Zo’n 40 kilometer over de Nederlands-Duitse grens liggen drie dagbouwmijnen. Hier worden bruinkolen uit de grond gehaald, de meest vervuilende energiebron om stroom op te wekken. Midden in een klimaatcrisis besluit Duitsland de mijnen uit te breiden, waardoor complete dorpen van de kaart worden geveegd. Immerath is een van die dorpen.

Hieronder een vergelijking tussen het hedendaagse Immerath en hoe het er ooit uitzag. De laatste inwoners van het dorp zijn in 2016 vertrokken en in 2018 ging het dorp tegen de grond.

De kolencultuur van Duitsland

Het Ruhrgebied in Noordrijn-Westfalen is het economisch hart van Duitsland. Dit begon met de steenkoolwinning die startte rond 1850, hierdoor kreeg de industrie een flinke boost. Ondertussen zijn de steenkoolmijnen gesloten en komt ook de bruinkoolwinning in 2038 aan zijn einde. Goed voor het milieu, maar een stukje Duitse cultuur gaat ermee verloren.

 Tijdens het hoogte punt van de steenkoolwinning in Duitsland werkten 500.000 mensen in de steenkoolmijnen van Noordrijn-Westfalen. Generatie op generatie heeft gewerkt in de mijnen en zien nu een stuk cultuur verdwijnen. “Mijn opa en oma zijn in 1960 van Turkije naar Keulen verhuisd om te werken in de kolencentrales.” Zegt een lokale Keulenaar.

Het wereldbedrijf RWE vindt hier zijn oorsprong. Het begon met de stroomvoorziening van Essen en heeft nu gasvelden, windmolenparken, Olievelden en koolmijnen over de hele wereld, zie het als de Duitse Shell. Vooral in dorpen rond de mijnen heeft het bedrijf een grote rol. Vele mensen werken voor het bedrijf en zien het als deel van hun samenleving. Na het slopen van oude dorpen voor de uitbreiding van de mijnen zorgt RWE voor de wederopbouw van de nieuwe dorpen. Oude en versleten rijtjeshuizen worden vervangen door nieuwbouw dichter bij de steden.

Bas Crommentuijn

Toen Duitsland besloot te stoppen met het winnen van steenkool in 2018, werd er een afscheidsceremonie die twee uur duurde gehouden. Landelijke politici waren er aanwezig en het ‘Ruhr Kolen Orkest’ zong een laatste afscheidslied. Het werd live uitgezonden door de WDR (West-Duitse publieke omroep). Mijnwerkers zaten op de tribune te huilen om het verlies van hun kolen en banen.

De milieuorganisaties zien het verlies van duizenden banen in de regio niet als een probleem. Dirk Jansen van BUND-NRW zegt dat de mijnbanen niet verdwijnen, maar veranderen in werk bij de groene-energie-industrie. “Duitsland zal toch haar stroom moeten opwekken. Door het sluiten van de mijnen zullen er meer windmolens en zonnepanelen komen.” De Duitse mijnwerkersvakbond ziet de afgrond van de industrie ook naderen en heeft besloten flink te investeren in het omscholen van hun leden. Dirk Jansen: “Oude banen zijn altijd vervangen door nieuwe industrieën. Boeren werden mijnwerkers en nu worden mijnwerkers bouwers van windmolens.”

Naast dat er dorpen moeten worden gesloopt om bruinkool te kunnen blijven winnen, is het ook nog eens enorm slecht voor het klimaat. Om deze reden demonstreert de BUND NRW al jaren tegen het delven en stoken van bruinkool. De BUND is een non-profit organisatie die al jaren strijd voor het behoud van het milieu in Duitsland. Wij spraken Dirk Jansen, woordvoerder van de BUND.

Niet iedereen verlaat zomaar zijn woonplek om plaats te maken voor een bruinkoolmijn. De familie van boer Eckhardt Heukamp woont al generaties in het dorp Lützerath. Heukamp weigert nu zijn huis te verlaten voor de uitbereiding van de Garzweiler mijn. Hij heeft een rechtszaak aangespannen tegen de uitbuiter van de mijn. Heukamp heeft tot de uitkomst van de zaak bekend is, besloten demonstranten op zijn land te huisvesten.

Een Nieuw-Nieuw-Zeeland

 In 2038 moeten alle Bruinkoolmijnen gesloten zijn in Noordrijn-Westfalen. Een goede daad voor het milieu. Je houdt wel drie gigantische gaten in de grond over. Wat gaat Duitsland doen met hun gesloten mijnen?

 Er zijn veel ideeën om de happen die uit de aarde zijn genomen een nieuw leven te geven. Sommigen willen er een zonnepanelen park van maken. Andere willen er een museum van maken. Een kijkje in de geschiedenis van de kolenmijnen. Het plan komt van een groepje ondernemers uit de regio die een ‘Duitsland aan zee’ in Noordrijn-Westfalen voor zich ziet. Zij willen de gaten opvullen met water en er een ‘Nieuw-Nieuw-Zeeland’ van maken.

Dit is niet de eerste mijn die Duitsland wil gaan opvullen met water. In het oosten van Duitsland liggen ook een aantal bruinkoolmijnen die veranderd zijn in meren. Deze zijn van graaf plekken naar vakantiebestemming veranderd. Er is wel veel kritiek op het opvullen van dagbouwmijnen. Dirk Jansen van de BUND-NRW, een klimaatorganisatie in Noordrijn-Westfalen, zegt dat het jaren zal duren om het gat helemaal op te vullen. “Zelfs als we een deel van de Rijn afstromen naar de mijn zal het ongeveer 80 jaar duren voor hij helemaal is opgevuld.”

Ook de PH-waarde van het water zou het meer niet bruikbaar maken om in te gaan zwemmen. Volgens Dirk Jansen is het mogelijk dat er een PH-waarde van 2 gemeten kan worden, even zuur als citroensap. “Op de bodem van de mijn ligt veel zwavel. Dat zal allemaal in het water belanden.” Wat dan te doen met de gaten? “Laat het grondwater rustig terug keren en laat de natuur zijn gang gaan.” Zegt de BUND. “We hebben het landschap al lang genoeg uitgebuit.”