Sinds de Russische invasie in Oekraïne van iets meer dan een maand geleden wapperen door Tilburg nu heel andere blauw-gele vlaggen dan normaal. Dit keer geen gekruiste Tilburgse vlag, maar twee horizontale strepen die de Oekraïense vlag vormen. De één wil zijn solidariteit tonen, de ander wil laten zien dat er nog steeds elke dag mensen lijden, “hoe zonnig een dag ook kan zijn”.

Joris Oostveen, 25 maart 2022 13:50

“Mijn moeder woont nog op de Krim en mijn vrienden in Kiev. Contact met hen gaat nu echt een stuk lastiger”, zegt de Oekraïense Nederlander Andre Vylehzhanin gefrustreerd. Hij woont 25 jaar in Nederland en laat nu de zelfgemaakte Oekraïense vlag halfstok wapperen. “Ik kom uit Zaporizja, daar waar de kerncentralebrand was. Dan komt het echt dichtbij. Ik volg het nieuws elke dag op de voet.”

Vaderland in oorlog

Andre Vylehzhanin hangt de vlag halfstok. ©Joris Oostveen

Op het eerste oog is het huis van de Oekraïense Nederlander Andre Vylehzhanin zoals alle
anderen in de buurt. Een rijtjeshuis met een dakkapel en een groene voortuin. Er woont een gezin met twee kinderen. Toch merk je dat de sfeer gespannen is. Op de achtergrond hoor je op de televisie breaking news van de Amerikaanse nieuwszender CNN. Er staat een Russisch oorlogsschip in brand. Het Oekraïense leger zou het hebben vernietigd. “Mijn moeder woont daar dichtbij. Ik volg het nieuws over Oekraïne van alle kanten om goed op de hoogte te blijven. Nederlands, Engels en op YouTube ook het Oekraïense.”

Zijn moeder zit ‘in principe veilig’ op de Krim. Dat schiereiland is in 2014 geannexeerd door Rusland. “Ze woont daar in een vrouwenklooster. Ook heb ik veel vrienden in Kiev. Contact met hen is erg moeilijk op dit moment. Ik heb ze ook een plek aangeboden. We hebben hier één kamer over op de eerste verdieping. Onze deur staat altijd open.”

Andre woont samen met zijn Nederlandse vrouw en twee kinderen in Tilburg. “Wij hebben een circusschool. Met de optredens proberen we geld in te zamelen voor de circusopleiding in Kiev. We hopen hun toch te helpen met onze klein bijdrage.”

Aan de voorgevel van zijn huis wappert een zelfgemaakte vlag halfstok. Zijn vrouw Iola heeft de vlag gemaakt met twee rechthoekige satijnen lappen stof in de kleuren van de vlag van zijn vaderland. “Met deze vlag gingen we naar de demonstratie in Amsterdam een maand geleden. Sindsdien hangen we hem iedere dag op en halen we hem ’s avonds weer naar binnen, vlak voor zonsondergang. Hij hangt natuurlijk wel halfstok want het is geen feest, het is oorlog. Ons land zit in een moeilijke situatie. Ik hoop dat Oekraïne met hulp van Europa snel terugdraait.”

Uiteindelijk is het 19:00 uur en gaat de zon langzaam onder. Terwijl de vlag naar binnen wordt gehaald roept Andre Oekraïense leuzen. “Slava Ukraini! Heroiam slava!” Oekraïens voor: “Glorie aan Oekraïne! Glorie aan onze helden!”

“Oorlog, ongelijkheid en onderdrukking is de norm. Een werkende democratie is juist niet normaal.”

        – Niklas Pötzsch, student met de Oekraïense vlag uit zijn raam

‘Fucking privileged’

Student Niklas voor zijn studentenhuis. ©Joris Oostveen

“Hoe mooi het weer hier ook kan zijn, er zijn altijd mensen aan het lijden”, zegt student Niklas Pötzsch. Uit het raam van zijn studentenkamer hangt ook een Oekraïense vlag. “Het is niet per se solidariteit tonen, maar bewustzijn creëren. Dat is veel belangrijker.”

Hij organiseerde precies een maand geleden een kleine vredesdemonstratie op het Koningsplein in Tilburg. “Daar kwamen zo’n 50 mensen. Een vriendin heeft in Keulen ook een protest georganiseerd. Daar kwamen echt veel demonstranten op af.”

“Ik heb veel vrienden in Oekraïne. Zij hebben vaders en broers die moeten meevechten in de oorlog. Dat is lastig om voor te stellen. Deze onheil beseffen wij hier in Nederland gewoon niet.”

De vlag gaat niet naar binnen totdat de oorlog is afgelopen. “Mensen op straat moeten beseffen dat dit nog steeds bezig is. Ook op zo’n mooie, zonnige dag als vandaag. De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen is een goed voorbeeld dat dit nog niet het geval is.” Het opkomstpercentage lag in Tilburg op 40,1%. Dat is historisch laag. “Je kan dus zien dat mensen niet realiseren dat het fucking privileged is om te leven in een werkende democratie.”

In de schoolbanken

Barbora vanaf haar balkon. ©Joris Oostveen

De Tsjechische student Barbora Písecká doet twee masters op de Tilburg University. Zij woont samen met haar Nederlandse vriend vlak bij het station van Tilburg. Zij helpt, naast het ophangen van de Oekraïense vlag en het doneren van geld, ook op een andere manier. “Op mijn universiteit was er een inzamelingsactie voor de vluchtelingen uit Oekraïne. Zo werd er medicatie en eten dat lang houdbaar is ingezameld. Ik hielp met het inpakken van de medicatie.”

Door de situatie in haar vaderland besefte Barbara dat hulp bieden belangrijk is. “Mijn broer ging helpen bij de grens tussen Tsjechië en Slowakije om de vluchtelingen binnen te laten”, op dit moment telt het land meer dan 270.000 gevluchte Oekraïners. “Mijn vrienden helpen ook actief mee door te doneren. Maar eigenlijk vind ik dat wij allemaal, als inwoners van Europa, ons zorgen moeten maken om dit probleem. Het raakt ons, of we het willen of niet.”

‘Stop Putin, stop war’ op het protestbord van Barbora. ©Joris Oostveen

“Ook heb ik veel Oekraïense klasgenoten. Het voelde alsof zij niet genoeg werden gesteund.” Zo viel het haar op dat in Tilburg weinig vlaggen hingen. “Als ik in die positie zat, zou ik het ook fijn vinden als mensen aan mij dachten.”