De opleidingen van onze Zuiderburen zijn in trek: steeds meer Nederlanders gaan studeren in Antwerpen. Met dezelfde taal en lagere kosten, lijkt dat een logische keuze. Maar veel Nederlanders struikelen over het niveau en mede daarom dreigt de toestroom beperkt te worden. 

Door: Ylva Verbeek, Fenne Pistorius en Tijn Marinussen 

Mede omdat veel Nederlanders het niveau van de opleiding Diergeneeskunde niet kunnen bijbenen, gaat er daarbij vanaf academiejaar 2023-2024 mogelijk met een bindend toelatingsexamen gewerkt worden. Daarvoor pleitte de Vlaamse minister van Onderwijs, Ben Weyts. Een woordvoerder van Universiteit Antwerpen laat weten dat het nog niet helemaal zeker is dat er ook écht zo’n bindend examen komt in 2023-2024. Daarover moet nog worden gestemd, meldt zij.  

Maar komt zo’n examen er wel, dan kan er nog maar een beperkt aantal studenten starten aan de opleiding. De vraag hoeveel precies staat nog uit bij het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming.  

Het ontbreken van een toelatingseis trok lang veel Nederlanders aan. De Universiteit Utrecht werkt namelijk al langer met een selectieprocedure. Daar zijn er voor het collegejaar 2022-2023 bijvoorbeeld 225 plaatsen beschikbaar. En als je daar buiten de boot valt of daarvoor vreest, lijkt naar België gaan een logische stap.  

Zo ook voor Eline Huveneers, eerstejaarsstudent Diergeneeskunde aan Universiteit Antwerpen: “In mijn jaar waren er 1300 aanmeldingen in Utrecht. Zelf had ik nummer vierhonderd, dus maakte ik daar weinig kans.” 

Noortje de Bie waagde het niet eens in Utrecht: “Ik heb geen vakken op vwo-niveau gevolgd en als ik deze opleiding wil doen in Nederland, moet ik eerst mijn tekorten voor bepaalde vakken wegwerken. Dan is het nog maar hopen dat ik in Utrecht word ingeloot. Die kans is redelijk klein.” 

Lisa de Waardt ging ook vanwege het examen in Utrecht naar Antwerpen: “In Utrecht ben ik niet toegelaten tot de opleiding Diergeneeskunde. Er is daar een toelatingsdag, waarop je twee examens moet maken. Die tellen ieder voor dertig procent mee. Je hebt ook nog een persoonlijkheidstest die tien procent uitmaakt van het eindoordeel. En je cijfers van het vwo tellen ook nog mee. Eigenlijk had ik op alles bovengemiddeld gescoord, maar mijn cijfers op het vwo waren vanwege ziekte iets minder dat jaar.” 

Op kot en andere kosten 

Niet alleen de selectieprocedure of juist het ontbreken daarvan, zijn een reden om naar België te gaan: 

Noortje geeft aan te denken dat haar totale kostenplaatje lager was geweest als ze in Utrecht had gestudeerd, want dan had ze bijvoorbeeld thuis kunnen blijven wonen. Lisa is positiever over de kosten die ze maakt in België: ”Het collegegeld is lager en ook op kot gaan is hier een stuk voordeliger. Ik heb hier een kamer van twintig vierkante meter en daar betaal ik per maand 375 euro voor. Als je dat in Nederland voor een kamer betaald, dan kan je misschien net een eenpersoonsbed neerzetten en met een beetje geluk nog een bureau.” 

Naast de kosten, zijn er nog meer factoren die ervoor zorgen dat Vlaanderen aantrekkelijk is voor de Nederlandse studenten. De opleidingen op de hogescholen duren drie jaar in plaats van vier jaar. Dus wie haast heeft, kan ook hier terecht. De inschrijvingen lopen dan tot laat in de zomer door, wat ook late beslissers aantrekt.  

Ook komt het woord ‘hospiteren’ niet voor in de Antwerpse studentenwereld. Je kunt daar dus op kot gaan zonder ongemakkelijke voorstelrondjes en de nodige atjes om een plekje te bemachtigen. 

Onder druk 

Volgens de Vlaamse minister van Onderwijs, Ben Weyts, is de druk op de opleidingscapaciteit van voornamelijk Diergeneeskunde in de afgelopen jaren erg toegenomen. In een nota benoemt hij dat deze situatie ertoe kan leiden dat opleidingen hun Europese keurmerk verliezen. De hoeveelheid afgestudeerden zou ook nog eens voor een overaanbod aan dierenartsen kunnen zorgen. 

Daarnaast zou de veiligheid in dierenklinieken voor zowel studenten als dieren op het spel staan door de grote studentenaantallen. Volgens het rapport moeten zoveel studenten met dieren omgaan in de kliniek, dat er soms lichamelijke schade optreedt. De Universiteit Antwerpen kon niet voor de gewenste tijd laten weten wat de situatie is aldaar.  

De eerstejaarsstudenten hebben nog maar weinig praktijklessen gehad en tot nu toe nog niet in dierenklinieken, maar Eline merkt echter dat er ook in het eerste jaar al rekening wordt gehouden met de grote aantallen: “Dit jaar waren er ongeveer 220 mensen begonnen aan Diergeneeskunde hier en dat is blijkbaar vrij veel voor Antwerpen. Praktijklessen zijn dan ook altijd verdeeld over vier of vijf dagen. En de studenten worden dan opgedeeld in een groep of twintig, waarvan er elke dag ongeveer vier een praktijkles volgen. Dan is het allemaal wel te organiseren. Maar ik kan me voorstellen dat het onwerkbaar is als je alle studenten tegelijk zou moeten begeleiden.” 

Studieadvies 

Anno 2022 zijn er nog geen doorslaggevende maatregelen ingevoerd, maar de studie Diergeneeskunde heeft de afgelopen jaren wel gebruik gemaakt van een toelatingstoets zonder bindend studieadvies.  

Lisa ligt de toets toe: “Het bestaat uit een onderdeel wiskunde, een onderdeel chemie en een onderdeel fysica. Online kan je zien hoe goed jij op ieder onderdeel had gescoord en wat het gemiddelde was.”  

De Limburgse merkte bij de toets al meteen een verschil tussen het Nederlandse en Vlaamse onderwijs: “Wiskunde is in België anders dan in Nederland. Wij kiezen op de middelbare school tussen wiskunde A, B, C of D en in België kies je het aantal uren dat je wiskunde hebt. In Nederland kies je dus echt een specifieke soort wiskunde en in België krijg je alle soorten, maar is de diepgang afhankelijk van je aantal uren. Op dat toelatingsexamen kreeg ik dus ook dingen te zien, die ik nog nooit had gezien.” 

Studenten die deze toets niet halen, kunnen er toch voor kiezen om de opleiding te gaan doen. Dat was ook het geval bij Noortje: “Ik scoorde ongeveer acht van de twintig te behalen punten, maar het resultaat van die toets was niet van invloed op mijn keuze om hier Diergeneeskunde te gaan studeren. Dit is namelijk echt een kinderdroom. Ik wilde het zo graag dat de uitslag van die toets geen donder meer uitmaakte.” 

Gelijke rechten 

In het studiejaar 2023-2024 zal er dan misschien toch een toelatingstoets met bindend studieadvies ingevoerd worden. Maar hoe kunnen de universiteiten hier nou specifiek de Nederlanders mee afweren?  

Binnen de EU hebben alle studenten dezelfde rechten. Ervoor kiezen om minder Nederlandse studenten aan te nemen mag dus niet. Toch lijkt het erop dat de toelatingstoetsen zeker een effect kunnen gaan hebben op het aantal Nederlanders op de studie. Het overgrote deel van de Nederlandse studenten, en dat deel is groter dan onder de Belgen, moet namelijk terugvallen op herkansingen om het eerste jaar te halen.  

Lisa was zo’n student: “Het niveau van de opleiding is heel pittig en anders dan in Nederland, waar we vooral focussen op inzicht en begrijpen. Hier zijn ze van het zoveel mogelijk stof uit je hoofd knallen. Verbanden leggen en inzichten opdoen, ligt mij persoonlijk gewoon beter dan stampen.” 

Ze doet het eerste jaar nu opnieuw: “Ik ben er nu wel een beetje achter hoe ik moet studeren. Vorig jaar ging niet zo heel goed voor mij, maar ik heb er nu wel vertrouwen in dat ik dit ga afmaken. In het eerste semester heb ik alles in één keer gehaald, dus ik hoef niet meer wanhopig te zoeken naar andere carrièreopties.” 

Ook voor Noortje was het niveau wennen: “In Nederland heb je vier blokken in een jaar en hier worden je vakken verdeeld over maar twee periodes. Dit semester heb ik zes vakken en het vorige semester had ik er vier. Dat is gewoon kneiterhard werken. Ik ben nu al een hele tijd aan het leren voor de aankomende examens. Het niveau ligt hoog en is best wel pittig.” 

Volgens de Noord-Hollandse heeft de manier van lesgeven daar invloed op: “In Nederland staat er achter elk vak een examencommissie. Een groep mensen zet dan een cursus in elkaar en is daarvoor aansprakelijk. Hier heb je een prof die gewoon een PowerPoint opstart en de ene keer wat anders zegt dan de andere keer. Dan moet je er zelf maar achter komen wat juist is, want zo’n vaststaande cursus als in Nederland is er niet. Dat is natuurlijk wel een beetje een gekke wereld.” 

Cultuurshock? 

Maar dat is niet alles waar een Nederlander op voorbereid moet zijn: 

Sommige Nederlanders zoeken net wat meer contact met andere Nederlanders. Er is namelijk een heuse Nederlandse studentenvereniging in Antwerpen: 

De kans niet krijgen 

Een toelatingstoets zou dus kunnen leiden tot minder nieuwe Nederlandse studenten in Vlaanderen. Eline heeft haar bedenkingen: ”Ik snap wel enigszins dat ze met een toelatingsexamen het studentenaantal willen beperken, maar dan moeten ze wel echt toetsen op datgene wat terugkomt op de opleiding. In Utrecht waren er mensen afgewezen op bijvoorbeeld wiskunde en die mensen doen het nu misschien wel heel goed in Antwerpen, waar wiskunde nauwelijks terugkomt in het eerste jaar. Het zou jammer zijn als er mensen worden afgewezen op basis van een toets die niet helemaal perfect aansluit op de opleiding.”  

Noortje is ook kritisch: “Ik denk dat je op die manier juist alleen mensen overhoudt die theoretisch heel goed zijn. Terwijl vee- of dierenarts een heel praktijkgericht beroep is. Praktijk is altijd mijn sterke deel geweest en ik denk dat er meer mensen zoals ik zijn, die in Nederland vanwege zo’n toets gewoon niet de kans krijgen. Omdat ze net niet voldoen aan de theoretisch toelatingseisen, hebben ze nog niks kunnen laten zien van hun andere vaardigheden.”  

Klik hier voor meer info over studeren in België.