Studenten krijgen steeds vaker te maken met verhoogde huurprijzen. Dit komt door de vervijfvoudiging van de energieprijzen sinds het begin van de oorlog in Oekraïne. Ook komen zij (of de verhuurder) niet in aanmerking voor de eenmalige energiecompensatie van 800 euro die eerder wel aan de ‘minima’ van de samenleving is besteed. De vraag is of de problematiek groot genoeg is bij de studenten om ook hen te compenseren.  

11-04-2022, Julian Jansen en Joshua Schuijt

Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne is de prijs voor gas- en energie vervijfvoudigd, dat blijkt uit de laatste cijfers van de Commissie voor de Regulering van Elektriciteit en Gas (CREG). Voor de groep met een lager inkomen is dit een behoorlijke verandering die voor veel problemen kan zorgen. Na een roep om hulp greep de overheid in: De jaarlijkse energiecompensatie van 200 euro zal worden verhoogd naar 800 euro voor de minimale inkomens van onze samenleving. Daarbij zal voor iedereen de BTW verlaagd worden van 21 procent naar 9 procent. “We gaan proberen de gevolgen voor de koopkracht enigszins te dempen. En ik zeg in alle eerlijkheid: dempen. Want dan zijn er geen taboes,” aldus Mark Rutte na vragen van de tweede kamer net na de invoering van de investeringen. 

Met de vervijfvoudiging van de energieprijzen is de isolatie van een huis of kamer extra belangrijk geworden, wat merkbaar is bij de isolatiebedrijven: “Wij hebben de laatste tijd veel nieuwe mensen aangenomen, waardoor we het net aan redden. Maar de drukte is bijna niet meer te doen,” aldus Isolatie-expert Pieter van Bussel van Isolatie.com. Vaak zijn het de gehuurde (studenten)kamers waarbij de isolatie vaak te wensen overlaat en Pieter weet wel waarom: “Studentenhuizen zijn vaak oude panden uit de jaren 30 waar geen spouw in zit. Om de isolatie te verbeteren zou je van binnenuit iets moeten. Dat wordt meestal niet gedaan, omdat het veel geld kost.” Een spouw wordt gebruikt om de vochtdoorslag tegen te gaan en zit daarom tussen de buiten- en binnenmuur, maar was tot 1975 niet geïsoleerd. Door de slecht geïsoleerde oude panden waar studenten in wonen zijn zij extra gevoelig voor de recordhoge energieprijzen.  

Peiling: een derde van ondervraagden ervaart huurprijsstijging 

Bij een economische crisis, zoals we deze verhoogde gas- en energieprijzen kunnen noemen, lijken  de lagere inkomens de grootste klappen te vangen. De hurende studenten vallen onder deze groep en zijn ook nog eens afhankelijk van een huisbaas. Om erachter te komen waar de problemen liggen en hoe deze ervaren worden hebben wij in de dagen van 4 t/m 7 april de enquête ‘De energiekosten van jouw gehuurde (studenten)kamer’ uitgevoerd. Hierbij zijn er 45 verschillende studenten uit verschillende studentenhuizen gepeild. Hier kwamen de volgende resultaten uit: 

Tekst gaat verder na interactieve tool 

Slechte isolatie 

Maar wat zeggen deze resultaten nu precies? Om het probleem van de studentenhuizen te begrijpen, beginnen we bij het begin. Wanneer je als student een kamer huurt heb je vaak weinig te zeggen over de energieprijs. De ene betaalt deze apart van de huurprijs, bij de ander zit het in de huurprijs inbegrepen. In het eerste geval zijn de gevolgen direct merkbaar voor de student, in het tweede geval moet de huurbaas de prijs verhogen om de gevolgen voor de student voelbaar te maken. Uit de peiling is gebleken dat het overgrote deel de energiekosten via de huurprijs betaalt Maar in beide gevallen is het – met deze hoge energieprijs – van belang om de energierekening zo laag mogelijk te houden. Want studenten zijn behoorlijk skeer (‘arm’), zoals ze zelf graag zeggen. De isolatie van de kamer is bepalend om de energierekening zo laag mogelijk te houden. Daarom vroegen we aan de ondervraagden of zij tevreden zijn over de isolatie van hun kamer. Hier kwamen duidelijke resultaten uit, zo vindt 71,7 procent zijn kamer slecht geïsoleerd. “Ik woon in een oud kantoorpand waar de muren systeemwanden zijn. Ook heb ik gigantische ruiten die veel kou doorlaten,” aldus een van de ondervraagden. 

Huurprijs 

“Mijn verhuurder heeft mij laten weten dat hij de huurprijs heeft verhoogd, omdat de gas- en energieprijzen stijgen,” laat een ondervraagde weten die de dupe is geworden van de verhoogde energieprijzen. Voor een student – met het volgens NIBUD berekende 370 euro aan gemiddelde huur voor een studentenkamer – hebben plotselinge stijgingen een behoorlijke impact. Zeker omdat studenten met de invoering van het leenstelsel in 2015 alle inkomsten van ‘ome DUO’ terug moeten betalen aan de staat.  

Juridische regels 

Tot slot is het interessant om te kijken naar de mate van de huurprijsstijging. In de peiling kwam naar voren dat 22,2 procent een huurprijsstijging van vijf procent of meer ervaart. Een enkeling zelfs meer dan tien procent, wat met de eerdere 370 euro uitkomt op een stijging van 37 euro per maand. Ofwel, 444 euro per jaar. Er zijn heel wat uren achter de bar voor nodig om dat weer terug verdiend te hebben. 

Sinds 1 mei 2021 zijn er regels ingesteld om grote huurverhogingen tegen te gaan, deze regels zijn te vinden via Rijksoverheid.nl. Sinds de invoering van de nieuwe regels mag in 2022 een verhuurder de huurprijs maar een keer per jaar verhogen met 3,3 procent. In een jaar tijd de huurprijs met meer dan 3,3 procent verhogen is dus tegen de regels. Dit betekent dat het eerder gegeven voorbeeld helemaal niet mag. Bij meer dan 22,2 procent van de ondervraagden is de huurprijs over deze grens gegaan. Wanneer de huurder weigert de door de verhuurder opgelegde huurprijsstijging te betalen, dan mag de verhuurder de huurder niet de huur opzeggen. Een kleine slag om de arm, dit is natuurlijk alleen zo wanneer er in het getekende contract niet anders vermeld staat. Altijd een contract goed blijven lezen dus.  

VIDEO: Wind van buiten 

Genoeg cijfers, tijd om te kijken naar waar de problemen nu daadwerkelijk liggen. Een van de gedupeerde studenten die te maken heeft met een slecht geïsoleerde kamer is Tim Ruting. Hij woont in een studentenhuis in Diemen en een hogere huurprijs hangt als het zwaard van Damocles boven zijn hoofd. Hij legt uit waar de problemen liggen. 

Tekst gaat verder na video 

Doe-het-zelf-isolatie 

Voor Tim is het warm houden van zijn studentenwoning een flinke opgave, zeker als de huisbaas hier niet in wil mee investeren. Toch kan je voor een kleine prijs veel zelf aanpakken zonder dat je die verwarming op standje vier zet. Isolatie-expert Pieter geeft vijf tips hoe je een studentenkamer eenvoudig en goedkoop kunt isoleren. 

Tekst gaat verder na interactieve tool 

Gemeenten aan zet 

Studenten hebben veel last van de stijgende gas – en energieprijzen. Uit het enquêteonderzoek bleek dat 71,7 procent van de ondervraagde studenten hinder ervaart van een slecht geïsoleerde woonruimte. Dit roept een probleem op voor studenten. Aan de andere kant zijn er de arme gezinnen in Nederland, die kunnen rekenen op financiële hulp vanuit de overheid.  Aan studenten wordt weinig tot geen hulp geleverd.  

In december van 2021  besloot de overheid om de laagste inkomens te compenseren met een energietoeslag, die overigens wel kon rekenen op enige kritiek vanuit veel gemeentes. Zo werd er in eerste instantie 200 euro uitgedeeld aan arme gezinnen. Uiteindelijk steeg dit naar 800 euro  na kritiek van verschillende gemeentes.  

Volgens wethouder Michiel Grauss van Rotterdam een stap in de goede richting. Toch zijn er daar, en ook in andere gemeentes, nog genoeg stappen te zetten om ook de mensen net boven het sociale minimum (met een inkomen tot 120 procent van dat sociale minimum te kunnen compenseren. Studenten horen daar niet bij. “Vanuit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht zitten studenten niet in het ‘pakket’ dat financiële steunt ontvangt voor stijgende gasprijzen”, stelt  Grauss. Er is een begin gemaakt met compensatie. Maar waar is de compensatie voor studenten? 

Alternatieven voor studenten 

In studentensteden als Rotterdam en Enschede rijst vanzelfsprekend de vraag hoe de moeilijke situatie rondom de studenten op is te lossen. Wethouder Grauss pleit ervoor om instanties als energieleveranciers en de landelijke belastingdienst met elkaar in gesprek te laten gaan om zo te bepalen hoe er maatwerk geboden kan worden om te studenten te compenseren. Ook communicatieadviseurs bij de gemeente Enschede Ellen Evers en Saskia Velders spreken van een lokaal hulpmiddel die studenten kunnen raadplegen. “Vanuit de gemeente hebben wij een zogenaamd energieloket geopend,” stelt Velders. “Bij dit energieloket kan iedereen terecht om advies te krijgen. Zij kunnen maatwerk bieden en mensen in allerlei situaties de juiste kant op helpen.”  

Kanttekening bij steun overheid 

Ondanks de steun, die de overheid inmiddels steeds meer aan het bieden is aan arme gezinnen, pleiten een aantal gemeenten dat het steunaanbod vaak te wensen over liet en nog steeds laat. Dit wordt gesteld door gemeentes zoals Enschede en Rotterdam, waar volgens de wethouders van die steden meer arme gezinnen wonen dan in de meeste andere steden. Communicatieadviseurs Ellen Evers en Saskia Velders bevestigen dit. Volgens hen is de verdeling  van dit compensatiegeld vanuit de overheid iets waar je je vraagtekens bij kunt zetten. “De verdeling van het geld is vrij generiek. Enschede is een stad waar meer mensen een minimum inkomen hebben dan in andere steden. Niet alle gezinnen ontvangen het geld dat ze nodig hebben. Op die manier ontstaat er ongelijkheid”, stelt Evers. Die ongelijkheid tussen mensen wordt vergroot door het feit dat studenten op geen enkele manier worden gecompenseerd door de overheid dit vraagt om alternatieven . 

Tekort aan hulp studenten  

Ondanks dat het proces met horten en stoten ging, heeft de overheid wel laten zien dat het  bereid is om mensen die in de problemen komen met stijgende gas- en energieprijzen tegemoet te komen.  Ze heeft laten zien dat het bereid is om stappen te zetten in de ondersteuning van burgers, ondanks dat er volgens veel gemeentes nog veel moet gebeuren.  Studenten behoren ook tot de burgers en zij worden amper geholpen. Als we naar de resultaten van het enquêteonderzoek kijken, ontvangen zij weinig tot geen ondersteuning vanuit.  de woningcorporaties. De tijd zal leren of de overheid dit op gaat vangen en nog over de brug gaat komen met betere oplossingen voor studenten.