Giro555 heeft met de televisie- en radio actie voor de oorlog in Oekraïne 106 miljoen opgehaald. Uit onderzoek naar voorgaande edities blijkt dat Nederlanders vaak gul geven aan de acties van De Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Er klinkt ook kritiek, maar zijn deze argumenten wel juist en zijn alle acties in het verleden wel goed gegaan?

De eerste nationale actie werd voor het eerst in 1984 gehouden vanwege de hongersnood in Afrika. Dit mondde uit in de samenwerking van negen ontwikkelingsorganisaties onder de naam De Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Sinds de start van de samenwerking zijn er 45 landelijke acties bewerkstelligd. Vaak in tijden van crisis zoals oorlog, armoede of een natuurramp.

Kritiek

Net geen meerderheid vindt het geen goed idee om geld te doneren aan Oekraïne, blijkt uit een stelling op de site van De Telegraaf. Ruim een derde vindt geld doneren wel een goed idee. De claim van Dr. P.J.W. van Uffort komt niet uit de lucht vallen. In 2021 liet de Europese Rekenkamer weten dat er miljarden euro’s verloren zijn gegaan door de corruptie in Oekraïne. In een speciaal rapport stelt de Europese Rekenkamer dat ‘Oligarchen en partijen met gevestigde belangen blijven de rechtsstaat in Oekraïne ondermijnen en vormen een bedreiging voor de ontwikkeling van het land.’

Nederlanders gaven in 2010 massaal aan de Giro555-actie voor de slachtoffers van de aardbeving in Haiti. Economieredacteur Bert van Slooten van NOS schreef in een artikel in 2011. “Nederland zamelde vorig jaar 111 miljoen euro in voor de slachtoffers van de aardbeving in Haïti. In de eerste twee maanden daarna werd daarvan ruim 14 miljoen euro besteed”, aldus Bert van Slooten. Naast dat nog maar deel van het geld gebruikt was, bleek er nog een groot probleem te zijn. “Toch stak corruptie de kop op en de kosten voor de noodhulp vielen fors tegen. Een derde van de 14 miljoen euro ging op aan transportkosten. En corruptie bleek moeilijker te bestrijden dan gedacht.”

In een soortgelijke situatie, de actie voor Zuid-Sudan, bleek de opgehaalde 35 miljoen euro ook niet de problemen in het land op te lossen. Volgens wetenschapper Jok Madut Jok hoeven dit soort noodhulpacties niet meer. “De noodhulp komt naar je land. Ja, er worden levens gered, maar uiteindelijk gaan er nog meer mensen aan dood.” zegt Jok Madut Jok in een Trouw artikel uit 2019. “Na vier maanden werd de noodhulp en voedselverstrekking gestopt. Maar dan is er nog steeds honger.”

BN’ers

Ook de aanwezige rol van BN’ers is een doorn in het oog van sommige mensen. Tijdens de actie voor Oekraïne werd in een ingezonden brief in de Volkskrant door Niek Adams betoogt dat Giro555 ‘wit-georiënteerd’ is. Het viel hem op dat het hele programma gepresenteerd werd door blonde vrouwen met blauwe ogen. Hiermee doelt hij op de presentatie door Britt Dekker, Chantal Janzen, Wendy van Dijk, Dionne Stax en Eva Jinek. “Wat zijn we nog steeds wit-georiënteerd in dit land. Dit kan toch niet waar zijn, anno 2022?”, aldus Niek Adams

De vraag of de BN’ers een vergoeding krijgen voor hun diensten speelt ook bij veel mensen. Perswoordvoerder van Giro555 zegt hierover: “De BN’ers doen dit allen belangeloos. Zij ontvangen geen geld of compensatie voor hun hulp aan de actie.” Online op Twitter  wordt gesuggereerd door BNR-journalist Aäron Loupatty dat BN’ers vooral op komen dagen om hun imago wit te wassen. Ook het “entertainment gehalte van een presentatie van Rob Kemps en Chantal Janzen” laat bij sommigen een nare smaak achter.

Spullen of donaties?

Naast de Giro555-actie worden er landelijk bij schoolinstellingen en supermarkten inzamelingsacties gehouden voor de oorlog in Oekraïne. Kleding, medicijnen, voedsel en huishoudelijke spullen kunnen gedoneerd worden voor de oorlogslachtoffers en vluchtelingen uit Oekraïne. Hierdoor kunnen mensen de Oekraïense slachtoffers helpen. Tineke Ceelen, directrice van Stichting Vluchteling, laat zich op Twitter kritisch uit over de inzamelingsacties.

“Een lieve vrijwilliger komt kleding brengen bij een opslagloods van spullen in Polen, voor Oekraïense vluchtelingen. De vrouw, óók een vrijwilliger, weet niet wat ze ermee aan moet.”, schrijft Tineke Ceelen. Hierna pleit ze: “Stuur geen kleding. Kom niet massaal hierheen rijden! Geef op #Giro555.” Hiermee maakt ze duidelijk dat ondanks dat de inzamelingsactie goed bedoeld is, ze op dit moment veel meer hebben aan een donatie aan de actie van Giro555 om de vluchtelingen te ondersteunen.