’s Avonds een kaartje kopen en de volgende morgen door het draaihek Venetië binnenkomen: het wordt binnenkort dagelijkse kost in de Italiaanse trekpleister. De stad gaat met een ticketsysteem werken om het toerisme in te perken.

De stad gaat vanaf juni experimenteren met toegangstickets voor dagjesmensen, zo schrijft The Guardian. Toeristen kunnen voor maximaal tien euro een kaartje kopen om toegang tot de stad te krijgen. Op deze manier hoopt het stadsbestuur het aantal toeristen – zo bezocht ruim 160.000 man de stad tijdens het paasweekend – terug te brengen naar veertig tot vijftigduizend.

Als het experiment succesvol verloopt, is het de bedoeling dat er met draaihekken wordt gewerkt op drukke dagen. Via een boekingssysteem kunnen toeristen vooraf een kaartje kopen. “Ik denk dat we ons af moeten vragen of dit systeem wenselijk is”, zegt stadssocioloog en onderzoeker stedelijk toerisme Roos Gerritsma (Hogeschool Inholland Amsterdam). “Een stad staat voor openheid en moet toegankelijk zijn, dat beeld zou met dit systeem niet helemaal meer kloppen.”

Privécollectie

‘Net een pretpark’
Inzet van toegangskaarten en draaihekken roept een vergelijking op met pretparken. “Dat moeten we niet willen”, zegt Gerritsma. Bovendien is het inbreuk op de bewegingsvrijheid. “Ik kan me voorstellen dat toeristen tijdens deze proef goed in de gaten gehouden worden en het bestuur met een soort data-tracking werkt.”

Saskia Balmaekers runt sinds 2010 een blog over Italië en kent alle ins en outs van het land. Zij ziet ook positieve kanten aan dit systeem. “Een aantal locals maakte een vergelijking met een museum. Met de invoering van tickets betalen dagjesmensen toegang tot de stad, dat eigenlijk een groot openluchtmuseum is.” Ze hoopt dat bezoekers op deze manier wat meer respect tonen voor de trekpleister en het meer waarde heeft dan slechts een ‘afvinkstad’.

Bewoners
Voor bewoners zitten er meerdere voordelen aan de regulering van de toerismegolf. Balmaekers: “Zij ervaren veel overlast van de drukte en moeten vaak via omwegen van A naar B. Cruiseschepen brengen ook veel drukte met zich mee. Om deze redenen zijn de afgelopen jaren veel bewoners uit de stad getrokken.”

Al waren bewoners niet gelijk enthousiast, vertelt reisleidster Marian Muilerman. Ze woont ruim vijftien jaar in Venetië en kent de stad op haar duim. “Het bleef een heikelpunt, lange tijd was er weerstand tegen de plannen.” Uiteindelijk heeft de nasleep van de pandemie invloed gehad op de omslag. Residenten genoten tijdens lockdowns van de rust in hun stad, maar nu de maatregelen wegvallen komen de toeristen weer terug. “Tijdens Pasen puilde de stad uit met toeristen. Twee weken daarvoor begon het massatoerisme weer. Langzamerhand veranderden veel bewoners van mening en gingen ze akkoord met de plannen.”

Niet waterdicht

Toch lijkt het systeem niet waterdicht. Balmaekers denkt dat de toegangsprijs een drempel kan zijn voor gezinnen met een kleine beurs. Wanneer de prijs per ticket tien euro is, ben je al gauw vijftig euro kwijt alleen al voor toegang tot de stad. “En dan heb je verder nog niets kunnen doen. Hierdoor ontstaat een moreel dilemma, iedereen hoort toch het recht te hebben om te genieten van een stad?”

Waar de hogere prijzen wel voor zorgen, is verspreiding van de drukte. Muilerman: “Voor bezoekers is de drukte ook niet fijn. De hoge prijzen op drukke dagen kunnen toeristen tegenhouden in het weekend en kiezen voor een rustigere dag doordeweeks.” Volgens haar is Venetië niet gemaakt voor miljoenen toeristen. “Er zijn veel smalle straatjes waar je gewoon niet doorheen komt met een grote groep.”

Amsterdam
Of het een oplossing is voor meerdere steden, weet Gerritsma nog niet. Volgens haar is het lastig om een strikte scheidingslijn te trekken tussen bewoners en bezoekers van een stad als Amsterdam. “Een stad heeft te maken met allerlei soorten bewoners, zoals expats en short staybewoners, maar ook mensen die er al dertig jaar wonen.” Die zouden allemaal een soort bewonerspas moeten krijgen.

Voorlopig experimenteert Venetië met het nieuwe boekingssysteem. “Het blijft een mooie stad om te bezoeken en ik hoop dat dit systeem goed werkt, zodat ik toeristen mooie plekjes kan laten zien die niet al te druk zijn”, aldus Muilerman.