De eindtoetsen staan weer voor de deur. Groep 8-leerlingen kunnen hun schooladvies voor het voortgezet onderwijs op het laatste moment verhogen. Sommige kinderen krijgen daardoor bijles, maar is dat wel eerlijk? “Ik denk dat het een serieus probleem is.”

Door Nordin ‘t Hart en Jip Schrijvers

Tot en met 2014 was de CITO-toets doorslaggevend in het advies voor het voortgezet onderwijs. Sinds 2015 is het advies van de basisschool leidend. Bij dit advies worden de toetsresultaten van groep 6, 7 en 8 meegerekend, maar ook de werkhouding en de sociaal-emotionele ontwikkeling van een leerling tellen mee. 

Kansenongelijkheid

Voor leerlingen is er nog steeds één laatste kans om zich te bewijzen: de eindtoets. Bij een hoge score kan het schooladvies worden opgekrikt. Voor ouders een uitgelezen kans om hun kind naar een hoger niveau te kunnen sturen, stelt basisschooldocent Monique Jellema. “In groep 7 krijgen de leerlingen een voorlopig advies. Veel ouders raken in paniek als dat lager uitvalt dan gehoopt. Ze trekken dan vaak de portemonnee. Het voelt een beetje als valsspelen.”

Sommige ouders kiezen er dus voor om hun kinderen voor de eindtoets bijles te laten volgen. Commerciële bijlessen zijn echter relatief prijzig. Volgens antropoloog Elizabeth Venicz kunnen bijlessen daardoor zorgen voor kansenongelijkheid. “Die bijlessen zijn niet voor iedereen betaalbaar. Het zorgt voor ongelijkheid en ik denk dat het een serieus probleem is.” Wat vindt Michel van de Kant van Meester Michel Bijles daarvan? Bij hem kost een speciale les voor de eindtoets 27,50 euro.

‘Je wordt geen betere leerling door eindtoetsbijles’

Buiten het gegeven dat commerciële bijlessen kunnen zorgen voor oneerlijke kansen, wordt er ook getwijfeld of kinderen er nuttige dingen van leren. “Met de eindtoetsbijlessen train je kinderen voor de eindtoets”, stelt antropoloog Venicz. “Ze worden er dus geen betere leerling van, maar ze gaan alleen de toets beter maken.”

Mirjam de Kruijf is het eens met die uitspraak. De vrouw regelde eindtoetsbijlessen voor haar dochter, die ook les kreeg van Michel, en ziet ook dat de naschoolse lessen meer een soort toetstraining zijn. 

Van de Kant heeft echter een andere mening. “De kinderen krijgen écht meer kennis en kunde door het volgen van bijles voor de eindtoets. Ik geef namelijk les zoals ze dat op de basisschool ook doen: samen werken we naar een doel toe. Maar we oefenen ook met de vraagstelling van de eindtoets, om zo tot een beter resultaat te komen.” 

Al met al zijn de meningen over bijlessen voor de eindtoets verdeeld. Antropoloog Venicz denkt een oplossing te hebben die zoveel mogelijk partijen tevreden zal stellen. “Als scholen zelf bijlessen aanbieden voor bepaalde vakken, dan is het voor iedereen beschikbaar. Dat verkleint de kansenongelijkheid. De scholen kunnen er zo ook voor zorgen dat kinderen echt iets leren, in plaats van dat ze getraind worden voor de eindtoets.” De Centrale Eindtoets wordt op 20, 21 en 22 april afgenomen. Scholen kunnen in totaal kiezen uit vijf verschillende eindtoetsen.