Door Dirkje Blikman & Froukje Feenstra

Het festivalseizoen is eindelijk weer van start en de mensen bloeien op. Muziek is als een soort drug, volgens neuropsycholoog Erik Scherder. Het doet iets met ons brein, gesteldheid en gedrag. Deze week vierde Tilburg de verjaardag van de koning, onder andere op het festival Tilburg Zingt. Wat is de invloed van zo’n muziekfestival op onze hersenen? 

Net als alle andere zintuigen die je hersenen prikkelen, wekt muziek ook een heleboel activiteiten op in het brein. Of je nou van rap, hiphop, pop of techno houdt, het heeft hoe dan ook effect op je brein. Muziek activeert het hele brein vertelt neurolpsycholoog Erik Scherder in een onderzoek van NPO Kennis. Er is niet een specifiek plekje in onze hersenen waar we muziek verwerken. Wanneer we onze favoriete playlist aanzetten worden heel veel gebieden in ons brein tegelijkertijd geactiveerd. Zo wordt een deel van je hersenen gestimuleerd waardoor je de neiging krijgt om te dansen op de beat.

Groene pijlen: werking van verschillende hersendelen
Rode plusjes: Naam van verschillende hersendelen 

Of je nu houdt van heavy metal of jazzmuziek, het heeft geen andere werking op je brein volgens neuromusicoloog Artur Jaschke. “Het is het genre waar jij affiniteit mee hebt en daar gaat het brein op reageren.” Het kan geen kwaad om je brein ook uit te dagen door naar andere muziek te luisteren. “Dan denkt je brein: er moeten extra netwerken bij betrokken worden. Andere delen zullen op de muziek reageren. Het is als een full body workout.”

“Muziek is meer dan een luxeproduct”, aldus Jaschke. “We zijn niet alleen reken- en taalmachines zoals de politiek ons probeert te vormen, het gaat om interactie met een kunstvorm. Het wekt emoties op en laat indrukken achter. Deze aspecten zijn onderdeel van het dagelijks leven hoe muziek je vormt als mens.”

Luister je naar een break-up song of een mooie ballad dan wordt het deel in de hersenen wat de emoties stimuleert wakker. Het is dan ook niet gek als je soms een traantje weg moet pinken bij een nummer. Als je een mooi liedje hoort komt het geluksstofje dopamine vrij. Erik Scherder legt hierover uit in PsychologieMagazine: ‘Zodra de hersenstam klanken opvangt die we prettig vinden, spuit hij dopamine naar het beloningssysteem, waardoor het op play gaat en we genieten van muziek. Van dat beloningssysteem is al bekend dat het reageert bij seks en drugs, maar nu blijkt dus ook bij rock-’n’-roll. 

Manon Hesseling, muziektherapeut van Amstelring, bevestigt de werking van de stoffen. “Mensen gaan graag naar een muziekfestival. Dopamine is het beloningsstofje. Dat maakt dat je een euforisch gevoel krijgt. Muziek is een verbindende factor door samen op de muziek te dansen en mee te zingen. Je creëert saamhorigheid tussen mensen en dat is een van de grootste waardes van festivals.”

Wanneer je bij een concert bent of op een festival en iedereen meezingt mee met de artiest komt er ook een stofje vrij: oxytocine. Dit zorgt voor gevoel van saamhorigheid. Oxytocine wordt ook wel het liefdeshormoon genoemd. 

“Muziek geeft een euforisch gevoel en creëert verbinding met de mensen.”

Muziektherapie als hulpmiddel

Muziek kan ook op andere manieren invloed hebben op de mens. Muziektherapie is een vorm van behandeling, gebaseerd op het maken en beleven van muziek en klank. Mensen met verstandelijke beperkingen of andere hulpvragen hebben baat bij muziektherapie. “Muziektherapie wordt in veel sectoren ingezet. Verstandelijk gehandicapten, in de ouderenzorg maar ook in de gevangenis”, aldus Hesseling.

Therapeut Manon Hesseling in een sessie met een van haar cliënten. Manon Hesseling

“Ik werkte met iemand die zwaar autisme heeft en moeilijk grenzen kan aanvoelen en aangeven. In spelvorm heb ik hem behandeld. We gingen samen achter de piano zitten en verdeelde deze in tweeën. Je kan een foutje maken door vergeten te vragen of je naar iemands kant mag, maar het heeft weinig gevolgen. Wat we deden is dat ik zeg: ‘dit is mijn deel, dit is jouw deel en als je op mijn deel wil komen vraag je eerst of je op mijn deel mag komen. Dat kan op verschillende manieren. Je kan dat verbaal doen maar je kan het ook doen door te zeggen: ‘als jij een zwarte toets raakt dan weet ik jij wil graag op mijn kant komen. als ik ook een zwarte toets raak zeg ik dat je mag komen.’ Zo maak je het steeds wat ingewikkelder waardoor het non verbale goed geoefend wordt.”

Er moet wel een bepaalde diagnose zijn geconstateerd om een behandeling te krijgen volgens Hesseling. “Er is een hulpvraag. Je hoeft niet per se autisme of iets dergelijks te hebben. Het kan al zo simpel zijn als een nare break-up. Dan kun je al naar de huisarts gaan om een muziektherapeut te willen zien.” 

‘Geen les maar een sessie’

Muziektherapie kan worden verward met muziekles, maar er zit een wezenlijk verschil in de twee. “Het grootste verschil is dat ik letterlijk geen les geef.” Manon Hesseling biedt haar cliënten tools en handvatten en doet oefeningen met ze. “Het gaat om gedrag leren en niet om een instrument leren bespelen. Het is compleet anders dan iemand achter een piano zetten en ‘Vader Jacob’ aanleren. Je bent bezig met gedrag en muziek is je hulpmiddel. Als je jezelf niet met woorden kan uiten heb je muziek die je daarbij kan helpen.” 

Bron: EenVandaag

Koningsnacht in Tilburg

De nacht van dinsdag 26 april en woensdag 27 april vond Tilburg Zingt plaats in. Midden in de stad staat een podium waar een vaste playlist van vijftig nummers worden gecoverd door bands uit de omgeving. Door corona was het evenement uitgesteld. Nu twee jaar later vond het evenement weer plaats. Wat doet deze oer Brabantse muziek met de Tilburgers?