Ondanks strengere regels die worden voorgesteld in het regeerakkoord lijkt Nederland nog lang niet van chemische gewasbestrijdingsmiddelen af te zijn. Met deze regels wil de Nederlandse overheid het gebruik van duurzame middelen als gewasbeschermingsmiddelen op groente en fruit bevorderen. Tot nu toe leidt dit tot weinig succes.

Al jaren is er tussen voor- en tegenstanders van gewasbeschermingsmiddelen een discussie gaande. Moeten groente- en fruitkwekerijen overstappen op duurzame bestrijdingsmiddelen of zijn de chemische bestrijdingsmiddelen niet zo slecht voor de consument dan vaak in de politiek en media gespeculeerd wordt. 

Gifcocktail 

Gewasbeschermingsmiddelen worden door boeren gebruikt om het land te beschermen tegen onkruid, schimmels en schadelijke insecten die op of in de groenten gaan zitten. Telers gebruiken steeds meer beschermingsmiddelen voor hun landbouw.

Uit een onderzoek van Duitse onderzoekers eerder deze maand bleek dat insecten een steeds grotere hoeveelheid gifstoffen aan kunnen. Hierdoor zouden telers niet alleen een grotere hoeveelheid van één middel gebruiken, maar ook steeds meer verschillende chemische middelen. De resten van deze chemische middelen blijven vervolgens achter op aardappelen, fruit en groente die in de supermarkt terecht komen.

Vooral bij appels, peren, courgettes, wortels en andijvie zou er sprake zijn van een ‘gifcocktail’. Hans van Boven, general manager bij het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb), geeft aan dat beschermingsmiddelen simpelweg nodig zijn voor gewassen om te overleven: “Je gebruikt middelen omdat er gezonde groente in de winkel moeten liggen, dat er resten achterblijven is dan logisch. Dat nemen wij bij het beoordelen van beschermingsmiddelen ook mee.”

Van Boven geeft direct aan dat deze resten niet schadelijk zijn voor consumenten. “Het zijn resten die geen risico vormen voor de consument. Er is wel een traject voor weerbare groenten, waar minder beschermingsmiddelen voor nodig zijn, maar er zullen altijd bepaalde chemische middelen nodig zijn om een stuk groente of fruit van schimmel of insecten te beschermen.”

Actie

De Nederlandse overheid is al jaren bezig om het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen te verminderen. Door meer en strengere regels hoopt de overheid steeds meer boeren over te halen om over te stappen op duurzame middelen. Waar de overheid hoopt dat het gebruik van chemische middelen afneemt, neemt het juist toe. Uit meetgegeven van de de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) blijkt dat twee op de drie stukken aardappelen, groente en fruit resten bevat van bestrijdingsmiddelen. Vaak gaat het hierbij om meerdere verschillende bestrijdingsmiddelen op één product.

Zie in onderstaande tijdlijn hoe de Nederlandse overheid het probleem de afgelopen jaren heeft proberen aan te pakken en wat de doelstellingen voor de toekomst zijn: 

Volgens Van Boven is er één belangrijke reden dat Nederland niet strenger handelt tegen chemische beschermingsmiddelen: “De regels voor het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen worden door alle Europese landen samen bepaald. Elk land verbiedt op hetzelfde moment dezelfde stof. De regels worden steeds strenger, maar dit gaat volgens Nederland niet snel genoeg. Als andere landen minder drastische maatregelen willen nemen, kan Nederland daar weinig tegen doen. Een volledige verdwijning van chemische beschermingsmiddelen zal op korte en lange termijn niet mogelijk zijn.”

Alternatieven

Nu er steeds meer discussie ontstaat rondom het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen wordt er gezocht naar alternatieven. Biologische beschermingsmiddelen wordt als de mogelijke opvolger van chemische middelen genoemd. Het gebruik maken van natuurlijke vijanden van bacteriën en schimmels zou het grootste deel van de gevaarlijke bacteriën en schimmels moeten kunnen uitschakelen. 

Naast biologische beschermingsmiddelen wordt er ook aan andere alternatieven gewerkt. Bij Pats Drones in Delft hebben ze een idee bedacht om insecten te bestrijden. Door conventionele insecten bestrijdingsmethoden te vervangen, helpen ze telers om de risico’s van gewasschade te beperken, aangezien de regelgeving voor het gebruik van insecticiden strenger wordt. De Nieuwsredactie ging er langs om te kijken hoe deze nieuwste methode in zijn werking zou moeten gaan.