Er gaat tegenwoordig geen dag voorbij zonder een protest. Ook voor het klimaat gaan demonstranten massaal de straat op. De vraag is hebben deze protesten nog het gewenste effect en wat is dat effect op de politiek en het publiek.

Door Aukje Mak en Julia Vos
Waarom protesteren we?

Iedereen heeft een andere rol als het gaat om het klimaat en protesteren. Er zijn mensen die elke week op het Malieveld staan, maar ook mensen die protesten bekijken vanaf het televisiescherm. Maar voelen de mensen de druk om de straat op te gaan en te laten horen waar ze voor staan?

Julia Vos

Jacquelien van Stekelenburg, Vice Dean Research & Valorisation aan de Vrije Universiteit, heeft daar onderzoek naar gedaan. In haar onderzoek zegt ze dat vaak hoogopgeleide mensen protesteren voor hun rechten. Binnen hun sociale netwerk delen ze hun ervaring en mening over de politiek, ze zijn op die manier actief bezig met wat er gaande is.

Door middel van een anonieme enquête hebben wij onderzocht wat het effect van protesten op mensen is. De enquête is afgenomen bij studenten tussen de zestien en vijfendertig. Van de zeventien deelnemers, zijn er maar twee die een keer mee hebben gedaan aan een protest. “Ik wilde een keer ervaren hoe het was om bij een protest te zijn.” Het was bij deze persoon dus vooral voor de ervaring, en minder om de mening te laten horen.

Protesten en demonstraties zijn onderwerp van gesprek in het nieuws. We zien vaak de negatieve kant, dat maakt het niet altijd aantrekkelijk om mee te doen, volgens de deelnemers. “Het stimuleert mij niet om mee te doen. Je ziet in het nieuws toch vooral de stukken dat de politie hardhandig optreedt tegen de actievoerders. Daarnaast zie je ook maar weinig dingen terug in het nieuws over dat een demonstratie effect heeft gehad, ook dat ontmoedigt mij om zelf mee te doen.” Toch zet het mensen ook aan het denken. “Ik word niet gestimuleerd om mee te doen, het maakt me wel bewuster over de huidige problemen, ik ga er meer over nadenken.”

Van de enquête deelnemers is de meerderheid niet geïnteresseerd om zelf mee te doen aan een demonstratie. Wel vinden ze het belangrijk dat de klimaatprotesten gehouden worden. Niet alleen om de politiek in Den Haag in actie te laten komen. “Protesteren helpt ook om de bevolking  te overtuigen dat klimaat een dringend probleem is.” Wel zou het op een andere manier kunnen om je mening te laten horen. “Het probleem moet wel onder de aandacht blijven. Ik denk alleen niet dat protesteren de enige manier is om het onder de aandacht te brengen. De protesten zijn soms te radicaal ingestoken.”

Of er té vaak geprotesteerd wordt, daar zijn de meningen over verdeeld. “Protesteren is een grondrecht. Mij maakt het niet uit hoe vaak dat gebeurt.” Iedereen mag protesteren, zolang er niks gedaan wordt vanuit de politiek is het goed om je mening te laten horen. Maar het zou ook op een andere manier kunnen. “Het lijkt niet echt te helpen dus zou ik die tijd steken in het bedenken van andere manieren om het onder de aandacht te brengen.”

De deelnemers hebben het gevoel dat de politiek beter kan gaan luisteren naar wat de demonstranten te zeggen hebben, en er daadwerkelijk iets mee doen.

Op een andere manier van je laten horen

Er zijn verschillende manieren waarop er actiegevoerd kan worden. Sommigen protesteren maar op het Re_Nature Festival in Den Bosch doen ze het op een andere manier. Kunstenaar Stef Veldhuis wil mensen door middel van verwondering laten zien hoe we voor onze aarde moeten zorgen. Hij laat met zijn kunst gemaakt van bijenwas hoe je met de natuur kunst kan maken. 

Steeds meer protesten

Het aantal protesten in 2020 zijn in vijf jaar bijna verdubbeld, dat blijkt uit een onderzoek wat de Trouw heeft gedaan. Den Haag is de stad waar het meeste geprotesteerd werd, vooral op het Malieveld, waar actievoerders 1700 keer hadden aangekondigd om te protesteren.  

Ook in 2021 is weer veel geprotesteerd. Mensen proberen hun stem te laten horen door middel van een demonstratie. Ook klimaatprotesten zijn er veel geweest, en er komen er nog een paar aan. Hieronder is te zien wanneer er klimaatprotesten zijn geweest en voor wat er geprotesteerd werd.

Protesteren tot je een ons weegt

Actiegroep Studenten voor Amelisweerd voert al maanden actie tegen de verbreding van de a27. Op 14 oktober lopen zij een protestmars van het Domplein in Utrecht naar het natuurgebied. Dit is niet het eerste protest tegen de verbreding en als het nodig is ook niet de laatste. ”We willen de overheid laten zien dat zij de boom in kunnen met dit belachelijke plan en als zij niet gaan dan gaan we zelf. Want niet het bos maar het tracébesluit moet vernietigd worden.” Roept student Merel koning tijdens haar speech.

Julia Vos

De a27, een snelweg die dwars door natuurgebied Amelisweerd gaat. Jarengeleden werd er al tegen geprotesteerd tegen de bouw, toch kwam de weg er. 43 jaar later ligt er een plan van minstens 1,5 miljoen euro om de weg te verbreden. Een besluit dat veel Utrechtse studenten aangrijpt volgens Lianne Suurenbroek van actiegroep Studenten voor Amelisweerd. ”Amelisweerd is onze achtertuin, een plek waar we onze kleine studentenkamers even kunnen verruilen voor de natuur.” Vertelt Suurenbroek.

Ondanks dat de vorige petities en protesten weinig effect hadden in de tweede kamer, blijven de studenten door protesteren. ”Als we niks doen, verandert er sowieso niks”, aldus Suurenbroek.
”Dat er zoveel geprotesteerd wordt de laatste tijd maakt het misschien lastiger, maar toch blijft het effect hebben, denk ik” vertelt Suurenbroek.

Protesten en demonstraties: Het waren er veel dit jaar en waarschijnlijk zullen mensen blijven protesteren. Of het effect heeft, daar zijn de meningen over verdeeld. Door de media aandacht die naar protesten gaat, komen de onderwerpen wel onder de aandacht van het publiek. ”Dat is erg gunstig voor ons”, aldus Suurenbroek van actiegroep Studenten voor Amelisweerd. De demonstranten die wij hebben gesproken zijn niet bewust bezig met de verdubbeling van de demonstraties. Zij willen vooral aandacht voor hun standpunt en de media aandacht is dan mooi meegenomen.