Ze gaan tot wel twintig keer sneller dan het geluid en zijn onvoorspelbaar. Vorige week zette Rusland voor het eerst hun hypersonische raketten in. Volgens historicus Friso Hoeneveld heeft dit geen grote gevolgen voor de wapenwedloop, wel waarschuwt hij voor de inzet van chemische wapens.

Vorige week zaterdag verwoestte Russische troepen een wapendepot in West-Oekraïne. Rusland bevestigde later zelf dat dit gebeurde door de inzet van een hypersonische raket. Bijzonder, want dit is de eerste keer ooit dat de nieuwe raketten worden ingezet. De naam verklapt al wat de raketten zo afzonderlijk maakt. Hypersonisch staat namelijk voor vijf keer zo snel dan het geluid. Dit zijn snelheden die deze raket met gemak haalt; ze gaan wel tot twintig keer sneller dan het geluid. “De snelheid en daarmee de onvoorspelbaarheid van de raket maken dit een verschrikkelijk wapen”, vertelt Hoeneveld.

In 2018 kondigde de Russen aan de raketten in bezit te hebben. Ook de Verenigde Staten, China, India en mogelijk Noord-Korea hebben volgens de NOS hypersonische raketten in hun arsenaal. Eind vorig jaar testte Rusland de hypersonische wapens al, nu worden ze dus voor het eerst in een oorlog gebruikt.

Bron: Jeroen Klaphake, woordvoerder Nationaal Militair Museum Jip Schrijvers

Machteloosheid

Een signaal afgeven aan het Westen is volgens Hoeneveld niet het doel van de inzet. “Als je dat zegt, dan verwacht je dat er nog iets van rationaliteit is bij Poetin en zijn adviseurs. Ik kan wel vaststellen dat die rationaliteit volledig ontbreekt.”  Dit komt volgens hem doordat Poetin de reactie op de inval totaal heeft onderschat, en daardoor ook zijn eigen krachten overschat. “De inzet van de hypersonische raketten lijkt hierdoor een emotionele keuze te zijn.”

Als derde verklaring noemt Hoeneveld de ‘machteloosheid’ op de grond. De opmars, die een maand geleden begon, lijkt volgens RTL Nieuws namelijk stug te lopen. Vooral in de buurt van Kiev boeken de Russische troepen weinig terreinwinst. “Tanks en troepen lopen vast in Oekraïense steden”, zegt Hoeneveld. Volgens hem resulteert dit in een ander soort strategie: het beschieten van deze steden met artillerievuur en raketten, nu dus ook hypersonische.

ABC-wapens

Het gebruik van de hypersonische raketten is volgens Hoeneveld een escalatie vanwege het aantal slachtoffers dat zou kunnen vallen, maar praten over een nieuwe fase in de oorlog gaat hem te ver. “Het is een klein stapje in de wapenwedloop. Een flinke stap zou het inzetten van ABC-wapens zijn, dan hebben we echt een nieuw hoofdstuk in de oorlog.” Atomaire (A), Biologische (B) en Chemische (C) wapens worden ook wel massavernietigingswapens genoemd. NAVO-topman Jens Stoltenberg bevestigde gisteren dat de NAVO-lidstaten Oekraïne zullen helpen bij een aanval van dit kaliber.

ABC-wapens zijn een breed spectrum, tussen atoombommen en granaten zitten natuurlijk veel verschillen. Volgens Hoeneveld is de inzet van chemische wapens een verwacht scenario. Hieronder verstaan we onder andere mosterdgas, chloorgas en granaten. ,,Het Russische leger heeft al ervaring met dit soort wapens. Daarnaast verwacht ik dat de NATO bij een chemische aanval minder heftig zal reageren dan bij een biologische of nucleaire aanval. Bij het laatstgenoemde geval zal de NATO op het punt staan om terug te slaan”, voorspelt de historicus. De ABC-wapens lijken vooralsnog dus voor de grootste dreiging te zorgen, terwijl de hypersonische raketten juist minder beangstigend zijn dan ze doen vermoeden.