Split verdrinkt in het snel opkomende toerisme. Het afgelopen decennium is het toerisme in Split explosief gestegen, dat blijkt uit jaarcijfers van het bestuur van toerisme van de kustplaats. De inwoners van Split zien hun stad vervuild raken door het gebrek aan organisatie vanuit de politiek. “We zitten aan het maximum en de komende jaren zal het toerisme alleen nog maar toenemen.’’ 

Door: Annelot Bezemer, Kahdra Kleij en Joris Oostveen

Met een kwart miljoen inwoners is de havenstad de op-één-na-grootste stad van Kroatië. Alleen hoofdstad Zagreb is groter. De stad wordt een steeds populairdere vakantiebestemming voor jongeren, maar ook ouderen en gezinnen bezoeken de historische stad graag. Inwoners van de stad komen hiermee in een tweestrijd. Toeristen zorgen bij een groot deel van de bevolking voor brood op de plank, maar creëren ook overlast.  

Tekst gaat door onder de tool. 

Joris Oostveen

In 2019 zijn er maar liefst vijf keer zoveel toeristen als tien jaar ervoor. Op het hoogtepunt telde het havenstadje bijna één miljoen toeristen. Dit is vier keer het aantal inwoners. De toerismecijfers kelderden in 2020 in verband met de toenmalige reisbeperkingen door de coronapandemie. De trend zal naar verwachting voortzetten nu de restricties zijn afgeschaft, zegt toerisme-expert Sara Salamunić. “Maar door de oorlog in Oekraïne weten we niet precies wat er gaat gebeuren.” 

Tekst gaat door onder de grafiek. 

Cijfers: Bestuur van toerisme van district Dalmatië Joris Oostveen

De 24-jarige Tihea Topolovec merkt ook dat er steeds meer toeristen komen in haar stad.  “Op een gegeven moment wordt het toerisme echt te veel. We verliezen dan eigenlijk onze tradities”, zegt ze stellig. “Aan de ene kant is het natuurlijk gezellig en leuk, maar aan de andere kant wordt de stad echt vernield en dat vind ik jammer.” 

Haar beste vriend Val Antoljak is het daarmee eens. “Als toeristen hun troep opruimen op bijvoorbeeld de stranden, vind ik het prima. Maar vooral Britten laten echt veel vuil achter en dan denk ik toch: ‘doe dat maar in je eigen land’.” Antoljak vindt ze verder erg gezellig en handig voor de economie. “Hier, in Split, is iedereen meer dan welkom. Er heerst hier een erg relaxte sfeer en we leven simpelweg van het toerisme.” 

Aparte regels 

In het zomerseizoen van 2019 heeft de burgemeester van Split, Rikardo Novak, zelfs aparte regels voor toeristen geïntroduceerd. “Jongeren kotsen in de stad, plassen op elke hoek, lopen zonder t-shirts en kruipen bewusteloos rond,” zei Novak tegen lokale media in juni 2019. “Jonge toeristen zijn welkom, maar ze moeten zich leren te gedragen.”

Op die manier wil het stadsbestuur het toerisme in goede banen leiden. Dit keek hij af bij het naastgelegen eiland Hvar. De burgemeester van dat eiland heeft twee jaar daarvoor borden neergezet met strenge regels en boetes. De boetes liepen op tot 700 euro voor drinken in het openbaar. 

In Split zijn de boetes iets minder hoog. Alcohol drinken in het openbaar of geluidsoverlast veroorzaken kost 200-800 kuna (30-110 euro). Zwemkleding dragen in het openbaar kost een toerist 500-1000 kuna (70-135 euro). Opvallend is dat excessieve bagage meenemen en kamperen wordt genoemd als een illegale activiteit. Er staat echter geen boete op. 

Maximumaantal 

Sinds veel budgetairlines steeds vaker vliegen op Split, klinkt er een tegengeluid vanuit de lokale bevolking. Vooral jongeren vliegen naar de stad en zouden dus zorgen voor overlast. Salamunić zegt dat er een maximum aantal toeristen zit in de stad. “We zitten al erg dicht tegen het limiet. Verder is het toerisme ook niet goed geregeld vanuit de politiek. Mensen zeuren over waarom er geen bootverbindingen zijn voor toeristen, in plaats van voor de bevolking. Nu gaan er alleen maar boten naar ziekenhuizen en niet naar andere toeristische bestemmingen.” 

Tekst gaat door onder de video. 

Toch belangrijk 

Split heeft dus het afgelopen decennium een metamorfose ondergaan. Het aantal horecagelegenheden neemt toe en de Kroaten spelen steeds meer in op het toerisme door middel van souvenirwinkels, boottochten en fiets- en stepverhuur. Het toerisme draagt tegenwoordig voor bijna 20% bij aan de economie van Kroatië. Dat blijkt uit cijfers van de Kroatische Nationale Bank (HNB). 

Dat de toerismesector zo belangrijk is, merk je al gauw op de belangrijke brede boulevard in Split. Daar staan tientallen ondernemers boottours te verkopen voor scherpe prijzen, in euro’s. Als je langs de versierde tentjes loopt, wordt je aangesproken in het Engels of je hier geïnteresseerd in bent.  

Daarnaast zijn fietstaxi’s ook niet over het hoofd te zien. Een ludieke manier van verplaatsing door de historische stad. De 39-jarige Jure is chauffeur van zo’n taxi en werkt al 21 jaar in de toeristensector. Hij heeft veel veranderingen meegemaakt. “Vanaf mijn achttiende werkte ik in een bar en de afgelopen zes jaar fiets ik toeristen door heel de stad. Het was tien jaar geleden wel echt anders. Split was toen niet goed.” De chauffeur vindt het toerisme een erg positieve ontwikkeling. “De hotels worden nu uit de grond gestampt. Toeristen zijn erg belangrijk voor ons.” 

De fietstaxichauffeur legt uit dat de reisbeperkingen door het coronavirus veel impact op hun had. “2020 was een rampjaar voor ons. Maar afgelopen jaar was het heel erg druk hier. Veel Nederlandse studenten naar Kroatië omdat Spanje en Portugal nog dicht waren. Split had een stuk minder coronamaatregelen. Ik verwacht dat de aankomende zomers weer enorm druk zullen worden.”