In de Griekse hoofdstad Athene heerst na de grote economische crisis nu een ander probleem: het verkeer. Overal in de stad ontstaan files die zorgen voor grote vertragingen bij de lokale bevolking. Het is een gecompliceerd probleem met meerdere oorzaken. Een duidelijke oplossing is er niet, maar experts weten wel de vinger op de zere plek te leggen.

Door: Jurre Grijsbach, Tycho van Dorsselaer en Guus Krijnen

Lopend door Athene wordt het probleem pijnlijk duidelijk. Overal waar je kijkt rijden auto’s, en belangrijker nog: overal waar je kijkt staan auto’s stil. In de hele stad staan extreem lange files van stoplicht tot stoplicht. Geïrriteerde bestuurders proberen zich tevergeefs een weg te slaan door het drukke verkeer. Helaas hebben zij nauwelijks een andere optie op dit moment. Konstantinos Kepaptsoglou, professor transporttechniek aan de nationale technische universiteit van Athene (NTUA) bevestigt dit probleem: “Ik moet elke dag de auto pakken omdat er tussen mijn huis en de universiteit geen verbinding van het openbaar vervoer is.” Wanneer je de woning van Kepaptsoglou uitloopt word je direct geconfronteerd met het probleem. Een tweebaans file vertraagt daar namelijk voor ruim een halve kilometer het verkeer.

Helaas is dit in de stad geen unicum maar eerder de dagelijkse werkelijkheid. “Het ergste is dat vandaag eigenlijk nog een relatief rustige dag is,” vertelt Kepaptsoglou.

Wanneer we verder het centrum van de stad in lopen verandert het straatbeeld lichtelijk. De lange files maken plaats voor opstoppingen bij stoplichten, en het verkeer wordt gedomineerd door een klein leger aan herkenbare gele taxi’s.
Al deze mensen hebben ook parkeerplek nodig, en daar ontstaat het volgende knelpunt in de Atheense infrastructuur. De Grieken parkeren namelijk overal waar ruimte is. Dubbel parkeren is dan ook door de hele stad heen een veel voorkomend fenomeen. Dit gedrag is volgens Kepaptsoglou tekenend voor het gedrag van Atheners in het verkeer. Met name de oudere generaties zouden daar een groot aandeel in hebben.
Vassilis Foivos Axiotis, de viceburgemeester voor stedelijke infrastructuur en stadsontwerp in Athene herkent dat ook: “Vandaag de dag is het gebrek aan infrastructuur niet het probleem, maar de ‘verslaving’ van Atheners aan de auto.” Volgens hem had er natuurlijk iets gedaan moeten worden toen het nog kon. “Het is vandaag de dag makkelijk om terug te kijken en te zeggen wat verkeerd is gegaan en wat beter had gekund. Helaas hadden we destijds die kennis niet.”

Een scooter en auto blokkeren in het Atheense centrum de stoep volledig.
Een zijstraat van de drukke winkelstraat Ermou staat vol geparkeerd met allerlei motors en scooters.

Het probleem in cijfers
Al deze auto’s, motoren en vrachtwagens overspoelen dus dagelijks de Griekse hoofdstad. In Nederland rijden ook dagelijks veel voertuigen, en het is waarschijnlijk dan ook lastig om je voor te stellen hoe groot het probleem in Athene is. Hieronder is het probleem in cijfers inzichtelijk gemaakt.

“De manier waarop mensen hier in hun auto rijden is erg gevaarlijk. Het lijkt wel een sport voor mensen om zo hard en onveilig mogelijk de weg over te gaan. Voordat je als voetganger oversteekt, moet je drie keer kijken om zeker te weten dat je kan gaan. Ik vind het daarom ook onverstandig voor jonge kinderen en oude mensen om deel te nemen aan het Atheense verkeer. “ 

~Vassilis, 35

Daktylios-ring
De verkeersproblemen in Athene bestaan al ruim een halve eeuw. In 1982 werd zo de Daktylios-ring, ook wel bekend als de Athens-ring, ingevoerd. Deze ring is een reeks wegen die een rondweg vormen rond het Atheense centrum. Op deze ring mogen op even dagen alleen auto’s rijden met een kenteken dat eindigt op een even cijfer. Op oneven dagen mogen dan dus alleen auto’s met een oneven kenteken de ring op. Vassilis Axiotis is tevreden over de Daktylios-ring en ziet dat de ring nog steeds effectief werkt. “Athene heeft met de Daktylios-ring het oudste verkeerssysteem in Europa en is nog steeds een effectieve oplossing.” Hij zegt daarom ook dat er geen plannen zijn voor ander verkeerssystemen zoals tolwegen of een “zero-emissie zone”. 

 “Ik vermijd het verkeer zoveel mogelijk. Ik ben eigenlijk een van de weinige uit mijn vriendengroep die dat doet. Ik denk dat het komt omdat ik in het buitenland heb gewoond en dus wel wat anders gewend ben. Waarom ik het verkeer vermijd? Het is een verspilling van je tijd. Ook kan het parkeren soms erg lastig zijn. Ik loop of ik neem de metro, ik zou niet durven om op de fiets door Athene te gaan.” 
~Vanessa, 47 

OASA
Het probleem dat de stad heeft is dat veel oplossingen die in andere steden gebruikt worden simpelweg niet werken. Er zijn teveel wegen het centrum in waardoor het bijvoorbeeld financieel en technisch niet haalbaar is om daar tolwegen van te maken. Chaziris legt uit: “We kunnen veel beter het openbaar vervoer beter maken, in plaats van het op de weg slechter te maken voor de auto’s.”
Volgens vice-burgemeester Axiotis  is het openbaar vervoer het belangrijkste transportsysteem van Athene. Daarom is de stad ook bezig met het verbeteren van het openbaar vervoer. “Het is een milieuvriendelijker, veiliger en algemeen beter transportmiddel. Daarom moeten we zorgen dat we het openbaar vervoer blijven uitbreiden en het nemen van de metro of bus aantrekkelijker maken voor meer mensen.”  Als meer mensen namelijk gebruik gaan maken van het OV dan zal dat het straatbeeld in de Atheense binnenstad enorm moeten veranderen. Het bedrijf dat deze oplossingen moet gaan bewerkstelligen is OASA, de overkoepelende organisatie voor het openbare vervoer in Athene. Evi Vasileiou, hoofd planning bij OASA legt uit: “Onze prioriteit ligt bij het uitbreiden van de metrolijnen. Over zeven maanden komen er drie nieuwe stations bij in Athene en tegen die tijd zal er ook gebouwd gaan worden aan de vierde metrolijn in Athene. Die lijn zal ook door het centrum van de stad lopen met op die lijn stations voor studenten bij de universiteit.” Op die manier wordt bijvoorbeeld ook het probleem van professor Kepaptsoglou aan het begin van dit artikel opgelost. Naast de nieuwe metrolijn gaat OASA in de toekomst ook investeren in meer bussen, om ook de mensen die met de bus reizen beter te faciliteren.

Het bestaande metrostelsel (grijs), en de komende toevoegingen (gekleurd)

Het jarenlange verkeersprobleem in de stad is dus de afgelopen twee jaar nog eens versterkt geraakt door de pandemie. Een combinatie van te veel auto’s, een te kleine infrastructuur en mensen die bang zijn om het OV te gebruiken heeft gezorgd voor een onhoudbare situatie.
Door in de komende jaren het metrostelsel uit te breiden verwachten experts dat de problemen opgelost zullen worden. Op die manier zullen langzaam aan steeds meer auto’s uit het straatbeeld verdwijnen en zullen de problemen verdwijnen. Ook zal een verandering aan mentaliteit nodig zijn, doordat veel jonge Atheners al geen rijbewijs meer hebben lijkt ook dat slechts een kwestie van tijd te zijn. Voor nu zullen de Atheners het moeten doen met tijdelijke oplossingen zoals de Daktylios-ring.