Door: Bauke Haanstra en Sander de Jonge

Een feestende Maxima, hossende kroonprinses en high-fivende koning. Voor het eerst in twee jaar werd gister Koningsdag weer volop gevierd. In Maastricht was niet alleen plaats voor Oranjefans maar, voor het eerst, ook voor het kritische geluid van de actievoerders van ‘Republiek’. Zij zien de koning liever vandaag dan morgen verdwijnen. En wie weet krijgen ze hun zin, de populariteitscijfers van de vorst zien er namelijk niet te best uit.

De anti-monarchistische beweging Republiek zwaait op Koningsdag met tientallen actievoerders de koning uit op zijn verjaardag. Onder de leus ‘Willem de Laatste’ proberen ze hun boodschap bij de feestgangers aan de man te brengen. Dat lukt niet helemaal, voorzitter van de Republiek Floris Müller wordt meermaals van plek naar plek geleid door de politie. Hij legt uit waarom hij het belangrijk vindt om toch in Maastricht te zijn.

Populariteit koning keldert: ‘zeer verouderd en ondemocratisch’
  • Hiermee zwaaien de demonstranten de koning uit.
  • Floris Müller helpt de demonstranten op het podium.
  • Hans Maessen leert de demonstranten het liedje 'Dag monarchie'.
  • De koning zegt gedag tegen de toeschouwers.
  • De koning loopt langs en er wordt volop gezongen.
  • Prinses Alexia kijkt om naar de demonstranten.

Door de demonstranten zou het bijna lijken alsof er niemand meer zin heeft in een monarchie, toch is dat niet het geval. Jan Wagter, koningshuis-verslaggever van Blauw Bloed, denkt dat de waarde van ons koningshuis groter is dan we vaak denken. “Het voordeel van een monarchie is op een dag als Koningsdag natuurlijk heel voelbaar, dan is er die gezelligheid. Maar ook als het niet goed gaat met een land kan het koningspaar echt een troostende rol spelen.” Daarbij zou het feit dat ons koningspaar ‘boven de partijen staat’ erg goed van pas komen. “Van de koning wordt verwacht dat hij geen dubbele agenda heeft.” Volgens Republiek-voorzitter Müller doet de koning dit niet zo best. “Willem-Alexanders handelen is de beste reclame voor ons. Eigenlijk is dat gratis PR”, grapt Müller.

Sprookje

In het buitenland is volgens Wagter ook de rol van de koning niet te onderschatten: “Als de koning op staatsbezoek is gaan er echt meer deuren open dan wanneer bijvoorbeeld de minister van Buitenlandse Zaken gaat”. Wagter zegt dat Willem-Alexander het daarbij heel belangrijk vindt dat vooral het Nederlandse bedrijfsleven iets aan zijn bezoekjes heeft. Vandaar dat veel ondernemingen vaak meegaan op reis: “Achter de schermen worden de echte zaken gedaan.” Die invloed wordt volgens Wagter vooral duidelijk in landen zonder een vorst. “Zij smullen van het sprookje er omheen. Kijk maar naar een land als Duitsland, zij houden van de Oranjes.”

Volgens Republiek-voorzitter Müller is het onzin dat de economie baat heeft bij de koning: “Dit argument is al meermaals onderuit gehaald. Onderzoeken van het ministerie van Economische Zaken, Buitenlandse zaken en het Centraal Planbureau wijzen uit dat bezoek van de koning absoluut niks oplevert. Bovendien kosten de staatsbanketten bijvoorbeeld ook heel veel geld. En denkt men nou werkelijk dat de groten der aarde onder de indruk zijn van zo’n kroontje?”

Wereldvreemd

Ook Wagter is niet alleen maar positief: “Ik denk wel dat het koningspaar een beetje wereldvreemd is, dat is de laatste tijd ook wel gebleken.” De koningshuisverslaggever doelt hiermee onder andere op de reis van het paar naar een vakantiehuis in Griekenland tijdens de coronacrisis. “Op zo’n moment denken zij alleen maar in mogelijkheden en zien ze de problemen niet.” Toch neemt Wagter ze dat niet heel erg kwalijk: “Het lijkt me heel lastig om die connectie met de werkelijkheid te hebben als overal de rode lopers voor je worden uitgerold.”

Müller is ook over de volgende generatie niet al te positief. “Amalia gaf op haar achttiende verjaardag wel een deel van haar toelage terug, maar van haar salaris kan je heel veel verpleegkundigen in dienst nemen. Als zij écht een moreel voorbeeld wil zijn, laat haar dan haar eigen centjes verdienen.”

Wagter is optimistischer: “Het terugstorten van haar inkomen en onkostenvergoeding, liet dat zien dat zij nog aan het zoeken is.” Hij benadrukt dat de Prinses van Oranje niet blind is voor de kritieken. “Ik hoop dat dit tekenend zal zijn.”

Populariteit door de jaren heen

Mag het koningshuis blijven?