Een ernstige leverontsteking, ook bekend als hepatitis, komt ineens veel meer voor bij jonge kinderen dan normaal. De oorzaak van de kwalen is nog onbekend en artsen sloegen alarm. Meerdere gezondheidsorganisaties doen nu onderzoek.  

Vooral in het Verenigd Koninkrijk stak de ziekte ineens de kop op. Zo waren er, volgens het wetenschappelijke platform Science, in Schotland op 12 april al dertien gevallen bekend. “Hepatitis komt wel vaker voor, maar niet in deze mate. Dat was voor ons reden om Nederlandse artsen te adviseren om gevallen van hepatitis te melden”, zegt Geert Westerhuis van het RIVM. 

Ook in Nederland zijn er inmiddels gevallen bekend. ”Normaal gesproken komen in Nederland zo’n vier kinderen per jaar in aanmerking voor een transplantatie na leverontsteking”, vertelt Westerhuis. ”Het is nu pas april en er zijn, zover ons bekend, al vier kinderen die daarvoor in aanmerking komen.” 

Raadsel 

De symptomen van een leverontsteking variëren van braken, gele ogen en huid, donkere urine en pijn aan de buik, spieren en gewrichten. Wereldwijd zijn er nu meer dan tachtig acute gevallen van de aandoening bij jonge kinderen vastgesteld. Wat de plotselinge opkomst veroorzaakt, blijft vooralsnog een raadsel. Onder meer de World Health Organisation heeft een onderzoek gestart. 

Adenovirus 

Een van de mogelijke oorzaken die wordt onderzocht is een adenovirus, waarop veel van de patienten positief testten. In de Amerikaanse staat Alabama testten zelfs alle patiënten positief.  

Rob Hoeben is hoogleraar genoverdracht aan het Leids Universitair Medisch Centrum. Hij legt uit wat een adenovirus is: ”Een stukje DNA, met daaromheen een aantal eiwitten, dringt een cel in. Het DNA geeft de cel de opdracht meerdere virusdeeltjes aan te maken. Die kunnen dan weer andere cellen infecteren en zorgen voor luchtweginfecties, maag- of darmpijn en ooginfecties.” 

Volgens de hoogleraar is het niet vreemd dat veel van de patiënten positief testten: “Er zijn meer dan honderd typen adenovirussen. We zijn er dus allemaal wel eens aan blootgesteld. Je merkt pas dat je het bij je draagt wanneer je afweersysteem ernstig is verzwakt.” 

Corona 

Hoeben stelt dat adenovirussen deels zijn te vergelijken met corona. ”Het verspreidt zich via de luchtwegen, fijnstoffen en handen schudden. Als je goed je handen wast en mondkapjes draagt, kan je de overdracht enorm verminderen.”

Volgens Hoeben waren bepaalde coronavaccinaties zelfs beschermend tegen enkele typen adenovirussen. “Janssen en AstraZeneca zijn gemodificeerde adenovirussen en beschermen dus tegen zowel het coronavirus als het adenovirus waarop ze gebaseerd zijn.”

Onwaarschijnlijk 

Het lijkt Hoeben onwaarschijnlijk dat er een oorzakelijk verband is tussen adenovirussen en hepatitis. ”Aangezien bijna iedereen adenovirussen bij zich draagt, kunnen die zich makkelijk verspreiden. Daardoor zitten er veel adenovirussen in een patiënt, die een zwak immuunsysteem heeft, maar die zijn niet per se de oorzaak van de ziekte.”  

”Bepaalde adenovirussen openbaren zich zelden. Behalve bij aidspatiënten. Daardoor lijkt het alsof er een oorzakelijk verband is. Immers zie je veel virussen bij mensen met aids en aids bij mensen met veel virussen. In werkelijkheid gebruiken de virussen het verzwakte afweersysteem om zich te vermenigvuldigen en worden daardoor zichtbaar. Het virus is dus eerder een gevolg dan een oorzaak. Het zou me verbazen als het bij hepatitis anders is.” 

Het RIVM wacht de conclusies van de onderzoeken af. “Wij doen nog geen uitspraken over de link met een adenovirus”, zegt Westerhuis. ”Daarvoor is het echt nog te vroeg.” 

Van 1 tot 16 jaar 

Gegevens over de hoeveelheid minder acute voorvallen van hepatitis zijn in Nederland nog niet beschikbaar. ”De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde is bezig die gegevens te verzamelen”, stelt Westerhuis.  

Het merendeel van de zieken wereldwijd was onder de tien jaar oud. In de Verenigde Staten was een van de patiënten zelfs maar één jaar oud. Echter lopen de leeftijden nogal uiteen, blijkt uit berichtgeving van het European Centre for Disease Prevention and Control. “Er zijn meldingen van patiënten tot aan zestien jaar”, zegt Westerhuis. Hoeben verwacht echter dat jongeren met een goed afweersysteem zich geen zorgen hoeven te maken voor ernstige klachten.  

Door: Tijn Marinussen | Foto: Vidal Balielo Jr. via Pexels