Een nieuwe mediawet in Rusland zorgt er sinds 4 maart voor dat mensen daar een celstraf krijgen als ze ‘valse informatie’ verspreiden. Dit geldt ook voor journalisten. Wat betekent dat voor Nederlandse correspondenten in Rusland? Kunnen zij hun werk nog veilig doen? 

Maria Weers en Demi van Rooij

Woorden als ‘oorlog’ en ‘invasie’ mogen mensen in Rusland niet gebruiken volgens de nieuwe wet van president Vladimir Poetin. Deze wet is ingevoerd omdat de macht in Rusland vindt dat westerse landen onrust willen veroorzaken onder de bevolking, door ‘onjuiste informatie’ te verspreiden over de situatie tussen Oekraïne en Rusland.  

 

De wet heeft ook effect op Nederlandse journalisten die vanuit Rusland werken. Een goed voorbeeld hiervan is oprichter van The Moscow Times is Derk Sauer. Hij was dertig jaar woon- en werkzaam in Rusland, maar nu is hij met een deel van zijn redactie naar Nederland vertrokken. Zij vinden tijdelijk onderdak in het gebouw van DPG Media.

 

Het overige deel van de redactie gaat nog ‘ondergedoken’ te werk in Rusland. Voor de veiligheid van de journalisten worden hun namen voorlopig bij artikelen in The Moscow Times niet meer genoemd. Ook de zoon van Derk Sauer, journalist Pjotr Sauer, is vertrokken uit Rusland. Hij bevindt zich nu in Turkije en is werkzaam voor The Guardian.  

Vertrokken journalisten

Derk Sauer en Pjotr Sauer zijn niet de enige vertrokken journalisten. Ook NOS-correspondent Iris de Graaf heeft haar werkzaamheden in Rusland stilgelegd en werkt nu vanuit Nederland. Correspondent Eva Hartog Skorobogatova heeft ook haar woonplaats in Rusland verlaten. Om zo min mogelijk risico te lopen, is ze vertrokken naar Turkije.  

Journalist Joost Bosman is op dit moment in Nederland. Voor vertrek zat hij in Kiev, maar hij wilde terugkeren naar Rusland. De nieuwe wet maakt journalistiek bedrijven echter lastig. Westerse media worden al snel als nepnieuws beschouwd. In een uitzending van FHJ Live zegt hij: “We snappen natuurlijk allemaal wie bepaalt wat nepnieuws is.” 

In Rusland

 

Een van de weinige Nederlandse correspondenten in Rusland is Geert Groot Koerkamp. Hij fungeert nu als de oren en ogen van NOS in Moskou. Hij heeft bijvoorbeeld nog contact met de Russische bevolking. De tweede Nederlandse correspondent die nog in het land is, is Eva Cukier. Wel heeft ze besloten om sinds 4 maart te stoppen met verslaggeving op Twitter en Facebook. Ze is nog actief op Telegram. Volgens Cukier staat op Telegram alleen nog maar echte informatie.  

Thomas Bruning, algemeen secretatis van NVJ, zegt op Nu.nl dat het vertrek van Iris de Graaf ‘onvoorstelbaar en heftig nieuws’ is. Bruning zegt dat het ontzettend moedig is dat Groot Koerkamp nog verslag doet vanuit Rusland. Het is volgens hem belangrijk dat er direct contact blijft met de Russische bevolking.

Terugkeer

Wat de correspondenten gemeen hebben, is dat ze allemaal de wens hebben om terug te keren naar Rusland. Bosman probeert volgende week weer terug te keren. Dit is volgens hem mogelijk via Istanboel. Bosman zegt tijdens FHJ Live: “Het risico om opgepakt te worden is er. Het ligt wel aan wat je doet of zegt.”