Door: Charlotte de Bont, Lucia Geelen en Lars van Blijderveen

Steeds vaker worden bekende Nederlanders en programma’s door het publiek, de media en verschillende bedrijven gecanceld. Bekende gezichten uit het medialandschap en programma’s worden gecanceld omdat ze iets doen wat niet kan in de ogen van deze drie partijen. Dit valt onder het begrip *’cancel culture’ en vindt vooral op sociale media plaats.

*In dit artikel worden verschillende onderdelen van de ‘cancel culture’ behandeld. Als we spreken over de ‘cancel culture’ behandelen we ten eerste het cancelen door het publiek. Hierbij is er sprake van een grote maatschappelijke ophef waardoor organisaties niet langer kunnen ondernemen. Een ander onderdeel van de ‘cancel culture’ is het cancelen van individuen en bedrijven door de media. Beide onderdelen zullen in de podcast worden behandeld. Ten slotte kan deze productie een trigger zijn voor mensen die ervaringen hebben gehad met grensoverschrijdend gedrag. Voor hulp verwijzen we je door naar Centrum Seksueel Geweld: https://centrumseksueelgeweld.nl, 0800 0188.

Na de uitzending van het BNNVARA-programma BOOS, over The Voice Of Holland, zijn Marco Borsato en Ali B gecanceld door radio, televisie en meerdere organisaties. Zo heeft Madame Tussauds het wassenbeeld van Marco Borsato weggehaald en heeft uitgeverij Maven Publishing besloten de verkoop van het boek van Ali B stil te leggen. Deze artiesten zijn niet de eerste waarmee samenwerkingen werden opgeschort vanwege grensoverschrijdend gedrag. Dit is gedrag waarmee fysiek, mentaal of emotioneel schade aan wordt gebracht. Een situatie is grensoverschrijdend als de slachtoffer het als kwetsend of aanstootgevend ervaart. Hieronder een overzicht van bekende Nederlanders die aan de zogenoemde ‘cancel culture’ moesten geloven.

Opvallende casussen

De Amsterdamse nachtclub ‘De School’ was wereldwijd een van de meest vooruitstrevende clubs op het gebied van anti-discriminatie. Desondanks het inclusieve imago werd de club niet gespaard tijdens de cancelstorm. Toen in mei 2020 de Black Lives Matter beweging oprukte, werd er vanuit De School niet over de situatie bericht. Daarentegen besloot de nachtclub wel een bericht uit te sturen over de heropening van de club. De School ontving hierna een stortvloed aan negatieve reacties die het einde van de club inluidde.

Ook mediabedrijven hebben te maken met verschillende vormen van de cancel culture. Zo is er sprake van het cancelen van medewerkers en beëindigen van samenwerkingen met bedrijven. Daarnaast worden verschillende media ook geboycot door het publiek. Een voorbeeld van het cancelen van medewerkers, is de huidige situatie omtrent Marco Borsato en Ali B en hun mogelijke misdragingen bij het RTL-programma The Voice of Holland. RTL stopte abrupt de samenwerking met Ali B toen de vervolging door het OM werd gestart. Daaruit blijkt dat RTL de grens trekt bij strafrechtelijke vervolging van medewerkers en samenwerkende partners.

Ook BNNVARA heeft te maken gehad met zaken die door het publiek als ‘cancelwaardig’ werden beschouwd. Allereerst de casus Kaj van der Ree. Van der Ree zou seksueel grensoverschrijdend gedrag hebben vertoond bij minderjarigen. Het OM klaagde hem hiervoor aan. Meteen na deze aanklacht besloot BNNVARA het programma Proefkonijnen van de buis te halen. In deze casus ligt de grens van BNNVARA op hetzelfde niveau als dat van RTL. De casus Bilal Wahib is meer gecompliceerd. Bilal Wahib werd beschuldigd van het verspreiden van kinderporno, nadat hij een minderjarige jongen had gevraagd zijn geslachtsdeel te laten zien tijdens een livestream via Instagram. De muziek en het programma van Wahib werden na deze aanklacht niet langer uitgezonden. Maar nadat de rechter de aanklacht ongegrond verklaarde, besloot BNNVARA hem langzaam terug in het medialandschap te brengen. De redactie heeft BNNVARA en RTL gevraagd uit te leggen waar de grens ligt en hoe deze bepaald wordt. Beiden weigerden hierop te reageren.

Een heel andere casus is het voetbalpraatprogramma Veronica Inside. De presentatoren zouden racistische, vrouwonvriendelijke en homofobische uitspraken hebben gemaakt. Het programma verloor hierdoor zijn sponsoren, waaronder Albert Heijn en Gilette. Het programma werd vervolgens onder een andere naam toch weer uitgezonden en gaat nu door als VI Vandaag. De redactie heeft deze sponsoren om een reactie gevraagd, maar ook zij weigerden een respons te geven.

In de podcast is er verdere uitleg te horen over deze casussen.

Zowel de media, als het publiek en verschillende bedrijven spelen een grote rol in het cancelproces. Samen vormen ze een zelfversterkende driehoek.

luciageelen

Mede dankzij de sociale media, is deze cultuur nog steeds in opkomst. Hoe de cancel culture zich in de toekomst verder zal ontwikkelen is nog niet bekend.