Afgelopen dinsdag maakte Lilianne Ploumen bekend dat ze per direct stopt als PvdA-leider en Kamerlid. Ze vindt zichzelf geen goede leider. Volgens politicoloog Julia Wouters speelt een verschil in prestatiedruk tussen man en vrouw zeker mee in zo’n besluit.

Foto: ANP/SEM VAN DER WAL

Het vertrek van Ploumen kan als onverwachts worden gezien. Er kwam de afgelopen tijd immers geen misstap van haar naar buiten. Dat was wel het geval bij premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge. Zij blijven echter nog in de Tweede Kamer. Dat kan volgens Wouters liggen aan het verschil in prestatiedruk. “Een heteroseksuele, witte man is het stereotype van een leider. Men zal hen ondanks een misstap alsnog goed genoeg vinden om een partij te leiden. Bij een vrouw wordt in dat geval al snel gezegd: ‘Zie je wel, ze kan het niet.’”

Prestatiedruk

Fractievoorzitter SP in Breda, Inge Verdaasdonk ervaarde prestatiedrang toen ze werd gevraagd als partijleider. “Als ik zelf moest solliciteren voor fractievoorzitter, had ik het waarschijnlijk niet gedaan.” Ze was onzeker over haar debatkwaliteiten en volgde daardoor eerst een debattraining voordat ze leider werd. Nu heeft ze er nog maar weinig last van. Verdaasdonk geeft een tip aan vrouwen die twijfelen om fractievoorzitter te worden: “Als je iets graag wil, probeer het dan. Weet dat het mis mag gaan.”

Succes en falen

Politicoloog Wouters legt uit hoe vrouwen en mannen omgaan met falen. “Vrouwen nemen vooral het falen in zich op terwijl de mannen juist het succes in zich opnemen. Zij trekken zich minder aan van het falen.” Fractievoorzitter D66 Breda, Bart Lauwen kan zich niet vinden in de uitspraak van Wouters. Hij ervaart ook prestatiedrang. “Wij hebben meer zetels gekregen dan vorig jaar, maar zitten nog niet in de coalitie. Ik ontvang reacties dat ik trots mag zijn op deze zetelwinst, maar ik sta vooral stil bij het feit dat we alsnog niet in de coalitie zitten.” Hij is wel van mening dat vrouwen meer moeten presteren dan mannen. “Onlangs nam een vrouwelijke fractievoorzitter een sterk standpunt in. Ze kreeg toen als reactie: ‘Ze zal wel ongesteld zijn.’” Lauwen vindt zo’n opmerking idioot.

Hulp vragen

Bij vrouwelijke leiders vragen we ons vaker af of ze het wel kunnen laat Wouters weten. Volgens haar is de ruimte waarbinnen een vrouw zichzelf toestaat om zwak te zijn veel smaller. “Iets zelf doen is niet hetzelfde als iets alleen doen. Vrouwen hebben vaak het gevoel dat ze zich moeten bewijzen. Daarbij denken ze dat ze dat alleen moeten doen. Anders zouden ze zwak zijn. Mannen maken daarentegen sneller gebruik van een team.” Dit ziet ze ook terug bij Lilianne Ploumen. Het ex-Kamerlid zegt dat ze niet goed genoeg is in een aantal zaken. Wouters zou haar adviseren om te kijken naar partijleden die wel beschikken over zaken waar Ploumen volgens haar gevoel tekortschiet. “Een politieke leider hoeft geen alleskunner te zijn. Zet bijvoorbeeld een ander lid naar voren en geef aan dat je er samen naar kijkt.”

Duwtje in de rug

Fractievoorzitter Verdaasdonk vindt het belangrijk om vrouwen net wat meer te ondersteunen zodat ze wel in de politiek blijven. “Je hoeft maar net dat ene zetje te krijgen of net wat zekerder te worden om wel onderdeel te worden van de politiek.” Ze hoopt over een aantal jaar net zoveel vrouwen als mannen in de politiek te zien.