De dierentuinen mogen hun deuren weer openen voor bezoekers. Al jaren rijst de vraag op of dierentuinen nog wel van deze tijd zijn. Zo zou het slecht zijn voor de gezondheid van de dieren. Toch vervullen dierentuinen een belangrijke rol bij het behoud van bedreigde dieren. Is de dierentuin nog wel van deze tijd?

Dierenwelzijnsorganisatie PETA Nederland vindt dat de dierentuinen in Nederland hun deuren zouden moeten sluiten. ”Dierentuinen zijn een levende tentoonstelling. Ze zijn gewoon een gevangenis.” Hierdoor ontwikkelen dieren volgens de organisatie mentale problemen. ”Dat heet zoochosis, dit is een proces waarbij dieren bijvoorbeeld heel de tijd heen en weer lopen of rusteloos bewegen.” Een onafhankelijk onderzoek uit 2011 naar het gedrag van chimpansees toonde aan dat de dieren inderdaad mentale problemen kunnen ontwikkelen. ”Dieren krijgen soms ook medicatie zodat die negatieve kant verbogen wordt voor de bezoekers”, aldus de organisatie.

Weinig educatie

Daarnaast noemt PETA dierentuinen weinig educatief. Ook Anne-Miep Vlasveld, lid van de Provinciale Staten in Noord-Brabant namens de Partij voor de Dieren (PVDD), deelt die mening. ”Dierentuinen hebben te weinig educatieve waarde. De dierentuinen bestaan nog steeds vooral voor het vermaak van de bezoeker.” Zowel PETA als de PVDD worden hier gesterkt door een onderzoek van de World Association of Zoos and Aquariums (WAZA) uit 2014. Dit onderzoek onder Europese dierentuinen wees namelijk uit dat de dierentuin helemaal niet zo educatief is. Bezoekers moesten voor hun bezoek een toets maken waarin hun kennis over dieren werd gemeten. Aan het einde van hun bezoek moesten ze opnieuw een toets maken. De onderzoekers zagen enige verbetering in de resultaten van de toets maar noemden deze ‘nagenoeg verwaarloosbaar’.

Financiële oorzaak

Volgens Saskia Arndt, hoogleraar diergedrag aan de universiteit Utrecht ontstaan de nadelen vooral doordat er geen geld beschikbaar is bij de dierentuinen. ”Als een dierentuin geen geld heeft om zich te ontwikkelen in educatie of huisvesting dan wordt de situatie niet beter”. Wel benadrukt Arndt dat dierentuinen in Nederland er goed voor staan. ”Het is terecht om kritisch te kijken naar dierentuinen over de hele wereld. In landen waar ze geen geld hebben voor verbetering moet snel verbetering komen. In Nederland is dit niet aan de orde.”

Behoeftes van dieren

Daarnaast vertelt Arndt dat de nadelen van het gedrag van dieren in de dierentuin niet algemeen te zeggen zijn. ”Dat ligt aan de behoeftes die het dier heeft. Dat is voor ieder dier heel anders.” Dierentuinen zorgen ervoor dat de dieren aan hun behoeftes kunnen voldoen. ”Een heel simpel voorbeeld is een vis die moet kunnen zwemmen, dan zorgt de dierentuin voor water.” Als oplossing denkt Arndt dat dierentuinen zich meer moeten focussen op specifieke dieren. ”Het gaat er niet zozeer om hoeveel verschillende dieren je in je park hebt. Belangrijker is dat je minder dieren hebt maar deze meer aandacht geeft. Daar leert de bezoeker meer van en de dierentuin kan dan meer geld steken in de behoeftes van de dieren.”

Onderzoek naar dieren

Als voordeel van dierentuinen noemt Arndt de mogelijkheid tot uitgebreide onderzoeken naar dieren. ”In een dierentuin kun je veel makkelijker onderzoek doen naar dieren.” Die onderzoeken dragen ook veel bij aan de kennis over de dieren in het wild. Daarnaast zorgt het ook voor een groter verantwoordelijkheidsgevoel bij de bezoeker. ”Je laat ze door de belevenis in een dierentuin kennis maken met de dieren. Dan wordt ook het probleem van dieren in het wild aangekaart. Dat zorgt ervoor dat de bezoeker sneller iets aan de problemen wil doen.”

Het nut van de dierentuin

Ook in dierentuin Beekse Bergen in Hilvarenbeek houden ze zich bezig met de functie van de dierentuin. Bekijk in onderstaande video een reportage in de dierentuin!

Fokprogramma’s

Ook de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (NVD) meent dat de dierentuinen veel opleveren voor de dieren in het wild. ”Met de fokprogramma’s wordt ervoor gezorgd dat bedreigde diersoorten opnieuw in populatie groeien”, aldus woordvoerder van het NVD en biologe Wineke Schoo. De dierentuinen zijn hiervoor nodig omdat dit soort programma’s niet altijd in het wild uitgevoerd kunnen worden. Daarnaast beaamt Schoo dat het verantwoordelijkheidsgevoel bij de bezoeker wordt vergroot. ”Je laat ze echt zien wat er in het wild aan de hand is, hierdoor worden mensen lid van goede doelen om de leefsituatie van wilde dieren te verbeteren.”

Politiek over de dierentuinen

De Partij voor de Dieren wil dat de dierentuinen van dit moment veranderen. ‘’Er moet meer gedacht worden vanuit de dieren in plaats vanuit de bezoekers van het park’’, aldus het statenlid namens de PVDD. Hoewel de PVDD voor een verbod op dierentuinen in huidige vorm is, denkt het niet dat het allemaal snel zal veranderen. ‘’Dit wordt echt iets van de lange adem. Het zal moeten veranderen door steeds kleine hervormingen door te voeren.’’ Zo stemt Vlasveld bij een komende stemming tegen extra investeringen voor vakantiehuizen bij Beekse Bergen. ‘’Dat is alleen voor het vermaak van de bezoeker en niet voor de dieren. Een dierentuin moet meer de opvangfunctie hebben in plaats van een park voor vermaak.’’

Coalitiepartijen

De drie grootste coalitiepartijen zijn niet bezig met een verbod of sluiting van de dierentuinen. Zo laat de Tweede Kamerfractie van de VVD weten dat het nu niet aan de orde is. “Zolang de dierentuinen zich aan de gestelde regels en eisen houden is er geen reden om de dierentuinen te sluiten.’’ CDA en D66 geven in hun verkiezingsprogramma geen specifieke aandacht aan dierenleed in dierentuinen. Het onderwerp lijkt in het kabinet dus niet heel sterk te leven.

‘Zien de mensen een verbod op dierentuinen zitten of moeten ze er niet aan denken? We gingen de straat op voor de mening van het volk.

Al met al kleven er dus voor en nadelen aan dierentuinen waar iets voor te zeggen valt. Hoewel veel nadelen al niet echt meer in Nederland aan de orde zijn blijft de discussie over de dierentuinen terugkomen. Veranderingen in de dierentuinen zijn volgens de tegenstanders zeker nodig. Daar moeten de dierentuinen dan wel het geld voor hebben. De discussie zal nog wel vaker terugkomen. Want zoals Vlasveld al zei: ‘’Dit wordt echt iets van de lange adem.’