De Nationale Museumweek 2022 loopt dit weekend weer op zijn eind. Dit jaar is de actie #MuseumVrij gekoppeld aan het jaarlijkse evenement. De boodschap is: stimuleer werkgevers om werknemers een paar uur vrij te geven tijdens werk om een museum te bezoeken. “Het is goed om dat momentje van inspiratie en rust in te bouwen, óók tijdens je werkdag”, vertelt projectleider Suzan Nuijen. 

Door: Meike van Zandvoort en Alisa Stroop

De campagne is een initiatief van Nationale Museumweek en Museumvereniging. Intussen zijn er 18.400 mensen die MuseumVrij hebben aangevraagd. “Je kan tijdens je werk gewoon even een uurtje naar het museum, daar hoef je geen hele dag voor vrij te krijgen”, legt Nuijen uit, “dat is de boodschap.” Ook werknemers van Motivaction, een onderzoeksbureau in Amsterdam, krijgen tijd om musea te bezoeken. Voor directeur Pieter Paul Verheggen is het logisch dat zij meedoen aan de actie: “Kunst verruimt je geest en het geeft je een andere perspectief op de werkelijkheid”, legt hij uit. “Het verrijkt hen en daarmee ook de organisatie om goed te functioneren.” 

Groter probleem

De reden waarom dit initiatief in het leven is geroepen, is omdat een museumbezoek stressverlagend zou zijn. Dat blijkt uit een onderzoek uit Québec, Canada. Hersenstichting bevestigt ook dat een museumbezoek voor ontspanning en rust zou kunnen zorgen.“Zeker in deze tijden”, legt Nuijen uit. “Iedereen heeft het ontzettend druk en er gebeurt van alles in de wereld waar we ons druk om maken.” In 2020 hadden dan ook 1,3 miljoen werkenden last van burn-out klachten, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut en Arbobalans. Kritiek op MuseumVrij komt uit de hoek van kunstenaars zelf. Bas van der Hurk, kunstenaar, filosoof en docent op het Sint Joost in Breda, vindt dat kunst hier wordt ingezet om een maatschappelijk probleem tijdelijk te verlichten. “Het werkelijke probleem is dat er te veel werkdruk is voor mensen en dat zij structureel tegen een burn-out aanlopen.”  

Volgens Van den Hurk moet dat probleem niet worden opgelost met een bezoek naar een museum van twee uur. “In plaats van het werkelijke probleem aan te pakken, worden er allemaal kleine pleisters op geplakt.” Toch denkt Nuijen dat zij daar met MuseumVrij wel wat in kunnen betekenen. “Die kleine pleister is een start om het grote aan te pakken.” 

Museumbezoekers

Mensen uit de kunstwereld denken elk erg verschillend over het belang van kunst en musea. Waar de een het overbodig vindt, noemt de ander het essentieel om je geest te verruimen. Maar wat is het belang van kunst volgens museumbezoekers zelf?


Toch is het échte belang van kunst volgens Van den Hurk veel simpeler. “Het belang van kunst is dat het belangeloos is”, zegt hij. “Met
MuseumVrij heeft kunst meteen een doel en een functie dat wordt toegeschreven, terwijl het ultieme doel is dat kunst doelloos is.”
 

Tijd voor kunst en cultuur

Een aantal werknemers zijn woensdag naar het Tropenmuseum gegaan en zelf gaat directeur Verheggen naar het Rijksmuseum. “Andere gaan naar het Grachtenmuseum, en vrijdag gaan wat mensen naar het Van Gogh Museum”, vertelt Verheggen. Zo telt zijn organisatie ongeveer 120 medewerkers, waarvan een derde deze week een aantal uur in het museum doorbrengt. De meeste van deze musea laten, speciaal voor de Nationale Museumweek, nieuwe tentoonstellingen zien. Zo organiseert het Maritiem Museum deze week ook de zomeropenstelling en openen ze de museumhaven. Monica Lundström van het Maritiem Museum vertelt wat volgens haar het belang is van een museum bezoeken. 

Net als Lundström vindt ook Verheggen het belangrijk dat meer mensen eens een bezoek aan een museum brengen. Of het de rest van het jaar ook de taak van de werkgever is om MuseumVrij te geven, dat denkt Verhaggen van niet. “Maar of ik mensen zou willen stimuleren om vaker dan één keer per jaar naar het museum te gaan, dat zeker.” 

Belangrijk, maar niet haalbaar

Verheggen twijfelt er niet over dat elk bedrijf zich bij MuseumVrij zou moeten aansluiten. En niet alleen bedrijven, maar volgens hem horen musea ook thuis in studieprogramma’s en opleidingen. Wel begrijpt hij dat dit niet voor elk bedrijf haalbaar is. Net als bij Gianotten Mutsaers, een boekenwinkel in Tilburg. “Dan staan onze klanten in een lege winkel”, zegt eigenaar Ruud Mutsaers. “Ik ben heel erg voor een museumbezoek, maar het is niet iets wat past bij onze winkel.”  

Maar ook de GGD kiest ervoor om niet mee te doen met de actie. Communicatieadviseur van GGD Ghor, Claudia Busato, vertelt waarom: “Wij hebben een hele goede arbeidvoorwaarderegeling, waarbij fulltime medewerkers 38 dagen vrij krijgen. Er is dan genoeg tijd om een museum te bezoeken.” Tegen deze bedrijven zegt Verheggen: boek het vooruit. “Geef je medewerkers alsnog de ruimte om dat wel te doen.” Net zoals bezoeker Maarten zegt: “Het is vaak even koudwatervrees, maar als je eenmaal die stap hebt gezegd dan realiseer je dat een museum heel leuk is, zonder dat je een gepensioneerde leeftijd hebt bereikt.”