”

Jip Kraak en Ramon Andriessen hebben beide een TikTok-account met duizenden volgers. Zij zijn zich het grootste deel van de tijd bewust van de invloed die zij hebben op hun publiek.

De redactie liep zelf ook het TikTok-virus op. Zie hieronder het resultaat.

@ineshakkens6♬ He Could Be The One – Tristen🧃