Al jaren kampt de transgenderzorg met te lange wachttijden. In 2021 nam het aantal wachtenden met bijna de helft toe, dat zijn zo’n 6100 mensen. Er is in de maatschappij steeds meer aandacht voor gender en dat maakt dat personen, steeds sneller en steeds jonger, besluiten om in transitie te gaan.  

 

Tom* is geboren als meisje, maar identificeert zich als non-binair. De Utrechter stond in totaal veertien maanden op de wachtlijst. Expres schreef hen zich in buiten de randstad, om zo sneller behandeld te worden. De veertien maanden vallen vergeleken met grote steden als Amsterdam en Utrecht nog mee; daar is de wachttijd nóg langer. 

 

“Het voelde alsof ik stil stond.” 

 

 “Mentaal ben je al in transitie gegaan, maar fysiek nog niet. Dat is echt slopend.” vertelt Tom. Gemiddeld is de wachttijd in Amsterdam bij het VUmc drie jaar. Tom vult aan: “Het voelde alsof ik stil stond. Dan werd ik eindelijk gebeld met de mededeling dat ik hormonen mocht gaan slikken, maar vervolgens duurde het weer zeven maanden voordat dat eindelijk kon.”  

 

Probleem met aanbod 

Dat de wachtlijsten te lang zijn, is niks nieuws. Laurens Buijs, sociaalwetenschapper en ondernemer op het gebied van Diversiteit & Inclusie (D&I) vertelt: “Waar de maatschappij meer aandacht aan kan besteden is de behoefte aan het versnellen van de wachtlijsten. Vanaf het begin dat de Gender Clinic handelt kampen ze al met dit probleem, maar het wordt steeds langer.” Volgens Buijs zijn er kleine genderrevoluties onder de jongeren aan de gang. Hij legt uit dat er bij de jongeren van deze tijd ruimte is om na te denken over gender en het steeds bespreekbaar wordt. “Dit leidt ertoe dat jongeren eerder beginnen met behandelen, om bijvoorbeeld de puberteit voor te zijn met hormonen.” 

 

“Waar de maatschappij meer aandacht aan kan besteden is de behoefte aan het versnellen van de wachtlijsten.” 

 

 Het zorgaanbod wordt steeds schaarser, er is veel meer vraag en aanhoudend minder aanbod. Volgens Buijs is het sowieso lastig voor de Gender Clinic om maatschappelijke erkenning te krijgen. “Het is een hele kleine afdeling in enorme ziekenhuizen, ze moeten de juiste zorg en de juiste fondsen hebben, en zeker met deze groep kan ik me voorstellen dat dat erg lastig is.”  

 

Oplossing 

Momenteel ligt er nog steeds een verzoek bij de Tweede Kamer om de wachtlijsten aan te pakken. Zolang dit verzoek er nog ligt, komen er geen nieuwe subsidies en specialisten. De lengte van de wachtlijsten blijft dus toenemen. Zelf is Gender Clinic Mental Health (GCMH) daarom begin dit jaar met een tijdelijke oplossing gekomen. Gender Clinic is gaan uitbreiden op het gebied van psychologische zorg. Zo proberen ze mensen die op de wachtlijsten staan psychologische ondersteuning te bieden. De vrees is er dat de mensen er anders mentaal aan onder doorgaan. 

 

‘Het maakt je kapot’ 

Zelf is Tom door de wachtlijst heen en voelt zich nu zoals hen het al lang wilde. “Ik ben echt gelukkig met wie ik nu ben. Want de periode dat ik aan het wachten was, maakte me echt kapot.” bekent Tom.  

 

“Ik vraag me echt af waarom er maar één psychiater is voor al die mensen.” 

 

Volgens die is er te veel vraag en te weinig aanbod. “Voor een verwijzing naar mijn behandeling moest ik langs een psychiater die er even een krabbeltje onder moest zetten, maar die werkte maar één dag in de week. Dan vraag ik me echt af waarom er maar één psychiater is voor al die mensen.”  

 Hoelang de wachtlijsten nog uit de hand lopen, weet niemand. Dit ligt grotendeels in de handen van de Tweede Kamer. Eén ding is zeker: deze kwetsbare groep doet er zelf alles aan om ervoor te zorgen dat het zo min mogelijk escaleert. 

*De naam Tom is gefingeerd, hun echte naam is bekend bij de redactie.