De spanningen tussen de NAVO en Rusland lopen steeds hoger op. Rusland heeft naar schatting 100.000 militairen aan de grens van Oekraïne gestationeerd. Biden waarschuwde Poetin dat de NAVO ‘krachtig’ zou reageren op een Russische invasie. Poetin wees de Amerikaanse president weer op de dwangmaatregelen die hij kan uitdelen. Welke sancties kunnen een gevaar vormen voor Nederland?

De 100.000 militairen in het grensgebied zijn geen partij voor de NAVO. Toch trekken Duitsland, Frankrijk en het Verenigd-Koninkrijk hun ambassadeleden terug uit voorzorg. Nederland wacht daar nog even mee. Hoe oefent Rusland druk uit op het Westen in de toekomst? En wat gaan we daar in Nederland van merken? Hans van Koningsbrugge, hoogleraar geschiedenis en politiek van Rusland, blikt vooruit:

Gas. Daar is Rusland grootexporteur van. In 2019 was 41 procent van het gas dat we in Europa gebruikten afkomstig uit Rusland. Dit gas wordt vooral vervoerd door pijpleiding Nord Stream. Dat is een gasleiding die door de Oostzee van Rusland naar Duitsland gaat. Het is niet toevallig dat deze pijplijn door de zee gaat. Dat is zo gedaan om Oekraïne te ontlopen. Het Kremlin zou Oekraïne via deze methode onderdruk kunnen zetten zonder de Europese lidstaten te straffen. Oekraïne is tenslotte geen lid van de Europese Unie.

Heel Europa maakt gebruik van de pijpleiding Nord Stream. Sinds vorig jaar is er een tweede bijgekomen: Nord Stream 2. Samen zouden de twee gaspijplijnen bijna de helft van de totale aanvoer van Russisch gas richting Europa vervoeren. We zijn dus erg afhankelijk van Rusland als het gaat om gas. Daarnaast zitten we momenteel in een wereldwijde gascrisis.

Veel Westerse landen vinden die afhankelijkheid spannend. Rusland zou immers de gaskraan ieder moment dicht kunnen draaien, maar volgens Van Koningsbrugge is dit niet realistisch. De Ruslandkenner legt uit:

De wederzijdse afhankelijkheid is aanwezig, maar dat maakt de bezetting rond het Oekraïense grensgebied niet compleet onverwachts. Hieronder is te zien hoe de belangrijke gebeurtenissen, na de val van de Berlijnse Muur in 1989, invloed hebben gehad op de ontwikkelingen tussen Rusland en Oekraïne de afgelopen jaren.

Rusland en Oekraïne door Sil

Op de grens van Oekraïne en Rusland is er sprake van een wederzijdse afschrikking. Net als in de Koude Oorlog laten de tegenstanders, in dit geval Biden en Poetin, elkaar goed weten hoe ze de ander pijn kunnen doen. Toch zijn beiden wel bereid naar elkaar te luisteren.

Van Koningsbrugge is fel tegen de vergelijking tussen de Koude Oorlog en de huidige situatie. Hij legt uit waarom: